Bốn câu chuyện thực tiễn và hệ lụy từ sự chậm trễ
Sáng 31/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế- xã hội.
Mở đầu bài phát biểu tại nghị trường, đại biểu Trần Thị Vân (đoàn Bắc Ninh) thu hút sự chú ý của nghị trường khi lần lượt đưa ra bốn câu chuyện điển hình cho độ trễ trong điều hành.
Câu chuyện thứ nhất là việc một đoạn cao tốc đã sửa chữa xong, mặt đường thông thoáng nhưng biển báo hạn chế tốc độ vẫn ngang nhiên tồn tại, ép người dân đi theo giới hạn cũ.
Theo đại biểu, đây là minh chứng cho độ trễ trong việc chấm dứt một chính sách khi điều kiện thực tế đã thay đổi.
Câu chuyện thứ hai nằm ở bài toán giải ngân đầu tư công. Dù có vốn, có dự án và có nhà thầu, nhưng giá vật liệu xây dựng do nhà nước công bố lại thấp hơn nhiều so với giá thị trường, khiến nhà thầu chưa làm đã thấy nguy cơ thua lỗ.
Việc dự án chậm tiến độ chính là hệ quả của độ trễ trong việc điều chỉnh chính sách trước những biến động của thị trường.
Câu chuyện thứ ba là nghịch lý lãng phí nguồn lực. Dù đã có nghị quyết của Quốc hội cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trụ sở công dôi dư sang đất giáo dục, nhưng các đề xuất xây trường học vẫn bị từ chối với lý do chưa phù hợp quy hoạch. Độ trễ trong khâu tổ chức thực hiện này đã khiến nguồn lực sẵn có bị bỏ phí, đại biểu nhấn mạnh.
Khác với ba câu chuyện ách tắc trong nước, câu chuyện thứ tư lại là một bài học phản ứng nhanh từ thành phố Phật Sơn (Trung Quốc).
Khi một quán hủ tiếu nhỏ bỗng dưng nổi tiếng trên mạng, thu hút hàng nghìn khách và gây áp lực lên hạ tầng, chính quyền địa phương không hề lúng túng, không siết chặt cấm đoán cũng không đứng ngoài quan sát. Ngược lại, họ chủ động mở bãi đỗ xe, bố trí nhà vệ sinh và kết nối các dịch vụ du lịch lân cận, biến một hiện tượng thị trường thành cơ hội phát triển kinh tế cho cả khu vực.
"Chúng ta không thiếu chính sách, cái mà chúng ta đang thiếu là một cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm để kết nối những nguồn lực riêng lẻ thành động lực và cơ hội để phát triển", đại biểu đoàn Bắc Ninh nói và khẳng định độ trễ trong phản ứng và thực thi chính sách chính là điểm nghẽn lớn nhất của năng lực quản trị.
Chấm dứt việc kiến nghị chạy "lòng vòng", quản lý theo kết quả
Để giải quyết căn bệnh này, đại biểu Trần Thị Vân kiến nghị Quốc hội và Chính phủ cần thiết lập ngay một cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh khi quy định bộc lộ bất cập. Bất kỳ vướng mắc nào cũng phải được gắn cho một cơ quan chịu trách nhiệm cụ thể đi kèm thời hạn xử lý rõ ràng.
Đối với những vấn đề cấp bách tác động lớn đến sản xuất kinh doanh, đại biểu cho rằng cần chấm dứt tình trạng kiến nghị bị chuyển qua nhiều cấp nhưng không xác định được ai chịu trách nhiệm cuối cùng và khi nào có kết quả.
Cạnh đó, đại biểu đề nghị phải chuyển mạnh tư duy từ việc quản lý bằng quy trình, thủ tục sang quản lý theo mục tiêu và kết quả thực chất.
Trong công tác thanh tra, kiểm tra, cần phân biệt rạch ròi giữa hành vi cố ý vi phạm để trục lợi với những trường hợp cán bộ chủ động đổi mới, dám chịu trách nhiệm nhưng không may gặp rủi ro khách quan.
"Nếu không làm rõ điều này, tâm lý sợ sai, né tránh đùn đẩy trách nhiệm sẽ tiếp tục cản trở sự phát triển của đất nước", đại biểu nêu quan ngại.
Cuối cùng, để các giải pháp đi vào thực chất, đại biểu đề nghị phải đo lường bằng được "độ trễ chính sách", tính từ lúc phát hiện vướng mắc đến khi có kết quả xử lý thực tế.
Tiêu chí này cần được coi là thước đo quan trọng để đánh giá năng lực điều hành của cán bộ, đồng thời Quốc hội cũng cần tăng cường giám sát những cơ hội phát triển bị quốc gia đánh rơi chỉ vì sự chậm trễ trong khâu thực thi.
