Sở hữu một chiếc ô tô riêng từ lâu đã là niềm tự hào của nhiều người. Hầu hết đều nhớ rất rõ chiếc xe đầu tiên của mình, dù đó là một mẫu xe cũ giá rẻ hay một chiếc xe gia đình bền bỉ, an toàn và tiết kiệm nhiên liệu.
Khi lớn tuổi hơn, ô tô có thể trở thành biểu tượng địa vị xã hội, hoặc đơn giản chỉ là phương tiện để đi làm và đưa đón con cái mỗi ngày. Dù nhìn nhận theo cách nào, việc bảo dưỡng nội thất, ngoại thất và các bộ phận cơ khí vẫn luôn là yếu tố then chốt để xe vận hành ổn định và an toàn.
Ở giai đoạn đầu của lịch sử ô tô, chủ xe không chỉ cần biết lái mà còn phải nắm rõ cách tự bảo dưỡng, bởi các cơ sở sửa chữa khi đó rất hiếm. Dần dần, trạm xăng trở thành nơi cung cấp nhiều dịch vụ hơn ngoài nhiên liệu, từ thay lốp, thay dầu đến kiểm tra động cơ.
Đến những năm 1950, ô tô ngày càng phức tạp và đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao hơn, vượt quá khả năng của nhân viên trạm xăng thông thường. Từ đó, các gara chuyên nghiệp với đội ngũ thợ được đào tạo bài bản ra đời và trở thành lựa chọn chính của người dùng.
Ngày nay, bối cảnh đã thay đổi một lần nữa. Xe hơi hiện đại không chỉ an toàn hơn mà còn giống như những chiếc máy tính di động, với hàng loạt cảm biến và hệ thống điện tử phức tạp.
Điều này đồng nghĩa với việc cách chăm sóc và bảo dưỡng xe cũng cần được cập nhật theo công nghệ mới. Tuy nhiên, vẫn có không ít thói quen cũ kỹ tồn tại đến nay, dù chúng đã không còn phù hợp với xe hiện đại.
Một trong những thói quen phổ biến nhất là để động cơ nổ không tải trong thời gian dài nhằm làm ấm máy. Vào những ngày trời lạnh, nhiều người vẫn khởi động xe sớm để làm ấm khoang cabin hoặc làm tan sương kính chắn gió, điều này hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, việc làm ấm động cơ trước khi chạy không còn cần thiết đối với xe ngày nay.
Trong quá khứ, các mẫu xe sử dụng bộ chế hòa khí để trộn không khí và nhiên liệu theo tỉ lệ phù hợp. Khi động cơ còn nguội, hỗn hợp này dễ bị sai lệch, khiến xe có thể chết máy nếu vận hành ngay.
Vì vậy, người lái buộc phải chờ cho động cơ ấm lên. Tuy nhiên, từ giữa những năm 1990, động cơ phun xăng điện tử dần thay thế hoàn toàn bộ chế hòa khí.
Công nghệ này cho phép hệ thống điều khiển điện tử tự động điều chỉnh lượng nhiên liệu phù hợp ngay từ khi khởi động, khiến việc làm ấm máy trở nên không cần thiết.
Với xe hiện đại, để động cơ chạy không tải lâu chỉ khiến nhiên liệu bị tiêu hao vô ích. Hệ thống bơm dầu ngày nay có thể đưa dầu bôi trơn đến các chi tiết chuyển động chỉ trong vài giây sau khi khởi động.
Ngoại lệ hiếm hoi là những chiếc xe đã để lâu không sử dụng, khi đó việc nổ máy một thời gian ngắn có thể giúp các bộ phận được bôi trơn trở lại.
Nếu khởi động xe chỉ để làm ấm cabin, người dùng cũng nên lưu ý rằng nổ máy tại chỗ vừa tốn xăng, vừa có thể gây hao mòn động cơ nhiều hơn so với việc lái xe nhẹ nhàng ngay từ đầu.
Một thói quen khác đã lỗi thời là thay dầu động cơ sau mỗi 3.000 đến 5.000 dặm. Với những người được dạy lái xe và chăm sóc xe từ thế hệ trước, đây từng là nguyên tắc gần như bất di bất dịch.
Trước đây, loại dầu bôi trơn, kết cấu động cơ và hệ thống dẫn dầu đều khiến dầu nhanh xuống cấp hơn, buộc phải thay thường xuyên.
Ngày nay, phần lớn xe sử dụng dầu tổng hợp, loại dầu có khả năng chống đóng cặn tốt hơn, chịu nhiệt cao hơn và ít bay hơi hơn so với dầu khoáng truyền thống.
Động cơ hiện đại cũng được chế tạo với độ chính xác cao, khe hở giữa các chi tiết nhỏ hơn, giúp giảm hao mòn. Bên cạnh đó, hầu hết xe đều có hệ thống theo dõi tình trạng dầu và thông báo cho người lái khi cần thay. Nhờ vậy, chu kỳ thay dầu hiện nay thường kéo dài từ 7.500 đến 10.000 dặm, tùy theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Việc giảm số lần thay dầu không chỉ giúp người dùng tiết kiệm chi phí mà còn có lợi cho môi trường, do giảm lượng dầu thải và tài nguyên tiêu hao. Thông tin chi tiết về chu kỳ thay dầu luôn được ghi rõ trong sách hướng dẫn sử dụng.
Ngoài ra, người dùng vẫn có thể tự kiểm tra mức dầu bằng que thăm. Khi động cơ đã tắt và nguội, chỉ cần rút que thăm, lau sạch, cắm lại rồi rút ra để kiểm tra mức dầu, bảo đảm dầu không thấp hơn vạch tối thiểu.
Thói quen thứ ba là đạp nhấp nhả phanh khi xe bị trượt trên đường trơn hoặc băng giá. Đây là phản xạ khá phổ biến ở những người học lái xe từ thế hệ trước, hoặc những tài xế thiếu kinh nghiệm.
Việc liên tục đạp và nhả phanh từng được dạy nhằm tránh hiện tượng bánh xe bị bó cứng, giúp người lái giữ được khả năng điều khiển.
Tuy nhiên, sự ra đời của hệ thống chống bó cứng phanh ABS đã khiến thói quen này trở nên lỗi thời. ABS dần trở thành trang bị tiêu chuẩn từ những năm 1990 và được bắt buộc trên tất cả xe mới tại nhiều thị trường từ năm 2013.
Hệ thống này yêu cầu người lái đạp phanh dứt khoát và giữ lực ổn định, trong khi bản thân xe sẽ tự động điều chỉnh áp lực phanh khi phát hiện bánh xe có nguy cơ bị khóa.
Khi phanh gấp trên xe có ABS, người lái có thể cảm nhận rõ bàn đạp rung hoặc giật nhẹ dưới chân. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang hoạt động đúng chức năng, giúp duy trì khả năng kiểm soát hướng lái.
Những ai chưa chắc chắn xe của mình có trang bị ABS hay không có thể kiểm tra trong sách hướng dẫn sử dụng đi kèm theo xe.
