Năm 2022 là năm kinh tế toàn cầu được kỳ vọng sẽ phục hồi sau tình trạng hỗn loạn do đại dịch COVID-19 gây ra. Tuy nhiên, khủng hoảng Nga - Ukraine vào ngày 24/2 và nền kinh tế bị đẩy vào tình trạng bấp bênh.
Cuộc chiến ở Ukraine và các lệnh trừng phạt tiếp theo của phương Tây đối với Nga đã gây ra căng thẳng địa chính trị, khiến giá năng lượng và lương thực tăng vọt lên mức kỷ lục, đồng thời làm gián đoạn chuỗi cung ứng, cản trở quá trình phục hồi toàn cầu.
Ảnh minh hoạ: Internet.
Khi lạm phát leo lên mức cao nhất trong nhiều năm, các ngân hàng trung ương buộc phải thắt chặt vòi tiền với tốc độ “điên cuồng” bằng cách tăng lãi suất trước tình hình nền kinh tế vốn đã chậm lại, càng làm tăng thêm triển vọng suy thoái vào năm 2023.
Tuy nhiên, suy thoái kinh tế chỉ là một trong những khó khăn kinh tế đang chờ đợi chúng ta trong năm nay. Dưới đây là một số thách thức lớn nhất mà nền kinh tế toàn cầu có thể phải đối mặt.
Một cuộc suy thoái sắp xảy ra
Năm 2023 được dự đoán là năm tồi tệ thứ ba đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong thế kỷ này, sau năm 2009 khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu gây ra cuộc Đại suy thoái và năm 2020 khi các đợt phong tỏa do COVID-19 khiến nền kinh tế toàn cầu gần như rơi vào bế tắc.
Các nhà phân tích dự đoán các nền kinh tế lớn trên thế giới, bao gồm Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, cũng như khu vực đồng euro, sẽ rơi vào suy thoái trong năm nay khi các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất trong nỗ lực kiềm chế lạm phát hoành hành.
Người đứng đầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Kristalina Georgieva, đã cảnh báo rằng một phần ba nền kinh tế toàn cầu có thể bị suy thoái vào năm 2023, mà bà mô tả là một năm "khó khăn hơn" so với năm 2022.
Khu vực đồng euro, đang ở giữa một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng khi có vẻ như sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của Nga, và Vương quốc Anh có khả năng chứng kiến một cuộc suy thoái sâu hơn so với các quốc gia khác.
"Mức độ nghiêm trọng của tác động sắp tới đối với GDP toàn cầu phụ thuộc chủ yếu vào quỹ đạo của cuộc chiến ở Ukraine", các nhà phân tích từ Viện Tài chính Quốc tế đã viết trong một ghi chú nghiên cứu, đồng thời cho biết thêm rằng cuộc xung đột có nguy cơ trở thành một "cuộc chiến vĩnh viễn".
Sự suy giảm ở các nền kinh tế tiên tiến và đồng đô la Mỹ mạnh hơn sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu, gây khó khăn cho các nền kinh tế châu Á định hướng xuất khẩu.
Điều an ủi là bất kỳ cuộc suy thoái nào cũng có thể sẽ diễn ra trong thời gian ngắn và sẽ không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu, chỉ gây ra tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ.
Các nhà phân tích tại Capital econom cho biết vào tháng 12: “Vì lạm phát hiện nay dường như đang giảm dần trên toàn thế giới, nên các ngân hàng trung ương sẽ có thể ngừng hoạt động trong thời gian dài, cho phép quá trình phục hồi bắt đầu vào cuối năm tới”.
Lạm phát dai dẳng
Vào năm 2023, mức tăng giá có thể sẽ vừa phải nhờ nhu cầu suy yếu, giá năng lượng giảm, nguồn cung giảm và chi phí vận chuyển giảm. Tuy nhiên, lạm phát sẽ duy trì trên mức mục tiêu của ngân hàng trung ương, khiến lãi suất tăng thêm. Điều đó đồng nghĩa với nhiều tổn thất hơn cho nền kinh tế và có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu.
Lạm phát ở khu vực đồng euro dự kiến sẽ giảm chậm hơn ở Mỹ. Tại Đức, đầu tàu kinh tế của khu vực đồng euro, lạm phát dự kiến sẽ giảm nhờ các biện pháp như hạn chế giá xăng và giá điện. Tuy nhiên, lạm phát cơ bản, loại trừ giá lương thực và năng lượng dễ bay hơi, khiến các hộ gia đình gặp khó khăn với chi phí sinh hoạt cao hơn.
"Khả năng phục hồi của nền kinh tế châu Âu, và đặc biệt là thị trường lao động, cho thấy sẽ ghi nhận tỷ lệ lạm phát cao hơn trong thời gian dài ", Andrew Kenningham, nhà kinh tế trưởng về châu Âu tại Capital Economics cho biết, đồng thời cho biết thêm rằng lạm phát cơ bản sẽ giảm chậm hơn khi mạnh hơn. tăng trưởng tiền lương giữ cho lạm phát trong khu vực dịch vụ cao.
Đồng thời, những ẩn số đã biết trước bao gồm những diễn biến khôn lường trên thị trường năng lượng, điều này phụ thuộc vào diễn biến của cuộc chiến ở Ukraine và thời tiết, cũng như cách các nhà sản xuất Đức đối phó với giá năng lượng cao.
Đại dịch COVID-19 của Trung Quốc
Chỉ vài tuần trước khi bắt đầu năm 2023, Trung Quốc đã tuyên bố rút khỏi chính sách zero - COVID gây tranh cãi. Sự xoay trục nhanh chóng đã khiến hệ thống chăm sóc sức khỏe của đất nước bị quá tải trong bối cảnh số ca mắc COVID gia tăng đáng báo động.
Theo kinh nghiệm của các quốc gia khác, làn sóng lây nhiễm COVID-19 dự kiến sẽ gây ra sự gián đoạn ngắn hạn cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Điều này có thể giáng một đòn mạnh vào sự phục hồi mong manh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngoài ra còn có nguy cơ xuất hiện biến thể mới có thể lây lan sang các nơi khác trên thế giới.
Trong khi triển vọng ngắn hạn có vẻ ảm đạm, các nhà phân tích kỳ vọng nền kinh tế Trung Quốc sẽ kết thúc năm 2023 với một dấu hiệu tươi sáng hơn với sự thúc đẩy lớn nhờ việc Bắc Kinh từ bỏ quy định về zero-COVID và hỗ trợ cho lĩnh vực bất động sản ốm yếu của đất nước, chiếm gần 1/4 tổng sản lượng kinh tế của Trung Quốc.
Christian Nolting, giám đốc đầu tư của Deutsche Bank, cho biết trong một lưu ý gửi khách hàng: “Sự phục hồi của Trung Quốc, kết hợp với việc mở cửa trở lại trong khu vực, sẽ là động lực cho châu Á đón một năm 2023 tốt đẹp”.
Sự phục hồi này có thể "ổn định nền kinh tế của các nước láng giềng và nhiều nước xuất khẩu hàng hóa (chẳng hạn như các nước ở Mỹ Latinh) do Trung Quốc là nước tiêu thụ hàng hóa chiếm ưu thế."
Khủng hoảng năng lượng
Tình hình năng lượng bấp bênh, đặc biệt là ở châu Âu, sẽ tiếp tục khiến các chính phủ phải đau đầu vào năm 2023. Châu Âu có thể thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện vào mùa đông này nhờ thời tiết ôn hòa bất thường và người tiêu dùng cắt giảm mức sử dụng năng lượng.
Nhu cầu sưởi ấm thấp hơn có nghĩa là các cơ sở lưu trữ của khu vực, vốn đã được lấp đầy vào năm ngoái, có thể vẫn được dự trữ đầy đủ vào cuối mùa đông này. Điều đó có khả năng giữ giá xăng trong tầm kiểm soát vào mùa xuân tới, giúp kéo lạm phát xuống.
Tình hình vẫn có thể trở nên khó khăn trước mùa đông tới. Sau khi chi hàng trăm tỷ euro vào năm ngoái để tìm kiếm các giải pháp thay thế cho năng lượng của Nga và bảo vệ người tiêu dùng, châu Âu có thể phải vật lộn để một lần nữa lấp đầy các cơ sở lưu trữ của mình.
Sự cạnh tranh về khí tự nhiên hóa lỏng sẽ đặc biệt gay gắt khi Trung Quốc mở cửa trở lại và những khách hàng châu Á truyền thống như Nhật Bản và Hàn Quốc bắt đầu tìm kiếm nhiều nguồn năng lượng hơn.
Nhiều chuyên gia nhận định, năng lượng vẫn là yếu tố rủi ro chính đối với khu vực, "cùng với khả năng thiếu khí đốt vào mùa đông năm 2023/2024."
Căng thẳng địa chính trị, cuộc chiến công nghệ
Căng thẳng quân sự và chính trị sẽ tiếp tục là một trong những rủi ro lớn nhất đối với nền kinh tế, giống như trong năm vừa qua.
Trong khi cuộc chiến của Nga ở Ukraine chưa có hồi kết, thì những xích mích giữa Mỹ và Trung Quốc về vấn đề Đài Loan, nhà sản xuất chất bán dẫn hàng đầu thế giới, và căng thẳng gia tăng ở bán đảo Triều Tiên trong bối cảnh Triều Tiên thử tên lửa có thể sẽ khiến các nhà đầu tư phải thận trọng trong năm nay.
Các giải pháp để chấm dứt cuộc khủng hoảng Nga - Ukraine vẫn còn khó nắm bắt. Điều này có nghĩa là không có giải pháp nào cho những tác động dây chuyền của cuộc xung đột này đối với các lĩnh vực như phong trào di cư, nguồn cung cấp thực phẩm và hàng hóa năng lượng hóa thạch toàn cầu; và những thay đổi địa chính trị tiềm năng vượt xa phạm vi khu vực.
Cuộc chiến giành ưu thế công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc có thể trở nên căng thẳng hơn vào năm 2023. Năm ngoái, Washington đã cấm chuyển giao công nghệ bán dẫn tiên tiến của Mỹ cho Trung Quốc.
Xung đột thương mại hiện đã biến thành nỗ lực thiết lập các tiêu chuẩn dài hạn có thể áp dụng trong các lĩnh vực rất quan trọng như 5G, trí tuệ nhân tạo và triển vọng ngành chip.
Khánh Vy (Theo DW)
