“Xiếc Họa Đông Hồ”, sự kiện do Khoa Truyền thông và Văn hóa Đối ngoại (Học viện Ngoại giao) tổ chức, là chương trình mở đầu của dự án “Thức cùng di sản”.
Sự kiện nhằm kết hợp nghệ thuật xiếc đương đại với nội dung và tinh thần của tranh dân gian Đông Hồ để tạo nên không gian trình diễn nơi chuyển động cơ thể trở thành đường nét, màu sắc và câu chuyện của tranh.
Di sản tranh dân gian được 'thức giấc' qua ngôn ngữ xiếc đương đại
Sự kiện gồm chuỗi hoạt động trải nghiệm ban ngày và chương trình biểu diễn nghệ thuật ban đêm, thành công “đánh thức” giá trị truyền thống của tranh dân gian Đông Hồ thông qua ngôn ngữ xiếc đương đại đầy mới mẻ.
“Xiếc Họa Đông Hồ” thu hút đông đảo khán giả với hoạt động chính là vở diễn “Ký ức làng Hồ”, trong đó xiếc được sử dụng như ngôn ngữ chủ đạo để kể câu chuyện về dòng tranh dân gian Đông Hồ.
Nếu xiếc là nghệ thuật của chuyển động và hình thể, thì tranh Đông Hồ là tinh hoa mỹ thuật dân gian Việt Nam, phản ánh khát vọng về một cuộc sống hài hòa, sung túc. Khi hai loại hình gặp gỡ, những nhân vật vốn tĩnh lặng trên giấy điệp như bước ra khỏi khung tranh, sống động trên sân khấu qua ngôn ngữ hình thể của nghệ sĩ xiếc.
Vở diễn “Ký ức làng Hồ” có thời lượng 90 phút với cấu trúc gồm ba phần, dẫn dắt khán giả qua một hành trình nghệ thuật giàu cảm xúc. Mở đầu là không gian “Đu Quan họ” đầy trữ tình, do bộ đôi NSƯT Thu Hương - NSƯT Thanh Tuấn biểu diễn, đưa người xem trở về không gian với nhịp sống yên bình, đậm đà bản sắc của làng quê Bắc Bộ.
Tiếp nối mạch cảm xúc là phần giao lưu lắng đọng cùng Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả - người đã dành cả cuộc đời để gìn giữ và phát huy giá trị tranh dân gian Đông Hồ. Chia sẻ tại chương trình, nghệ nhân cho biết: “Tranh Đông Hồ đã có từ rất lâu, trải qua bao thăng trầm lịch sử, đến nay những bức tranh vẫn còn lưu giữ được nét xưa mà không bị mai một. Tranh Đông Hồ là những sản phẩm ghi chép các hoạt động của người dân trong vùng. Những bức tranh được vẽ chủ yếu là những lời chúc, cầu mong cuộc sống bình yên, no đủ và cuối cùng là hướng chúng ta đến một cuộc sống chân - thiện - mỹ”.
Qua những câu chuyện chân thực về lịch sử thăng trầm của làng tranh, khán giả không chỉ hiểu thêm về kỹ thuật, triết lý ẩn sau mỗi bức tranh, mà còn cảm nhận rõ khát vọng hồi sinh di sản trong đời sống đương đại. Sự xuất hiện của nghệ nhân trên sân khấu đã tạo nên sợi dây kết nối đặc biệt giữa truyền thống và hiện tại.
Điểm nhấn của chương trình là vở diễn sân khấu hóa “Chuyện Nhà Tí”, nơi các bức tranh Đông Hồ kinh điển được tái hiện bằng ngôn ngữ xiếc giàu tính biểu đạt. Những kỹ thuật nhào lộn, thăng bằng, tung hứng được lồng ghép khéo léo, giúp nhân cách hóa các nhân vật dân gian, biến sân khấu thành một không gian nghệ thuật sống động, nơi giá trị truyền thống và cảm quan thẩm mỹ hiện đại giao thoa một cách tự nhiên.
Bên cạnh vở diễn chính, không gian Rạp xiếc Trung ương vào buổi sáng cùng ngày đã biến thành một “Hội Làng” thu nhỏ. Tại đây, khán giả được trải nghiệm các trò chơi dân gian, tự tay in tranh Đông Hồ và tìm hiểu về các nguyên liệu tự nhiên tạo nên màu sắc đặc trưng của dòng tranh này.
'Xiếc Họa Đông Hồ' giúp đưa di sản bước ra khỏi không gian trưng bày tĩnh lặng
Theo Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại (Học viện Ngoại giao), “Xiếc Họa Đông Hồ” là mô hình giáo dục trải nghiệm mà ở đó sinh viên được trực tiếp tham gia nhiều khâu như xây dựng ý tưởng, truyền thông, kết nối nghệ sĩ, hỗ trợ sản xuất và tổ chức không gian trải nghiệm.
Đây được xem là một mô hình học tập gắn với thực tiễn, giúp sinh viên vận dụng kiến thức chuyên môn vào hoạt động văn hóa - xã hội ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Sinh viên Nguyễn Tất Đạt (năm 3, Học viện Ngoại giao), Trưởng BTC dự án chia sẻ: “Thông qua sự kết hợp giữa xiếc đương đại và tranh dân gian Đông Hồ, dự án hướng tới việc đưa ra ý tưởng về việc làm mới cách tiếp cận di sản, giúp công chúng, đặc biệt là giới trẻ, cảm nhận được vẻ đẹp, tinh thần và giá trị văn hóa truyền thống bằng một ngôn ngữ nghệ thuật gần gũi hơn với đời sống hôm nay”.
Sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ của Việt Nam chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp tại kỳ họp thứ XX diễn ra ở Ấn Độ ngày 9/12/2025.
Chia sẻ sau sự kiện, chị Nguyễn Hoài Phương (phường Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ: “Thật sự chị không nghĩ rằng đây là một sự kiện do sinh viên tổ chức, bởi sự kiện quá hay và ý nghĩa. Hy vọng các bạn sinh viên cũng như giới trẻ nói chung có thể tổ chức nhiều hơn nữa những sự kiện văn hóa - nghệ thuật như thế này”.
Không chỉ là một sự kiện nghệ thuật, “Xiếc Họa Đông Hồ” là minh chứng cho vai trò của giáo dục đại học trong việc hình thành thế hệ trẻ có trách nhiệm với văn hóa dân tộc khi được trao cơ hội và môi trường thực hành phù hợp.
