Vì sao cần điều chỉnh quy hoạch đô thị?
Mở đầu hội thảo, đại diện đơn vị tư vấn là Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, Bộ Xây dựng cho biết, quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 (quy hoạch số 891).
Quy hoạch đã bước đầu xác lập định hướng phát triển hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia theo mô hình mạng lưới, gắn với tổ chức không gian phát triển quốc gia, các vùng động lực, hành lang kinh tế và các cực tăng trưởng, làm cơ sở quan trọng cho công tác quản lý và phát triển đô thị, nông thôn trong thời gian qua.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới của đất nước, các thay đổi về thể chế, tổ chức lãnh thổ, định hướng không gian phát triển và động lực tăng trưởng đang tác động trực tiếp đến hệ thống đô thị và nông thôn, làm cho một số căn cứ nền tảng của quy hoạch số 891 cần được rà soát, cập nhật và hoàn thiện.
Việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn là cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia, các quy hoạch vùng và bối cảnh tổ chức lãnh thổ mới; đồng thời từng bước hoàn thiện tổ chức hệ thống đô thị và nông thôn theo mô hình mạng lưới đa trung tâm, đa cực, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.
Mặt khác, việc điều chỉnh quy hoạch cũng sẽ làm rõ vai trò, chức năng và phân bố hệ thống đô thị và nông thôn theo không gian phát triển, gắn với các cực tăng trưởng, vùng động lực và các hành lang kinh tế - đô thị.
Điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn còn có mục tiêu hoàn thiện cơ sở khoa học và pháp lý cho việc nhận diện, phân loại và quản lý đô thị, phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và yêu cầu thực tiễn; làm cơ sở cho việc tổ chức phát triển và quản lý không gian đô thị và nông thôn trên phạm vi cả nước, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Theo đại diện Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, phương án điều chỉnh quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ hình thành hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia theo mô hình mạng lưới đa trung tâm, đa cực, có cấu trúc không gian hợp lý, gắn với các cực tăng trưởng, vùng động lực và các hành lang kinh tế chủ đạo.
Tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50%. Hệ thống đô thị phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững…
Đến năm 2050, tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 70 - 75%. Hệ thống đô thị phát triển xanh, thông minh, phát thải thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bền vững, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế. Tỷ lệ giao thông công cộng tại các đô thị lớn đạt mức cao…
Phương án điều chỉnh quy hoạch cũng đưa ra các chỉ tiêu phát triển đô thị, nông thôn thời kỳ đến năm 2030; cấu trúc không gian hệ thống đô thị và nông thôn; xác định các vùng đô thị lớn, các hành lang kinh tế - đô thị; định hướng phân loại và phát triển hệ thống đô thị; định hướng tổ chức hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; định hướng kiến trúc, cảnh quan đô thị, nông thôn; định hướng liên kết đô thị và nông thôn, liên kết vùng và liên kết ngành…
Trong đó, cả nước có 4 vùng đô thị lớn là Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng - Huế và Cần Thơ. Chương trình phát triển đô thị được điều chỉnh theo hướng kế thừa hệ thống đô thị hiện có, đồng thời chuyển đổi căn bản về cách tiếp cận, phù hợp với bối cảnh tổ chức lại đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và hệ thống phân loại đô thị mới theo quy định hiện hành…
Tại hội nghị, đại diện thành phố Hà Nội, tỉnh Cà Mau, tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Tuyên Quang đã kiến nghị bổ sung định hướng riêng cho các đô thị có tính đặc thù; bổ sung chương trình riêng về phát triển đô thị, nông thôn miền núi; bổ sung các định hướng cụ thể giao thông liên vùng; làm rõ các trục kết nối chiến lược của vùng…
Riêng đại diện Viện Kiến trúc quốc gia kiến nghị nghiên cứu thêm các khái niệm mới như đô thị sân bay (Long Thành); nghiên cứu phát triển mô hình đô thị sinh thái núi; lồng ghép các yếu tố văn hóa, lịch sử vào phát triển đô thị để tăng cường tính nhận diện đô thị.
Không nên mở rộng tầm nhìn quy hoạch
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn khẳng định việc kịp thời điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là hết sức quan trọng và cần thiết, tạo điều kiện để thực hiện các quy hoạch tiếp theo tại địa phương.
Nhưng do thời gian gấp rút nên phải triển khai song song việc nghiên cứu, ban hành, thực hiện quy hoạch và điều chỉnh khi có vướng mắc. Vì vậy, hội nghị thống nhất với phương án điều chỉnh quy hoạch theo trình tự, thủ tục rút gọn, dựa trên yêu cầu của thực tiễn.
Về nội dung của phương án điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi cách tiếp cận mang tính chất hành chính sang tiếp cận không gian chức năng để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Các yếu tố mới dẫn đến các cấu trúc mới như vùng đô thị, hành lang kinh tế - đô thị…
Thứ trưởng đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá để phân cấp hệ thống đô thị theo quốc gia, vùng, tỉnh nhằm tạo ra các hình thức liên kết mới (chùm đô thị, chuỗi đô thị, cụm đô thị); đặc biệt phải rà soát kỹ các danh mục trong đồ án quy hoạch, đặc biệt là tên quy hoạch, thời kỳ quy hoạch và định hướng phát triển của các đô thị trong giai đoạn 2030 - 2050, đảm bảo đồng bộ với các quy hoạch đã được phê duyệt.
Ngoài ra, Thứ trưởng nhận định không nên mở rộng tầm nhìn quy hoạch vì chưa phù hợp với bối cảnh hiện nay. Thứ trưởng giao Cục Phát triển đô thị, Vụ Quy hoạch - Kiến trúc làm việc với đơn vị tư vấn để rà soát, tiếp thu các ý kiến tại hội nghị, tập trung hoàn thiện dự thảo quyết định về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trước khi trình Bộ trưởng Bộ Xây dựng xem xét phê duyệt.
