Ngày 25/8/2026, tại Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng sẽ tổ chức Hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015 - 2025.
Trước thềm hội nghị, phóng viên Báo Nhà báo và Công luận có cuộc trao đổi với Đại tá Trần Quang Tùng, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai về những kết quả nổi bật và cách để các mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả trong thời gian tới.
Từ những việc rất cụ thể để giúp người dân vươn lên
+ Thưa Đại tá, qua 10 năm triển khai các mô hình, chương trình, phong trào, những việc làm của Bộ đội Biên phòng đã tạo ra những chuyển biến như thế nào trong đời sống người dân, cũng như sự đồng hành của Nhân dân trong xây dựng, bảo vệ biên giới Lào Cai?
Tôi nghĩ điều đáng quý nhất là nhiều mô hình đã không còn là một chương trình mang tính thời điểm, mà dần trở thành những việc làm thường xuyên, gắn với cuộc sống của người dân. Với địa bàn Lào Cai, chúng tôi luôn xác định giúp dân phải bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể của từng thôn, bản, từng gia đình.
Trong 10 năm, Bộ đội Biên phòng Lào Cai đã xây dựng, nhân rộng 27 mô hình “Dân vận khéo”, trải trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh và xây dựng hệ thống chính trị. Có mô hình giúp người dân phát triển sinh kế như nuôi dê, nuôi bò sinh sản, nuôi lợn đen bản địa, nuôi ngựa bạch, trồng quế vùng biên; có mô hình giải quyết những vấn đề xã hội như “Bộ đội Biên phòng Lào Cai đồng hành cùng thôn, bản nói không với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”; có những việc rất đời thường như tủ quần áo 0 đồng, bếp ăn 0 đồng, “tay kéo biên phòng”, thắp sáng vùng biên...
Chúng tôi quan niệm, mô hình chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân thấy cần, thấy phù hợp và có thể cùng tham gia. Chẳng hạn, một con dê giống trao cho hộ nghèo không phải là đích cuối cùng. Quan trọng là cán bộ hướng dẫn người dân cách chăm sóc, gây đàn, tạo sinh kế để từ một con dê có thể thành một đàn dê, từ đó gia đình có thêm nguồn thu nhập và từng bước thoát nghèo.
Qua 10 năm, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai đã phối hợp làm mới, sửa chữa nhiều công trình dân sinh, hỗ trợ cây, con giống, xây dựng nhà ở cho hộ nghèo. Riêng trong xây dựng nông thôn mới, cán bộ, chiến sĩ đã tham gia hơn 10.000 ngày công, cùng địa phương và Nhân dân làm, sửa hàng chục km đường giao thông, kênh mương. Những con số ấy cho thấy sự đóng góp về vật chất, nhưng điều chúng tôi coi trọng hơn là qua mỗi công trình, mỗi mô hình, cán bộ, chiến sĩ có thêm cơ hội gần dân, hiểu dân và cùng người dân giải quyết những vấn đề đặt ra từ cơ sở.
+ Có thể thấy, giáo dục và chăm lo cho trẻ em vùng biên cũng là một dấu ấn rất rõ trong hoạt động của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai, thưa Chính ủy?
Đúng vậy. Ở vùng biên, đầu tư cho con trẻ chính là đầu tư cho tương lai của bản làng. Chương trình “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi Đồn Biên phòng”, Dự án “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” được cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Lào Cai thực hiện với tinh thần trách nhiệm rất cao.
Đến nay, Bộ đội Biên phòng Lào Cai đã nhận đỡ đầu 174 lượt học sinh nghèo, nuôi dưỡng 34 lượt cháu có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại các Đồn Biên phòng. Hiện nay, chúng tôi tiếp tục hỗ trợ 50 cháu trong chương trình “Nâng bước em tới trường”, 22 cháu là “Con nuôi Đồn Biên phòng” và 70 cháu theo dự án của Quân đội.
Đằng sau mỗi con số là một hoàn cảnh cụ thể. Có những cháu nếu không được quan tâm, giúp đỡ có thể phải nghỉ học. Vì thế, người lính biên phòng không chỉ trao tiền hỗ trợ, mà còn theo dõi việc học, động viên, giúp đỡ các em trong cuộc sống. Đó là sự đồng hành lâu dài.
Không chỉ giúp dân, mà cùng dân xây dựng biên giới
+ Một điểm rất đáng chú ý trong các mô hình của Bộ đội Biên phòng Lào Cai là việc tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, phân công đảng viên phụ trách hộ gia đình, tham gia sinh hoạt chi bộ thôn, bản. Vì sao nội dung này lại được đặt cùng với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, thưa đồng chí?
Bởi vì, chúng tôi xác định rất rõ: Muốn địa bàn biên giới phát triển bền vững thì không thể chỉ hỗ trợ một vài công trình hay một số hộ gia đình; Phải củng cố được hệ thống chính trị ở cơ sở, phát huy được vai trò của chính người dân.
Trong 10 năm, Bộ đội Biên phòng Lào Cai đã tham mưu tăng thêm cán bộ tham gia cấp ủy, tăng cường cán bộ cho cơ sở; 109 đảng viên tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, tổ biên giới; 357 cán bộ, đảng viên phụ trách, giúp đỡ 1.734 hộ gia đình với hơn 8.000 nhân khẩu. Qua đó, Bộ đội Biên phòng đã góp phần cùng địa phương củng cố hàng trăm tổ chức đảng, tổ chức chính trị - xã hội, thành lập thêm các chi bộ và tạo nguồn phát triển đảng viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Thực tế cho thấy, cán bộ biên phòng càng xuống với dân, càng hiểu được tâm tư, nguyện vọng của dân thì công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền càng sát hơn. Khi người dân tin tưởng, họ sẽ chia sẻ những vấn đề của gia đình, của thôn bản, thậm chí những thông tin liên quan đến an ninh, trật tự và chủ quyền biên giới.
Vì thế, chúng tôi không đặt vấn đề là “làm thay” người dân, mà là cùng dân làm, hướng dẫn để dân tự làm và từng bước trở thành chủ thể của quá trình phát triển.
+ Từ thực tiễn của Lào Cai, đồng chí nhìn nhận thế nào về ý nghĩa của các mô hình, chương trình, phong trào mà Bộ đội Biên phòng triển khai trên cả nước trong 10 năm qua?
Tôi cho rằng, đây là một cách làm rất đặc thù của lực lượng Bộ đội Biên phòng. Bởi người lính biên phòng đứng chân ở những nơi xa xôi, khó khăn nhất và cũng là nơi có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh. Muốn bảo vệ biên giới vững chắc thì trước hết phải chăm lo để người dân biên giới có cuộc sống ổn định, có niềm tin và thực sự gắn bó với mảnh đất mình đang sinh sống.
Các chương trình như “Nâng bước em tới trường”, “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, “Thầy giáo quân hàm xanh”, “Thầy thuốc quân hàm xanh”, hay các mô hình tự quản đường biên, cột mốc... mỗi chương trình có một cách làm, một đối tượng và mục tiêu cụ thể. Nhưng điểm chung là đều hướng tới người dân và đều góp phần xây dựng thế trận lòng dân.
Tôi cho rằng giá trị lớn nhất không nằm ở việc Bộ đội Biên phòng đã trao bao nhiêu phần quà, xây bao nhiêu căn nhà, mà là sau những việc làm ấy, người dân có thêm niềm tin, có thêm điều kiện để tự vươn lên và chủ động tham gia bảo vệ quê hương, bảo vệ đường biên, cột mốc.
Ở Lào Cai, 79 tổ tự quản đường biên, cột mốc với 1.331 đại diện hộ dân tham gia và 316 tổ tự quản an ninh, trật tự là những minh chứng rất rõ. Trong 10 năm, Nhân dân đã cung cấp cho Bộ đội Biên phòng hơn 1.600 nguồn tin, trong đó có nhiều tin có giá trị phục vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự.
Nói cách khác, khi người dân đã coi đường biên, cột mốc là trách nhiệm của chính mình thì sức mạnh bảo vệ biên giới sẽ được nhân lên rất nhiều lần.
+ Xin trân trọng cảm ơn Đại tá!
