Sáng 15/5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và công tác kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu.
Quản lý và cấp mã số vùng trồng, đóng gói, kiểm nghiệm còn chưa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung cho biết, đến tháng 05/2026, đã có 9.546 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu cho các loại quả tươi (thanh long, xoài, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, chanh không hạt, nhãn, vải, ớt, thạch đen... ) được phép xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Australia, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản.
Trong quá trình triển khai thực hiện, vẫn còn nhiều vùng trồng, cơ sở đóng gói nhận được các cảnh báo không tuân thủ của nước nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc. Chỉ từ năm 2025 đến nay, đã có 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói nhận được cảnh báo không tuân thủ từ phía thị trường Trung Quốc.
Bộ NN&MT cho biết, nhận thức và tư duy quản lý tại một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất còn hạn chế: Một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất vẫn coi mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là điều kiện để xuất khẩu trước mắt, chưa thực sự chú trọng việc duy trì điều kiện kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ bền vững theo yêu cầu của nước nhập khẩu.
Tình trạng chạy theo số lượng, tập trung "được cấp mã" nhưng chưa quan tâm đúng mức đến việc duy trì điều kiện sau cấp mã vẫn còn phổ biến. Bên cạnh đó, năng lực tổ chức quản lý, kiểm tra và giám sát tại địa phương còn bất cập; tình trạng sử dụng sai mã số, mượn hoặc cho thuê mã số, không duy trì điều kiện kỹ thuật, vi phạm về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm vẫn còn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến uy tín nông sản xuất khẩu của Việt Nam.
Kiên quyết xử lý tiêu cực trong cấp và quản lý mã số vùng trồng
Phát biểu chỉ đạo, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng, số lượng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm hiện còn quá ít so với diện tích và sản lượng xuất khẩu thực tế. Thậm chí nhiều địa phương đến nay vẫn chưa cấp được mã số nào; cùng một hành lang pháp lý nhưng có nơi làm tốt, có nơi triển khai rất chậm.
Đặc biệt, Phó Thủ tướng lưu ý tình trạng môi giới, mua bán, cho mượn hoặc cho thuê mã số vùng trồng đang diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm xuất khẩu chưa chắc đến từ đúng vùng trồng được cấp mã số.
"Hệ quả của việc không kiểm soát tốt là tình trạng được mùa mất giá. Điển hình như sầu riêng, có thời điểm giá giảm rất mạnh khi xuất khẩu gặp khó khăn. Người nông dân là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất", Phó Thủ tướng nêu rõ.
Thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT cần rà soát quy trình, thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm nghiệm theo hướng nhanh nhất, thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền rõ ràng cho địa phương.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ NN&MT làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc để thúc đẩy tiến độ phê duyệt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và công nhận các phòng kiểm nghiệm của Việt Nam; đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung để quản lý vùng trồng minh bạch.
Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường nguồn nhân lực, kinh phí cho công tác cấp và quản lý mã số; mạnh dạn phân cấp xuống cấp cơ sở đối với những nơi đủ năng lực nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Các địa phương cũng cần xây dựng bản đồ chất lượng đất, vùng trồng để khuyến cáo người dân canh tác phù hợp; đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp duy trì, phát triển mã số vùng trồng.
Về công tác kiểm tra, giám sát và thực thi pháp luật, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công an vào cuộc xử lý nghiêm các hành vi môi giới, mua bán, cho thuê mã số vùng trồng hoặc làm sai lệch kết quả kiểm nghiệm. Các cơ quan liên quan tăng cường thanh tra chuyên đề về trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện các quy định liên quan đến mã số vùng trồng...