Thủ đô Hà Nội với 36 phố phường và hàng trăm công trình kiến trúc mang đậm nét văn hóa người Việt Nam như khu phố cổ, di tích cổ Hoàng thành Thăng Long, chùa Một Cột hay chùa Trấn Quốc... Ngoài những di tích lịch sử góp phần tạo nên một thủ đô cổ kính, Hà Nội còn nhiều địa điểm là không gian văn hóa thu hút số đông du khách tới du lịch và khám phá.
Có điều, những không gian văn hóa do nhiều tác giả là họa sĩ, nghệ nhân nổi tiếng tạo dựng ở các khu di tích, điểm thăm quan đang ngày càng bị xuống cấp nghiêm trọng. Trong đó, những địa điểm như con đường Nghệ thuật Phúc Tân (phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm), phố Bích họa Phùng Hưng (phường Phùng Hưng, Hàng Mã, Hoàn Kiếm) hay con đường gốm sứ với chiều dài gần 4.000m (xây dựng năm 2008) nhiều chỗ bị hư hỏng, vỡ nát và trở nên xấu xí.
Con đường gốm sứ Hà Nội ngày càng xuống cấp, nhiều đoạn tường bị vỡ nứt, thậm chí còn biến mất theo thời gian - Ảnh: Đình Trung
Ông Lê Ngọc Hậu (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) cho biết: "Tôi sống ở đây từ nhỏ, khi chứng kiến những không gian văn hóa nghệ thuật như con đường gốm sứ, phố Bích họa Phùng Hưng hay con đường nghệ thuật Phúc Tân ngày càng xuống cấp trầm trọng, hư hỏng do thời gian và một số nguyên nhân khác, tôi thấy rất tiếc nuối. Chẳng hạn như con đường gốm sứ được thực hiện vào năm 2008, ở thời điểm đó báo đài cả nước đều đưa tin về con đường lịch sử giàu tính nhân văn này. Tuy nhiên, hơn chục năm nay do chịu ảnh hưởng của thời tiết đã bị hư hỏng một phần".
“Phố Bích họa Phùng Hưng cũng mới được thực hiện cách đây khoảng 4-5 năm nay, nhưng đến thời điểm hiện tại đã bị hư hỏng nghiêm trọng, một số bức họa của các họa sĩ nổi tiếng còn bị người dân vẽ nhăng vẽ bậy, trông rất mất cảnh quan đô thị. Tôi hi vọng một ngày nào đó những tác phẩm này sẽ được khôi phục lại để tô điểm thêm vẻ đẹp của Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến”, ông Hậu chia sẻ thêm.
Phố Bích họa Phùng Hưng bị vẽ bậy, làm giảm giá trị của không gian văn hóa nơi đây
Là người dân gần phố Bích họa Phùng Hưng, cô Nguyễn Chi (Phùng Hưng, Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm) cho biết: “Hàng ngày tôi đều tập thể dục qua đây 2 lần trong ngày. Buổi sáng đi qua đây rất vắng vẻ, những bức họa trông rất đẹp và ấn tượng. Tuy nhiên, vào cuối chiều thì có rất đông các bạn trẻ đến chụp ảnh. Có nhiều thanh thiếu niên tuổi mới lớn ngoài chụp ảnh còn vẽ bậy lên các tác phẩm nghệ thuật. Tôi từng nhắc nhở nhưng vẫn không ăn thua, thực trạng vẫn diễn ra”.
Chứng kiến con đường nghệ thuật ngay sát nhà mình đang hư hỏng, xuống cấp, chị Ngọc Anh (Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ: "Tôi là người dân gốc ở đây, các tác phẩm nghệ thuật trên con đường nghệ thuật Phúc Tân được thực hiện vào tháng 1/2020, đến nay đã hơn 2 năm. Tuy nhiên, hiện 16 tác phẩm dọc con đường dài khoảng 500 m tại bãi tập kết rác ven sông Hồng đã bị hư hỏng nặng, nhiều tác phẩm nghệ thuật đẹp đã bị hư hỏng nghiêm trọng. Có nhiều yếu tố tác động như sự tò mò và thiếu ý thức của một số bạn trẻ, rồi thời tiết và sự bào mòn của thời gian khiến những tác phẩm nghệ thuật bị hư hỏng".
"Tôi mong một ngày chính quyền phường Phúc Tân (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) hỗ trợ kinh phí cho các tác giả tu dưỡng, bảo trì hoàn thiện lại những tác phẩm này để tô điểm thêm cho con phố nhỏ chốn ven sông Hồng nói riêng và làm đẹp thêm cảnh quan đô thị Hà Nội nói chung", chị Ngọc Anh nói.
Con đường nghệ thuật công cộng Phúc Tân (phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) ra đời vào năm 2020 với chiều dài 500m được 16 nghệ sĩ vẽ lên 16 tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, ấn tượng trên các bức tường mang lại nhiều giá trị về văn hóa, môi trường và du lịch.
Hình ảnh không gian văn hóa nghệ thuật bị xuống cấp tại Hà Nội
Tác phẩm sắp đặt ở con đường nghệ thuật công cộng Phúc Tân, được nhà thiết kế Diego Cortiza (Tây Ban Nha) kết hợp từ chính những chiếc lồng gà ở chợ Long Biên, kết hợp với những mảnh gương vỡ, đã bị hư hỏng - Ảnh: Đình Trung
Tác phẩm “Thành phố ven sông” của họa sĩ Nguyễn Ngọc Lâm bị biến dạng, trở nên xấu xí
Được biết, 16 tác phẩm nghệ thuật dọc con đường nghệ thuật Phúc Tân do chính tay 16 tác giả trong và ngoài nước thực hiện. Mỗi tác phẩm mang ý nghĩa và nét riêng biệt khác nhau
Tác phẩm để lại ấn tượng nhất có lẽ là tác phẩm “Thuyền” của nghệ sĩ Vũ Xuân Đông được chế tác từ 10 nghìn vỏ chai nhựa, tác giả dùng bàn tay tinh xảo ghép những chai thành 4 chiếc thuyền gợi nhớ hình ảnh bến thuyền đông vui, tấp nập ở bãi đất sông Hồng cách đây hơn 100 trăm năm về trước.
Tác phẩm "Những Thánh Gióng đương đại" của nghệ sĩ người Mỹ gốc Việt Nguyễn Ưu Đàm cũng đang dần xuống cấp theo thời gian
Một tác phẩm khác tên “Múa Lân” của họa sĩ Xuân Lam giúp tái hiện hình dáng những cây tò he kích thước lớn
Trong ảnh là một tác phẩm nghệ thuật bị cây cỏ che khuất và đồ đạc của người dân treo ở trên khiến nó xấu xí và biến dạng
Bên cạnh những tác phẩm nghệ thuật đang bị xuống cấp, hư hỏng, có nguy cơ bị biến mất khỏi con đường nghệ thuật công cộng Phúc Tân… thì nhiều tác phẩm khác nơi đây còn bị dân bản địa lấn chiếm để làm chỗ buôn bán, treo gác nhiều mặt hàng kinh doanh
Không chỉ có con đường nghệ thuật công cộng Phúc Tân bị xuống cấm, hư hỏng, mà con phố Bích họa Phùng Hưng cũng đang rơi vào tình trạng trên. Theo ghi nhận PV Báo Nhà báo và Công luận, nhiều tác phẩm nghệ thuật đặc sắc trên phố Bích họa Phùng Hưng hiện đang bị hư hỏng nghiêm trọng. Trong số đó, phải kể đến tác phẩm Thời xưa cũ – tác giả Lee Seung Hyun bị vẽ bậy, gây mất đi giá trị của tác phẩm
Tác phẩm “Phố Hàng Mã - Phố của tuổi thơ” – tác giả Trần Hậu Yên Thế và Lê Đăng Ninh cũng bị hàng trăm nét vẽ chằng chịt, góc dưới cùng bên phải của bức họa còn bị khuyết hẳn một góc
Một bức họa khác ở phố Bích học Phùng Hưng bị vẽ bậy khiến nó trở nên xấu xí
Càng nghiêm trọng hơn khi nhiều tác phẩm còn bị một số người đổ sơn đỏ làm mất đi giá trị của tác phẩm
Tương tự như hai không gian văn hóa trên, con đường gốm sứ Hà Nội với chiều dài gần 4km lại xuất hiện những vết nứt kéo dài, thậm chí nhiều đoạn tường gốm sứ còn bị biến dạng hoàn toàn
Một đoạn đường bị nứt vỡ, khiến các bức tranh bằng gốm sứ không còn độc đáo, hấp dẫn
Thậm chí, có một đoạn tường thuộc con đường gốm sứ Hà Nội bị rơi rụng gần hết, khiến du khách khó thể hình dung ra được hình ảnh và ý nghĩa của tác phẩm
Được biết, con đường gốm sứ Hà Nội được thực hiện do xuất phát từ ý tưởng của họa sĩ, nhà báo Nguyễn Thu Thủy và đã nhận được giải thưởng “Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội" năm 2008 và tổ chức Guinness thế giới đã công nhận đây là bức tranh gốm dài nhất trên thế giới
Theo một số người dân nơi đây, con đường gốm sứ Hà Nội trước đó đã trải qua 2 lần trùng tu vào năm 2015 và 2017. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại con đường dài gần 4km đã có dấu hiệu xuống cấp trầm trọng, hư hỏng, bong tróc nhiều
Đúng như chị Ngọc Anh chia sẻ, làm đẹp cảnh quan đô thị đã khó, việc giữ cái đẹp còn khó hơn. Trước thực trạng xuống cấp nghiêm trọng của các không gian văn hóa nghệ thuật ở Hà Nội, thiết nghĩ trách nhiệm này không chỉ thuộc về các cơ quan chức năng, mà mỗi người dân thủ đô cần nêu cao ý thức, tinh thần bảo vệ và gìn giữ những công trình, không gian văn hóa có giá trị, để hàng ngày không chỉ mỗi người dân thủ đô được chiêm ngưỡng những tác phẩm đẹp mà du khách khắp nơi có cơ hội được tìm hiểu và biết thêm về một Hà Nội ngàn năm văn hiến.
