Mới đây, FTSE Russell công bố tiếp tục giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong kỳ rà soát phân loại tháng 3. Theo kế hoạch, việc đưa Việt Nam vào rổ các chỉ số toàn cầu sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, dự kiến bắt đầu từ tháng 9 năm nay và hoàn tất vào tháng 9/2027.
Thay đổi cả cấu trúc thị trường
Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Thanh Hải, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán EVS cho rằng: Việc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ là yếu tố tâm lý mà là thay đổi mang tính cấu trúc đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.
Theo ông, đầu tiên, thị trường sẽ sẽ chứng kiến sự gia tăng đáng kể của dòng vốn ngoại, đặc biệt là từ các quỹ ETF theo bộ chỉ số FTSE Emerging.
Quan trọng hơn, nâng hạng sẽ buộc thị trường phải tiệm cận các chuẩn mực quốc tế về minh bạch, thanh toán và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài giúp cho thị trường thay đổi mang tính cấu trúc thay vì chỉ thay đổi theo kiểu có thêm dòng vốn ngoại.
Ngoài ra, định giá thị trường cũng có thể được tái định giá, tức là mức định giá như P/E được nâng lên một mặt bằng mới, do Việt Nam không còn nằm trong nhóm cận biên nên mức rủi ro giảm khiến mức chiết khấu sẽ không cao như trước.
Ông Nguyễn Thanh Hải cho rằng, kinh nghiệm từ các thị trường đi trước cho thấy, diễn biến tích cực của thị trường thường xuất hiện trước thời điểm nâng hạng, khi kỳ vọng của nhà đầu tư đã dần được phản ánh vào giá.
Thực tế tại một số thị trường như Qatar, UAE (nâng hạng năm 2014) hay Kuwait (2020), chỉ số chứng khoán đã tăng đáng kể trong giai đoạn 6-12 tháng trước khi chính thức được đưa vào rổ chỉ số thị trường mới nổi, nhờ dòng vốn đón đầu từ các quỹ chủ động và thụ động.
Ngược lại, ngay sau thời điểm nâng hạng, thị trường thường không duy trì được đà tăng mạnh, thậm chí có thể xuất hiện nhịp điều chỉnh ngắn hạn do hiệu ứng “sell the news”.
Một số nghiên cứu quốc tế cũng chỉ ra rằng, mức tăng trung bình của các thị trường cận biên trong giai đoạn trước nâng hạng có thể đạt hai chữ số, trong khi sau nâng hạng, biên độ biến động thu hẹp và xu hướng chuyển sang tích lũy.
Với Việt Nam, kỳ vọng về một “cú hích” ngay lập tức sau khi được nâng hạng có thể là khó. Thay vào đó, giá trị cốt lõi nằm ở tác động dài hạn.
Việc gia nhập các bộ chỉ số thị trường mới nổi có thể giúp thu hút dòng vốn thụ động quy mô lớn, ước tính hàng tỷ USD từ các quỹ ETF theo dõi chỉ số FTSE hoặc MSCI, đồng thời cải thiện chất lượng dòng vốn theo hướng ổn định, dài hạn hơn.
Quan trọng hơn, quá trình nâng hạng còn tạo áp lực cải cách thể chế, nâng cao tiêu chuẩn minh bạch, quản trị doanh nghiệp và hạ tầng thị trường.
"Đây mới là yếu tố mang tính nền tảng, giúp thị trường chứng khoán Việt Nam chuyển từ giai đoạn tăng trưởng theo quy mô sang phát triển theo chiều sâu, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế", ông Hải nói.
1,7 tỷ USD "đổ" vào thị trường chứng khoán liệu có tạo "sóng"?
Ước tính, khi Việt Nam được nâng hạng, dòng vốn thụ động khoảng 1,7 tỷ USD từ các quỹ ETF theo dõi chỉ số FTSE Russell có thể được phân bổ vào thị trường. Đây là lượng vốn được tính toán dựa trên quy mô tài sản của các quỹ đang bám theo chỉ số FTSE Emerging Markets và tỷ trọng dự kiến của Việt Nam trong rổ chỉ số này.
Nói cách khác, khi Việt Nam được thêm vào chỉ số, các quỹ này sẽ phải phân bổ một phần danh mục vào cổ phiếu Việt Nam theo tỷ lệ nhất định.
Ông Nguyễn Thanh Hải cho rằng, việc giải ngân khoảng 1,7 tỷ USD theo nhiều giai đoạn chủ yếu tác động đến tâm lý nhà đầu tư trong ngắn hạn, hơn là tạo ra một cú hích mạnh về điểm số.
Xét trong tương quan với quy mô giao dịch bình quân của thị trường hiện vào khoảng 1 tỷ USD/phiên, việc phân bổ dòng vốn theo từng đợt sẽ không gây biến động quá lớn về cung - cầu trong ngắn hạn.
Điều này có thể làm giảm cảm giác “bùng nổ” về dòng tiền như kỳ vọng, nhưng bù lại sẽ giúp thị trường hấp thụ vốn một cách ổn định hơn, hạn chế các nhịp biến động mạnh.
“Về bản chất, tổng quy mô dòng vốn không thay đổi mà chỉ được giãn theo thời gian, do đó tác động ngắn hạn mang tính tâm lý nhiều hơn, trong khi ở trung hạn, đây vẫn là nguồn lực đáng kể đối với thị trường”, ông nói.
