Tiếp và làm việc với đoàn công tác có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Hồng Thái; Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện toàn tỉnh Bắc Ninh có 274 hồ chứa nước, trong đó 41 hồ có dung tích từ 500.000 m³ trở lên; 203 đập dâng; hơn 12.282 km kênh mương và 1.405 trạm bơm các loại.
Tuy nhiên, trên 75% số trạm bơm được xây dựng trước năm 1990, hiện đã xuống cấp nghiêm trọng, máy móc lạc hậu. Hệ thống sông trục, kênh mương nội đồng bị sụt sạt, bồi lắng, thu hẹp dòng chảy; nhiều hồ, đập nhỏ sử dụng lâu năm thường xuyên hư hỏng.
Các công trình thủy lợi trước đây chủ yếu phục vụ tiêu thoát nước cho sản xuất nông nghiệp, nay phải đảm nhiệm thêm yêu cầu tiêu thoát cho khu công nghiệp, đô thị, dẫn đến thay đổi nhiệm vụ và vượt quá năng lực thiết kế. Nhiều hệ thống chỉ đạt 60-70% công suất tiêu, thậm chí có nơi chỉ đạt khoảng 50%, khiến thời gian tiêu thoát kéo dài, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống dân sinh.
Thực tế mùa mưa lũ năm 2025 cho thấy nhiều bất cập. Toàn bộ nhà máy của Trạm bơm Dương Đức (xã Mỹ Thái) bị ngập hoàn toàn, gây hư hỏng nghiêm trọng. Một số trạm bơm khác như Bảo Sơn, Xuân Hương 2, Tân Tiến, Thanh Cảm, Thái Sơn 2, Miếu Cụ, Nghè La bị ngập một phần, phải di chuyển thiết bị lên vị trí an toàn, không thể vận hành bơm tiêu úng.
Do lượng mưa đặc biệt lớn, mực nước lũ trên sông Thương vượt mức lũ lịch sử, gây tràn vào nhiều khu dân cư nằm trong đê bối như các xã Kép, Mỹ Thái, Tiên Lục, Tân Dĩnh, Lạng Giang.
Theo phân cấp, toàn tỉnh hiện có hơn 592 km đê, trong đó đê cấp I chiếm hơn 79 km, đê cấp II gần 81 km, đê cấp III gần 133 km, đê cấp IV hơn 56 km và đê cấp V trên 243 km. Trên các tuyến đê có 265 cống qua đê và 101 kè với tổng chiều dài gia cố hơn 114 km.
Đến nay, tỉnh mới hoàn chỉnh mặt cắt và cứng hóa được 36,4/79,38 km đê tả, hữu sông Đuống và hữu sông Thái Bình; các tuyến đê còn lại cơ bản chưa được hoàn chỉnh theo quy hoạch kết hợp đa mục tiêu.
Để đáp ứng yêu cầu tưới, tiêu phục vụ sản xuất, dân sinh và phòng, chống úng ngập cho đô thị, khu công nghiệp, tỉnh Bắc Ninh dự kiến triển khai các dự án với tổng kinh phí khoảng 35.805 tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 2025-2030 cần khoảng 20.535 tỷ đồng, giai đoạn sau năm 2030 khoảng 15.270 tỷ đồng.
Nhằm bảo đảm an toàn hệ thống thủy lợi, đê điều trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tỉnh Bắc Ninh đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm rà soát, ban hành tiêu chuẩn, quy định mực nước thiết kế mới cho các tuyến đê sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam; ban hành quy định xử lý tình huống khẩn cấp; nghiên cứu tổng thể tác động của các tuyến đê bối đến không gian thoát lũ.
Đồng thời, tỉnh Bắc Ninh cũng kiến nghị sửa đổi Nghị định số 96/2018/NĐ-CP để phù hợp với Luật Giá năm 2023; hỗ trợ đầu tư xây dựng các tuyến đê bảo đảm chống mực nước lũ lịch sử năm 2025 và bố trí kinh phí duy tu, bảo dưỡng đê điều khoảng 100 tỷ đồng/năm cho tỉnh.
Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn khẳng định Bắc Ninh sẽ ưu tiên nguồn lực phát triển, hoàn thiện hệ thống công trình thủy lợi, đê điều; đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ đầu tư từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Phát biểu tại buổi làm việc, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái nhấn mạnh, mưa lũ năm 2025 đã gây thiệt hại lớn đối với hạ tầng và công trình thủy lợi trên địa bàn. Qua rà soát, đánh giá cho thấy hệ thống đê điều hiện nay đã xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu phòng, chống thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt và tốc độ đô thị hóa nhanh. Vì vậy, việc nâng cấp hệ thống đê điều, công trình thủy lợi, đặc biệt là các công trình thoát nước tại khu công nghiệp lớn, là nhiệm vụ hết sức cấp thiết.
Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đề nghị tỉnh Bắc Ninh triển khai đồng bộ các dự án xây dựng, sửa chữa công trình tiêu thoát nước; rà soát, tính toán lại công suất các hồ chứa lớn như Cấm Sơn, Khuôn Thần; nghiên cứu xây dựng mới hồ chứa khu vực sông Lục Nam.
Đồng thời, cần đánh giá lại hành lang thoát lũ, thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống thiên tai; tập trung nạo vét, khơi thông dòng chảy, nâng cấp các trạm bơm vừa và nhỏ; tính toán nâng cao trình chống lũ kết hợp giao thông đối với hệ thống đê điều.
Đối với các kiến nghị của tỉnh Bắc Ninh, Thứ trưởng giao các đơn vị trực thuộc Bộ nghiên cứu, xem xét và sớm có văn bản trả lời địa phương.
