Thống nhất cơ chế phối hợp, tạo sức mạnh bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia

Từ thực tiễn 5 năm phối hợp đến yêu cầu đổi mới trong giai đoạn mới

Chiều nay (4/8), tại Hà Nội, Đảng ủy Bộ đội Biên phòng và 30 Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới sẽ ký Quy chế phối hợp giai đoạn 2026-2031. Đây là sự kiện chính trị quan trọng nhằm thống nhất cơ chế phối hợp, nâng cao hiệu quả lãnh đạo công tác biên phòng và xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh, thành phố trong tình hình mới. Qua đó phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và Nhân dân trong quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Biên giới quốc gia không chỉ là không gian địa lý xác định chủ quyền lãnh thổ, mà còn là địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp; các loại tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu, mua bán người, xuất, nhập cảnh trái phép, tội phạm công nghệ cao… vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, yêu cầu đặt ra đối với công tác biên phòng ngày càng toàn diện và cao hơn.

Thực tiễn 5 năm qua cho thấy Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy Bộ đội Biên phòng với các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới giai đoạn 2021-2025 đã phát huy vai trò là cơ chế quan trọng để thống nhất nhận thức, trách nhiệm và hành động; tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa sự lãnh đạo theo hệ thống tổ chức của Bộ đội Biên phòng với sự lãnh đạo theo địa bàn của cấp ủy địa phương.

Thông qua cơ chế phối hợp, nhiều chủ trương, nghị quyết, chính sách về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, biên phòng được quán triệt, cụ thể hóa sát thực tiễn từng tuyến biên giới, từng địa bàn. Nhiều vấn đề phức tạp, nhạy cảm liên quan đến chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới được trao đổi, thống nhất chủ trương xử lý kịp thời, không để bị động, bất ngờ.

Việc triển khai Luật Biên phòng Việt Nam, Kết luận số 99-KL/TW ngày 17/10/2024 của Bộ Chính trị về Đề án “Xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân trong nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới” đã góp phần phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, cả hệ thống chính trị tham gia xây dựng, quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Điểm nổi bật của Quy chế phối hợp không chỉ thể hiện ở hiệu quả quản lý, bảo vệ biên giới, đấu tranh phòng, chống tội phạm, quản lý cửa khẩu hay tăng cường đối ngoại biên phòng, mà còn ở việc củng cố ngày càng vững chắc “thế trận lòng dân” nơi biên cương.

Phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia tiếp tục lan tỏa sâu rộng; hàng chục nghìn hộ dân tham gia tự quản đường biên, cột mốc; nhiều mô hình, chương trình an sinh xã hội được triển khai hiệu quả như “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”... Qua đó, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân khu vực biên giới từng bước được nâng lên, niềm tin của đồng bào với Đảng, Nhà nước và lực lượng Bộ đội Biên phòng tiếp tục được củng cố.

Ở nhiều địa phương, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng cùng nhân dân xây dựng nhà ở, hỗ trợ sinh kế, tham gia phòng, chống thiên tai, bảo đảm an ninh trật tự, hay những cuộc tuần tra chung trên đường biên, cột mốc đã trở thành minh chứng sinh động cho hiệu quả của cơ chế phối hợp giữa cấp ủy địa phương với lực lượng Bộ đội Biên phòng. Đó cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định và phát triển.

Tạo cơ chế thống nhất để phát huy sức mạnh tổng hợp bảo vệ biên giới

Hội nghị ký Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy Bộ đội Biên phòng với 30 Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới diễn ra trong bối cảnh đất nước đang thực hiện cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị; vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Cùng với đó, tổ chức lực lượng Bộ đội Biên phòng cũng được điều chỉnh theo hướng tinh, gọn, mạnh; 44 Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, thành phố trước đây được tổ chức lại thành 30 Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng trực thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh.

Những thay đổi đó mở ra điều kiện mới để nâng cao hiệu quả quản lý, chỉ huy, điều hành; đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo và mối quan hệ công tác, bảo đảm mọi nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới được triển khai thông suốt, không để khoảng trống về địa bàn, nhiệm vụ và trách nhiệm.

Trao đổi trước thềm Hội nghị, Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ đội Biên phòng nhấn mạnh: “Việc ký kết Quy chế phối hợp trong giai đoạn mới, trước hết nhằm tiếp tục khẳng định và cụ thể hóa nguyên tắc Đảng lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối về mọi mặt đối với Quân đội và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc; bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới đối với công tác biên phòng và xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng ở địa phương”.

Theo Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Quy chế phối hợp mới sẽ tiếp tục kế thừa những nội dung đã được thực tiễn khẳng định hiệu quả, đồng thời bổ sung những cơ chế phù hợp với mô hình tổ chức mới; tăng cường trao đổi thông tin, dự báo, xử lý tình huống; phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, xây dựng cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh; gắn kết chặt chẽ đối ngoại biên phòng với đối ngoại địa phương và đối ngoại nhân dân; phát huy vai trò của cán bộ Bộ đội Biên phòng tham gia cấp ủy, chính quyền cơ sở; tiếp tục xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân gắn với “thế trận lòng dân” vững chắc.

Có thể thấy, Hội nghị ký Quy chế phối hợp không chỉ là việc ký kết một văn bản phối hợp công tác, mà còn thể hiện sự thống nhất cao về nhận thức, ý chí và trách nhiệm chính trị giữa Đảng ủy Bộ đội Biên phòng với các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới trong thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Quan trọng hơn, hiệu quả của Quy chế phối hợp không chỉ được đo bằng số lượng văn bản hay hội nghị, mà được thể hiện bằng sự ổn định của từng đường biên, cột mốc; sự bình yên của mỗi thôn, bản, làng chài; sự phát triển của khu vực biên giới và niềm tin của Nhân dân nơi phên dậu Tổ quốc.

Khi cơ chế phối hợp được hoàn thiện, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng lực lượng được xác định rõ hơn; khi sức mạnh của hệ thống chính trị, của các địa phương và vai trò chủ thể của Nhân dân tiếp tục được phát huy, sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân nơi phên dậu Tổ quốc. Qua đó, tạo nền tảng vững chắc để xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển; bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.