Mở đường cho mô hình phát triển bứt phá
Chặng đường 72 năm qua chứng kiến sự trưởng thành vượt bậc của Thủ đô trên mọi lĩnh vực. Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu hàng loạt mốc son thể chế quan trọng, tạo tiền đề vững chắc cho Hà Nội phát triển nhanh và bền vững.
Mở đầu cho giai đoạn phát triển mới là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết xác định mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Hà Nội "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", đồng thời đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, tạo đột phá về thể chế, quy hoạch, kết cấu hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phương thức quản trị đô thị.
Để đưa chủ trương vào thực tiễn, ngày 29/4/2026, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 12-CTr/TU. Chương trình đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt trên 11%/năm, đồng thời gắn liền phát triển kinh tế với giải quyết triệt để các "điểm nghẽn" đô thị như ngập úng, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm.
Cột mốc mang tính quyết định là việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô năm 2026, mở ra hành lang pháp lý vượt trội với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù. Tại Hội nghị triển khai thi hành Luật diễn ra ngày 7/5/2026, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định việc tổ chức thi hành Luật là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị, phải gắn chặt với Nghị quyết 02-NQ/TW và Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông mọi nguồn lực.
Thể hiện tinh thần hành động quyết liệt, đến cuối tháng 6/2026, HĐND TP Hà Nội đã thông qua 59/64 nghị quyết quy phạm pháp luật triển khai Luật Thủ đô, đạt trên 92% tổng số văn bản cần ban hành. Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang cho biết thành phố đã hoàn thiện hành lang pháp lý với 8 nghị quyết chuyên đề, tạo bệ phóng cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Sức bật kinh tế 2 con số
Từ một thành phố tập trung khôi phục sản xuất nhỏ bé sau chiến tranh, Hà Nội hôm nay đã vươn mình trở thành đô thị hiện đại, nơi dịch vụ, công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo giữ vai trò chủ đạo.
Bức tranh kinh tế 9 tháng năm 2026 ghi nhận sức bật đầy ấn tượng. Theo Thống kê thành phố Hà Nội, GRDP quý 3/2026 ước tăng 10,02% so với cùng kỳ năm trước - lần đầu tiên trong năm ghi nhận mức tăng trưởng 2 con số. Tính chung 9 tháng, GRDP tăng 8,85% (cao hơn mức 7,92% của cùng kỳ năm 2025), đưa quy mô kinh tế theo giá hiện hành đạt gần 1,295 triệu tỷ đồng.
Cơ cấu kinh tế tiếp tục phản ánh rõ nét đặc trưng kinh tế đô thị hiện đại: Khu vực dịch vụ chiếm 67,64% GRDP (tăng 9,14%), trong đó ngành vận tải kho bãi tăng 11,94%, tài chính - ngân hàng - bảo hiểm tăng 10,41%, bán buôn bán lẻ tăng 10%; Khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 20,60% GRDP; Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 1,91% GRDP.
Lực đẩy cho đà tăng trưởng còn đến từ hoạt động đầu tư và thu ngân sách. Tổng vốn đầu tư phát triển 9 tháng đạt khoảng 451,4 nghìn tỷ đồng (tăng 19%), riêng vốn ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý đạt khoảng 107,8 nghìn tỷ đồng (tăng mạnh 81,2%). Thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn 9 tháng ước đạt 567.597 tỷ đồng, bằng 87,3% dự toán năm và tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu đạt 16,861 tỷ USD (tăng 9,3%), trong đó nhóm hàng máy vi tính, điện tử và linh kiện đạt 2,555 tỷ USD (tăng 21,7%).
Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ghi nhận điểm sáng chất lượng khi Hà Nội thu hút 4,067 tỷ USD vốn FDI trong 9 tháng (tăng 5,9%). Đáng chú ý, có tới 2,243 tỷ USD (chiếm 55,2% tổng vốn FDI) tập trung vào hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ.
Cùng với đó, hạ tầng số cũng phát triển vượt bậc. Hà Nội hiện có 10.996 doanh nghiệp công nghệ số (chiếm khoảng 15% cả nước). Nền tảng công dân số iHanoi trong một năm qua đã tiếp nhận và xử lý 107.620 phản ánh, kiến nghị của người dân, hướng tới mục tiêu tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đạt tối thiểu 22% vào năm 2026.
Nối dài không gian phát triển
Những ngày đầu tháng 10/2026, không khí thi công trên khắp các công trường hạ tầng giao thông diễn ra hối hả từ ngày đến đêm. Việc hoàn thiện từng đoạn tuyến vành đai, từng cây cầu không chỉ giảm ùn tắc mà còn nối dài những "mạch máu" giao thông, phân bố lại dòng người và lực lượng sản xuất.
Theo quy hoạch, Hà Nội có 7 tuyến đường vành đai với tổng chiều dài khoảng 303,39km. Các dự án trọng điểm đang tăng tốc từng ngày:
Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục (tổng mức đầu tư 7.210 tỷ đồng) đã thông xe kỹ thuật ngày 2/9/2026; các nhà thầu đang tập trung thi công 2 cầu vượt tại nút giao Láng Hạ - Giảng Võ và Nguyễn Chí Thanh để hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Vành đai 2,5 ghi nhận nhịp độ thi công khẩn trương "3 ca ngày đêm". Đoạn Ngụy Như Kon Tum - Nguyễn Trãi (dài 1km) đạt 60% khối lượng đầu tháng 10, phấn đấu hoàn thành phần đường bên phải tuyến phục vụ người dân dịp 10/10/2026. Đoạn Nguyễn Trãi - hồ Đầm Hồng (tổng vốn hơn 2.432 tỷ đồng) quyết tâm thông tuyến ngày 10/10/2026. Đoạn Cầu Giấy - Dịch Vọng đạt trên 80%, đoạn Xuân Đỉnh cơ bản hoàn thành.
Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đã bàn giao gần 99% mặt bằng. Đường song hành đạt khoảng 85% sản lượng; riêng dự án thành phần 2.1 ghi nhận giá trị thi công đạt khoảng 90% (3.850/4.282 tỷ đồng), thảm nhựa gần 40km/50,85km. Dự án thành phần 1.1 đã hoàn thành di dời hạ tầng điện cao thế 500kV và 110kV. Cầu Hồng Hà thuộc Vành đai 4 đạt sản lượng 49,35%, phấn đấu thông xe kỹ thuật tháng 7/2027.
Vành đai 3,5 đoạn Thượng Cát - Quốc lộ 32 tiếp nhận 10.203 m² mặt bằng, các nhà thầu đang tập trung đúc dầm và cấu kiện hào kỹ thuật.
Song song với các trục vành đai, 7 dự án cầu lớn qua sông Hồng (Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở) đang đồng loạt triển khai. Cầu Trần Hưng Đạo (dài 870m, kết cấu vòm thép mang biểu tượng vô cực) đã đạt 36,96% sản lượng; cầu Tứ Liên đạt 21,72%; cầu Ngọc Hồi kèm 7,5km đường dẫn kết nối Hà Nội với Hưng Yên đạt 23,59% sản lượng.
Ở tầm nhìn dài hạn, đường sắt đô thị được xác định là giải pháp căn cơ cho giao thông Thủ đô. Ngày 28/9/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã kết luận chủ trương triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị (số 1, 2, 8, 10 và 14) theo hình thức chìa khóa trao tay. Mạng lưới đường sắt đô thị theo quy hoạch dài khoảng 979km sẽ gắn chặt với mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).
Bên cạnh hạ tầng vật lý, Hà Nội tiên phong ứng dụng công nghệ điều hành thông minh. Trung tâm điều khiển giao thông Công an TP đang khai thác hệ thống camera AI kết nối tín hiệu đèn tại 188 nút giao, thiết lập 22 tuyến "làn sóng xanh", giúp cải thiện năng lực thông hành qua nút từ 4% đến trên 18%.
Định hình khát vọng thành phố toàn cầu
Cùng với thể chế và hạ tầng, không gian phát triển dài hạn của Thủ đô đang được định hình rõ nét qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, được phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026.
Quy hoạch hợp nhất Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô theo Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội, bao phủ toàn bộ diện tích 3.359,84 km² (126 xã, phường), quy mô dân số dự báo từ 14-15 triệu người vào năm 2035 và 17-19 triệu người vào năm 2065.
Cấu trúc không gian đô thị được tổ chức theo mô hình "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm" với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Trong đó, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa - lịch sử chủ đạo. Hà Nội đang điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở dài khoảng 40km, quy mô 11.418 ha) nhằm biến hai bên sông thành không gian biểu tượng xanh, gắn kết sinh thái với đảm bảo an toàn đê điều và thích ứng biến đổi khí hậu.
Để cụ thể hóa quy hoạch vào thực tiễn, ngày 24/8/2026, UBND TP ban hành Kế hoạch số 331/KH-UBND. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Đào Minh Tâm, thành phố đang tổ chức triển khai 125 đồ án quy hoạch (gồm 63 quy hoạch phân khu đô thị, 13 quy hoạch phân khu khu chức năng, 5 quy hoạch không gian ngầm - hạ tầng kỹ thuật và 44 quy hoạch chung xã). Dự kiến trong tháng 10/2026 sẽ trình phê duyệt 9 quy hoạch phân khu đô thị và 1 quy hoạch phân khu khu chức năng; phấn đấu hoàn thành phê duyệt toàn bộ quy hoạch chung xã trong tháng 12/2026.
Về mục tiêu kinh tế dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2035 tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm, đạt quy mô GRDP khoảng 200 tỷ USD vào năm 2035 và 640 tỷ USD vào năm 2045. Với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội hướng tới trở thành thành phố toàn cầu "Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo - Sinh thái", thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao nhất thế giới.
Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô không chỉ là dịp ôn lại quá khứ hào hùng mà còn là thời điểm để nhìn rõ những nguồn lực tích lũy và động lực mới đang được giải phóng.
Từ bài học lịch sử của ngày 10/10/1954 đến tinh thần đổi mới sáng tạo hôm nay, Hà Nội đang chuyển hóa các nghị quyết, luật định và quy hoạch thành những kết quả đo đếm được trong đời sống hằng ngày: đường sá thông thoáng hơn, kinh tế tăng trưởng chất lượng hơn, môi trường sống xanh sạch hơn và nền hành chính phục vụ người dân tốt hơn.
Với khí thế mới, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, Thủ đô Hà Nội nhất định sẽ vượt qua mọi khó khăn, thách thức, vững vàng tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, xứng đáng là trái tim thân yêu của cả nước.
