Các thỏa thuận đã được thông qua sau hơn 5 ngày thương lượng, thay vì 4 ngày như dự kiến, tại một hội nghị gồm hơn 100 bộ trưởng thương mại, được coi là phép thử khả năng của các quốc gia trong việc thực hiện các thỏa thuận thương mại đa phương trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tăng cao.
Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới Ngozi Okonjo-Iweala phát biểu trong phiên bế mạc Hội nghị Bộ trưởng Tổ chức Thương mại Thế giới tại trụ sở WTO ở Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 17 tháng 6 năm 2022. Ảnh: Reuters
Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới Ngozi Okonjo-Iweala được Bộ trưởng Bộ Thương mại Ấn Độ Piyush Goyal (trái) chúc mừng sau phiên bế mạc. Ảnh: Reuters
Hội nghị Bộ trưởng Tổ chức Thương mại Thế 2022 đã phải kéo dài thêm hơn một ngày. Ảnh: Reuters
Các đại biểu đồng loạt đứng lên vỗ tay sau khi họ cùng nhau thông qua gói 6 thỏa thuận ngay vào bình minh thứ Sáu. Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala tuyên bố: "Gói thỏa thuận mà các bạn đạt được sẽ tạo ra sự khác biệt cho cuộc sống của mọi người trên thế giới”.
Trước đó, bà đã kêu gọi các thành viên WTO xem xét "sự cân bằng mong manh" cần thiết sau các cuộc đàm phán gần như vòng vo kéo dài thêm gần hai ngày và đôi khi căng thẳng đã lên đến đỉnh điểm.
Các nguồn tin thương mại cho biết, giai đoạn căng thẳng được tạo ra phần lớn bởi một loạt yêu sách từ Ấn Độ, quốc gia phản đối nhiều nhất tại hội nghị khi cho rằng nông dân và ngư dân nghèo của họ sẽ gặp nhiều thiệt thòi bởi các thỏa thuận thương mại mới. Nhưng rút cuộc, cuộc đàm phán từng có nguy cơ bế tắc rút cuộc đã đi đến các thỏa thuận quan trọng.
Theo nguyên tắc của WTO, tất cả các quyết định của tổ chức này cần được thực sự đồng thuận của tất cả thành viên mới có thể thông qua, đồng thời bất kỳ thành viên nào có thể thực hiện quyền phủ quyết.
Gói cam kết mới, mà bà Okonjo-Iweala gọi là "chưa từng có", bao gồm hai thỏa thuận quan trọng và cấp thiết nhất: về thủy sản và về việc từ bỏ một phần quyền sở hữu trí tuệ đối với vắc xin Covid-19.
Thỏa thuận hạn chế trợ cấp đánh bắt cá chỉ là thỏa thuận đa phương thứ hai thiết lập các quy tắc thương mại toàn cầu mới trong lịch sử 27 năm tồn tại của WTO và giàu tham vọng hơn nhiều so với thỏa thuận đầu tiên - thỏa thuận về việc phá bỏ hàng rào thuế quan.
Thỏa thuận trợ cấp đánh bắt có khả năng đảo ngược nguồn cá đang suy giảm. "Đây là một bước ngoặt trong việc giải quyết một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đánh bắt quá mức toàn cầu", Isabel Jarrett, người quản lý chiến dịch của The Pew Charity Trusts nhằm giảm trợ cấp đánh bắt thủy sản có hại, cho biết.
Thỏa thuận về việc miễn trừ một phần quyền sở hữu trí tuệ để cho phép các nước đang phát triển sản xuất và xuất khẩu vắc xin Covid-19 từng gây chia rẽ trong WTO suốt gần hai năm, nhưng cuối cùng cũng đã được thông qua.
Một thỏa thuận khác cũng đã đạt được vào thứ Năm trước đó là về việc duy trì lệnh cấm áp thuế thương mại điện tử, vốn được coi là quan trọng để cho phép luồng dữ liệu tự do trên toàn thế giới.
Hoàng Hải (theo Reuters)
