Phát biểu trước Quốc hội trong phiên thảo luận về kinh tế xã hội sáng 31/10, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định việc duy trì tốc độ tăng trưởng 9 tháng đạt 9,01% và kiềm chế lạm phát ở mức 4,52% là một nỗ lực rất lớn trong bối cảnh toàn cầu đầy sóng gió.
Kiên quyết giữ lạm phát, bảo vệ thành quả tăng trưởng
Ông dẫn dự báo của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay dự kiến chỉ ở mức 3,1% và lạm phát toàn cầu khoảng 4,7%.
Cũng theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, xung đột địa chính trị đã đẩy giá dầu Brent bình quân năm 2026 tăng vọt trên 50% (từ 79 USD lên tới 118 - 120 USD/thùng), đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng.
“Dù vậy, chúng ta vẫn kiểm soát lạm phát thành công”, Bộ trưởng nói và cho biết mức tăng giá các mặt hàng thiết yếu trong nước được kiểm soát chặt chẽ: thực phẩm chỉ tăng từ 0,7% đến 4,17%, y tế tăng 1,12% và giáo dục tăng xấp xỉ 4%.
So với mức lạm phát của Mỹ, EU hay Singapore, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết nếu lấy Việt Nam làm gốc so sánh là 1, thì tỷ lệ của Mỹ tăng 3,1 lần; EU tăng khoảng 2,5 lần; Lào 1,3 lần; Thái Lan 1,5 lần; Malaysia 1,24 lần và Singapore 3,13 lần.
Để đạt được thành quả này, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định chính sách tài khóa đã phát huy tối đa vai trò bệ đỡ khi thực hiện miễn, giảm và gia hạn thuế lên tới 360.000 tỷ đồng.
"Sắp tới, Chính phủ sẽ tính toán phương án giá điện và lùi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu về 0% nhằm kiên quyết giữ lạm phát năm 2026 quanh mức 4,5%, đảm bảo người dân được thụ hưởng thành quả tăng trưởng", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói và cho biết động thái này dự kiến sẽ tiêu tốn thêm khoảng 4.000 tỷ đồng ngân sách nhưng mang lại tác động bình ổn vô cùng to lớn.
Kỷ lục chuyển nguồn 1,8 triệu tỷ đồng
Về bức tranh ngân sách, số thu năm 2025 ghi nhận mức tăng ngoạn mục 36% so với dự toán và 34% so với năm trước. Trong đó, bên cạnh mức tăng trưởng mạnh mẽ, đóng góp quan trọng là khoản thu tiền sử dụng đất đạt hơn 700.000 tỷ đồng (tăng tốc độ 98% với gần 300.000 tỷ đồng tăng thêm). Bộ trưởng cho biết đây là "hiệu ứng" trực tiếp và mạnh mẽ từ việc thi hành Luật Đất đai 2024.
Đáng chú ý, năm 2025 cũng ghi nhận mức chuyển nguồn lịch sử lên tới 1,8 triệu tỷ đồng (chiếm hơn 40% dự toán). Bộ trưởng cho biết nguyên nhân đến từ việc tăng thu lớn vào cuối năm, độ trễ của các dự án hạ tầng trọng điểm, và đặc biệt là nguồn kết dư khổng lồ dành cho cải cách tiền lương (chiếm gần 30% số chuyển nguồn).
Siết kỷ luật tạm ứng
Nhằm giải quyết bài toán "khát vốn dài hạn" và giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh chiến lược khơi thông thị trường chứng khoán.
Những tín hiệu bùng nổ đã xuất hiện: chỉ từ cuối năm 2025 đến nay, 10 doanh nghiệp IPO đã huy động thành công hơn 60.000 tỷ đồng, cao gấp 9 lần cả giai đoạn 2021 - 2025. Mục tiêu đến năm 2030 đưa quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu lên 120% GDP và thị trường trái phiếu đạt 50% GDP.
Ở lĩnh vực đầu tư công, dù 9 tháng đầu năm 2026 đã giải ngân 203.000 tỷ đồng (đạt 62,9%), Bộ trưởng thẳng thắn chỉ ra điểm yếu: Số dư tạm ứng đang chiếm tới 37%, chủ yếu “chôn vốn” ở các dự án hạ tầng.
“Vì sao chúng ta giải ngân chậm, chuyển nguồn lớn, thực ra do công tác chuẩn bị dự án vẫn còn bất cập, đặc biệt là các dự án ODA”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Để chấn chỉnh, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 312 (ngày 8/10/2026) như một "mệnh lệnh" yêu cầu siết chặt kỷ luật tài chính, khẩn trương thanh quyết toán các khoản tạm ứng để sớm đưa công trình vào vận hành, qua đó giảm chỉ số ICOR.
