Tái cấu trúc, tiếp sức cơ sở
Nếu chuỗi hành động tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông hành lang pháp lý là lời giải cho các mục tiêu trước mắt, thì Hải Phòng đã xác định rõ mấu chốt mang tính dài hạn phải là cuộc cải cách triệt để vào cấu trúc bên trong của bộ máy. Sau sáp nhập, Đảng bộ thành phố Hải Phòng vận hành trên một quy mô lớn, trực tiếp quản lý 118 đảng bộ trực thuộc với tổng số 244.021 đảng viên. Đứng trước một mô hình tổ chức phức tạp trải dài trên diện tích rộng gần 3.200 km2 và quy mô dân số hơn 4,6 triệu người, Hải Phòng hiểu rằng nếu không dứt khoát tinh gọn, hệ thống sẽ tự sinh ra những rào cản nội tại làm chậm đà bứt phá của địa phương.
Ngày 11/06/2026, UBND thành phố đã hỏa tốc ban hành Quyết định số 2152/QĐ-UBND, quy định khung số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã trên toàn địa bàn. Quyết sách này tái cấu trúc toàn diện phòng tuyến hành chính cơ sở theo nguyên tắc tối ưu: “một cơ quan thực hiện nhiều việc, một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính”. Theo đó, thành phố thống nhất thực hiện mô hình tối giản gồm 04 phòng chuyên môn tại 67 xã, phường. Chỉ tính toán bố trí mô hình 05 phòng chuyên môn đối với 46 xã, phường, đặc khu trọng điểm loại I nhằm phân định mạch lạc các lĩnh vực nóng như: đất đai, môi trường, kinh tế đô thị. Sự tính toán định lượng kỹ lưỡng này giúp tổng số đầu mối hành chính thực tế của Hải Phòng được kiểm soát một cách khoa học, bảo đảm tinh gọn và tối ưu nguồn lực ngân sách.
Trước thực trạng sáp nhập địa giới hành chính đặt bộ máy cơ sở chịu áp lực quá tải về khối lượng công việc. Bám sát các định hướng của Trung ương, Hải Phòng đã chủ động rà soát hệ thống Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã để đáp ứng nhiệm vụ trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, biến cấp cơ sở thành những đầu mối tinh nhuệ, có đủ năng lực gánh vác các thẩm quyền được phân cấp.
Điển hình dữ liệu thống kê tại xã Quyết Thắng cho thấy, tính lũy kế từ ngày 01/07/2025 đến ngày 06/05/2026, bộ phận hành chính tại đây đã tiếp nhận và giải quyết tới 19.405 hồ sơ, đạt tỷ lệ xử lý gần 100% trước hạn, 97% hồ sơ trực tuyến. Tương tự, tại phường Lê Ích Mộc, bộ phận hành chính địa phương cũng xử lý khối lượng công việc khổng lồ với 21.684 lượt công dân, đạt tỷ lệ hồ sơ trực tuyến 99,87% và số hóa dữ liệu chạm ngưỡng tuyệt đối 99,99%; đồng thời phường đã có 20/20 chỉ tiêu kinh tế - xã hội cán đích ngay trong 6 tháng đầu năm 2026.
Những số liệu tích cực trên đã phần nào phản ánh tinh thần trách nhiệm cùng nỗ lực vượt bậc con người. Tuy nhiên, ở góc độ điều hành, số liệu đang chỉ ra một yêu cầu khách quan, cấp bách: để duy trì và tối ưu hóa hiệu năng đó, bộ máy không thể chỉ dựa vào sức người mà dứt khoát cần có một hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đồng bộ đi kèm để hỗ trợ. Dự đoán rõ áp lực đó, thành phố đã chủ động dành nguồn lực ngân sách để tiếp sức toàn diện cho hạ tầng cơ sở từ đầu năm 2026. Đến tháng 5/2026, công trình nâng cấp, cải tạo Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quyết Thắng (quy mô 2 tỷ đồng, khởi công từ ngày 28/01/2026) chính là điểm sáng đầu tiên khánh thành và đưa vào sử dụng vượt tiến độ.
Song, hạ tầng kỹ thuật dù hiện đại đến đâu cũng chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Yếu tố quyết định để vận hành hiệu quả hệ thống đó vẫn nằm ở năng lực thực thi và vai trò giám sát của đội ngũ cán bộ, đặc biệt là các đại biểu dân cử ở cơ sở. Trong bối cảnh có trên 40% (gần 1.000 đại biểu) lần đầu tham gia Hội đồng nhân dân (HĐND), để kịp thời nâng cao trình độ cho đội ngũ vừa bước vào nhiệm kỳ mới, ngày 04/06/2026, Thường trực HĐND thành phố đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho khoảng 2.500 đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, kết nối trực tuyến tới 113 điểm cầu xã, phường trên địa bàn. Khóa tập huấn tập trung trang bị kỹ năng giám sát chuyên sâu đối với các lĩnh vực trọng điểm như đầu tư công và đất đai.
Đây là giải pháp thực chất nhằm giúp đội ngũ dân cử nhanh chóng bắt nhịp yêu cầu nhiệm vụ, kịp thời cụ thể hóa mục tiêu cốt lõi của Trung ương vào thực tiễn địa phương, nâng cao bản lĩnh và năng lực giám sát chuyên sâu nhằm tạo động lực và sự đồng thuận trong hệ thống chính trị, theo nguyên tắc của Quy định số 19-QĐ/TW: "Công tác chính trị, tư tưởng phải gắn chặt, liên thông với công tác tổ chức, cán bộ, bảo vệ chính trị nội bộ, kiểm tra, giám sát, dân vận và thực tiễn thực hiện nhiệm vụ chính trị".
Tinh – Gọn – Mạnh !
Sau một năm vận hành thí điểm mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các kết quả đạt được tại Hải Phòng đã khẳng định đây là chủ trương đúng đắn, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, tại Hội nghị sơ kết ngày 02/06/2026, với tinh thần cầu thị và nghiêm túc, Đảng bộ thành phố đã thẳng thắn nhận diện những "điểm nghẽn" nội tại cần tập trung khơi thông để tối ưu hóa hiệu năng quản trị. Bộ máy bên trong các sở, ngành còn cồng kềnh, việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước tiến triển chậm. Đáng chú ý, chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, tình trạng thiếu hụt nhân lực chuyên môn sâu tại các lĩnh vực then chốt như: quy hoạch, đất đai, tài chính và chuyển đổi số… vẫn là thách thức lớn. Cùng với đó, hệ quả từ cơ chế phân cấp chưa thực chất, tình trạng "giao việc chưa giao đủ quyền", cùng hạ tầng làm việc phân tán và các hệ thống dữ liệu còn "cát cứ" đã tạo ra rào cản đáng kể trong việc phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, cùng với việc đặt quyết tâm gỡ bỏ các rào cản về cơ sở vật chất và hạ tầng số, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu đã chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung khắc phục triệt để bằng chương trình hành động quyết liệt. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện khung phòng chuyên môn cấp xã; rà soát, tinh gọn các hội quần chúng và đẩy mạnh phân cấp gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Đặc biệt, nguyên tắc "có vào có ra, có lên có xuống" sẽ được áp dụng nghiêm ngặt trong công tác quy hoạch, nhằm tinh lọc đội ngũ cán bộ có trí tuệ, khát vọng và tinh thần dấn thân phục vụ.
Bằng việc siết chặt kỷ luật kỷ cương, loại bỏ tư duy né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thành phố đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình chính quyền hiện đại, chuyên nghiệp, lấy hiệu quả thực thi và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Song song với việc đẩy mạnh chuyển đổi số, kể từ ngày 01/07/2026, Hải Phòng đã triển khai cuộc tái cấu trúc toàn diện đối với hệ thống thôn, tổ dân phố – những “tế bào” nền tảng của hệ thống chính trị cơ sở. Với phương châm “tinh - gọn - mạnh”, thành phố đã chủ động kết thúc hoạt động của 2.523 chi bộ cũ để thiết lập 1.723 chi bộ mới, tạo sự tập trung nguồn lực và xóa bỏ tình trạng phân tán kéo dài. Sau sắp xếp, toàn thành phố giảm 44,16% thôn, tổ dân phố, góp phần tinh gọn đầu mối, giảm số lượng đơn vị có quy mô nhỏ, phân tán, từng bước đáp ứng yêu cầu quản lý của địa phương khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp trong tình hình mới.
Việc thống nhất thí điểm nhiệm kỳ chi bộ 5 năm (2025 - 2030) trên toàn thành phố cũng là bước chuẩn hóa quan trọng, tạo sự đồng bộ từ cơ sở lên tới Thành ủy. Đặc biệt, Hải Phòng đã giải quyết “bài toán” nhân sự bằng tư duy quản trị nhân văn và khoa học. Việc thực hiện đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách cho cán bộ sau sắp xếp không chỉ đảm bảo sự đồng thuận cao mà còn ngăn chặn từ sớm các nguy cơ bất ổn tại cơ sở. Cùng với đó, Nghị quyết số 09/2026/NQ-HĐND ban hành ngày 23/06/2026 đã tạo “cú hích” về chế độ phụ cấp, giúp đội ngũ cán bộ mới thêm yên tâm, gắn bó và nâng cao chất lượng vận hành của bộ máy trong giai đoạn phát triển mới.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hải Phòng nhận diện rõ "nút thắt" từ các đơn vị hành chính quy mô nhỏ: bó hẹp dư địa kinh tế, phân tán nguồn nhân lực chất lượng cao và suy giảm năng lực quản trị cơ sở. Từ thực tiễn đó, Thành ủy Hải Phòng đã kiến nghị Trung ương đổi mới lộ trình sắp xếp không chỉ dựa trên diện tích, dân số mà phải hướng tới mở rộng không gian phát triển và liên kết vùng.
Theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15, Hải Phòng hiện có 10 đơn vị hành chính cần sắp xếp lại do chưa đạt chuẩn; trong đó có 9 địa phương chưa đạt chuẩn về diện tích (Gia Viên, An Hưng, Hợp Tiến, Kiến Minh, Kiến Thụy, Nam Sách, Nghi Dương, Thái Tân, Tuệ Tĩnh) và 1 đơn vị chưa đạt chuẩn về dân số (Nguyễn Trãi). Quán triệt chủ trương của Trung ương, thành phố đang khẩn trương triển khai phương án sắp xếp, sáp nhập các địa phương này để tinh gọn bộ máy, tiết kiệm ngân sách, nâng cao năng lực thực thi và tạo điểm tựa vững chắc để bứt phá mạnh mẽ trong nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Bài 3: Để niềm tin của Đảng được trả lời bằng những con số tăng trưởng.
