Triển khai "cơ chế đặt hàng", khơi thông nguồn lực tư nhân
TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương nhận định khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp hơn một nửa GDP và tạo phần lớn việc làm, nhưng cấu trúc chưa bền vững. Phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và vừa, trong khi các tập đoàn lớn - lực lượng có khả năng cạnh tranh quốc tế - còn hạn chế.
Theo ông, nguyên nhân cốt lõi nằm ở rào cản thể chế và môi trường kinh doanh chưa thực sự thông thoáng. Việc thể chế hóa các chủ trương lớn còn chậm, thiếu đồng bộ, khiến doanh nghiệp gặp khó trong tiếp cận vốn, đất đai và công nghệ.
Một giải pháp được nhấn mạnh là cơ chế “Nhà nước đặt hàng doanh nghiệp” đối với các dự án lớn trong hạ tầng, năng lượng và công nghiệp chiến lược. Cơ chế này không chỉ mở cơ hội tham gia cho doanh nghiệp tư nhân mà còn thúc đẩy nâng cao năng lực công nghệ và quản trị.
Đồng thời, cần chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giảm thủ tục hành chính trước, tăng giám sát sau để tạo không gian cho doanh nghiệp chủ động sáng tạo.
Bên cạnh đó, việc phân định rõ vai trò giữa Nhà nước và khu vực tư nhân cũng được đặt ra, trong đó Nhà nước tập trung vào lĩnh vực then chốt, còn khu vực tư nhân được tạo điều kiện phát huy thế mạnh.
Mối quan hệ cộng sinh giữa ngân hàng và doanh nghiệp
Tại hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, hệ thống ngân hàng giữ vai trò trung tâm trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế.
Đến cuối năm 2025, tổng tài sản hệ thống tổ chức tín dụng đạt gần 30 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, dư nợ tín dụng khoảng 18,6 triệu tỷ đồng, tương đương 144% GDP. Khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn lớn, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng dư nợ.
Theo ông, mối quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp mang tính cộng sinh. Ngân hàng không chỉ cấp vốn mà còn tham gia tư vấn tài chính, quản trị rủi ro và đồng hành trong các dự án quy mô lớn.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá tạo điều kiện cho doanh nghiệp duy trì và mở rộng hoạt động.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch Ngân hàng SHB Đỗ Quang Vinh cho biết, SHB lựa chọn chiến lược gắn bó với nền kinh tế thực, tập trung vào các lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng và hạ tầng.
Thay vì chỉ cung cấp tín dụng, ngân hàng chuyển sang cung cấp giải pháp tài chính tổng thể, tham gia vào quản trị dòng tiền, thanh toán và tài trợ chuỗi cung ứng.
Một bước chuyển đáng chú ý là mở rộng từ phục vụ doanh nghiệp đơn lẻ sang hỗ trợ toàn bộ hệ sinh thái, bao gồm công ty thành viên, nhà cung cấp và khách hàng.
Để vận hành mô hình này, SHB xác lập nền tảng công nghệ với các định hướng như dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và di động.
VinFast và động lực phát triển công nghiệp hỗ trợ
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Khắc Hiệp, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup cho rằng 40 năm Đổi mới đã đưa nền kinh tế Việt Nam đi qua một hành trình chuyển đổi sâu sắc, từ một nền kinh tế dựa trên nông nghiệp sang công nghiệp hóa và hội nhập toàn cầu.
Tuy nhiên, trong suốt chặng đường đó, một câu hỏi lớn vẫn luôn được đặt ra: Khi nào Việt Nam có thể sở hữu được những ngành công nghiệp chế tạo có năng lực nội sinh đủ mạnh để dẫn dắt tăng trưởng dài hạn và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu?
Ông Lê Khắc Hiệp cho rằng ngành ô tô là phép thử điển hình cho năng lực công nghiệp của một quốc gia.
Trước đây, ngành này chủ yếu dừng ở lắp ráp, với tỷ lệ nội địa hóa thấp. Sự xuất hiện của VinFast đã tạo ra cách tiếp cận mới khi đầu tư tổ hợp sản xuất tích hợp và từng bước làm chủ công nghệ.
Năm 2025, VinFast bàn giao hơn 175.000 xe tại Việt Nam, tạo quy mô thị trường đủ lớn để công nghiệp hỗ trợ phát triển.
Theo ông, khi có đầu ra ổn định, doanh nghiệp phụ trợ mới có điều kiện đầu tư công nghệ và mở rộng sản xuất. Đồng thời, việc tham gia chuỗi cung ứng cũng buộc doanh nghiệp nâng tiêu chuẩn kỹ thuật và quản trị.
Doanh nghiệp tư nhân: Từ “bộ phận” đến “động lực quan trọng nhất”
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, khu vực doanh nghiệp tư nhân đã có bước chuyển lớn sau 40 năm Đổi mới, từ chỗ không được thừa nhận đến vị thế là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
Tuy nhiên, khu vực này vẫn tồn tại nhiều nghịch lý: số lượng lớn nhưng quy mô nhỏ, năng động nhưng chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Gần 97% doanh nghiệp là nhỏ và vừa, hạn chế khả năng đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ông cho biết thêm rằng, trong giai đoạn 2015-2019 có một đợt cải cách mạnh mẽ trở lại với việc bãi bỏ hàng nghìn thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, nhưng đại dịch COVID-19 làm chậm nỗ lực này. Vì vậy, thể chế vẫn trở thành "điểm nghẽn của điểm nghẽn" đối với phát triển đất nước nói chung và kinh tế tư nhân nói riêng.
Các ý kiến tại hội thảo cho thấy, để đạt mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, Việt Nam cần một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, trong đó thể chế, tài chính và doanh nghiệp cùng đóng vai trò trung tâm.
Trong đó, thể chế phải minh bạch và thông thoáng; hệ thống ngân hàng tiếp tục là “huyết mạch” cung ứng vốn; còn doanh nghiệp cần nâng cao năng lực công nghệ, quản trị và liên kết chuỗi.
Khi các yếu tố này được kết nối hiệu quả, Việt Nam có thể chuyển từ vai trò tham gia sang dẫn dắt trong chuỗi giá trị toàn cầu, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững và có chiều sâu hơn.
