Bảo tàng Lịch sử Quốc gia tiếp nhận 10 hiện vật quý giá do Mỹ trả lại Việt Nam

Lễ tiếp nhận 10 hiện vật do nước Mỹ trao trả cho Việt Nam và Khai mạc trưng bày chuyên đề “Từ nhà Bác cổ đến Bảo tàng Lịch sử quốc gia” nằm trong cuỗi sự kiện chào mừng ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11/2022) và kỷ niệm 90 năm ngày khánh thành công trình Toà nhà bảo tàng (1932 - 2022), 

10 hiện vật bao gồm: 1 rìu đá Hậu kỳ đá mới, 4 hiện vật Văn hoá Đông Sơn (3 rìu đồng, 1 nồi gốm), cùng với đó là 3 tượng cá sấu đá thế kỷ I - II sau Công nguyên và 2 tấu đồng thế kỷ XVII - XVIII.

Phát biểu tại buổi lễ, TS. Nguyễn Văn Đoàn - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam cho biết: "Việc lập danh sách các hiện vật của Việt Nam bị thất lạc trong chiến tranh là điều cần thiết. Đó là cơ sở để nghiên cứu nguồn gốc xuất xứ, tìm cách hồi hương cổ vật. Đồng thời bảo tàng cũng đã tiếp nhận, lưu giữ và hoàn thiện hồ sơ khoa học và tiếp tục nghiên cứu, lập kế hoạch phát huy giá trị của sưu tập hiện vật trong thời gian tới".

Cũng tại buổi lễ, đại diện phía Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam - Tham tán Văn hóa, thông tin Pamnella DeVolder khẳng định đây là những hiện vật vô giá, là những di sản văn hóa của Việt Nam. Phía Mỹ rất tự hào khi có được sự hợp tác tốt đẹp với chính quyền Việt Nam để trao trả các hiện vật một cách an toàn, về đúng nơi của nó.

Như vậy, không chỉ người dân có thể chiêm ngưỡng các hiện vật mà các học giả cũng có thể nghiên cứu để làm giàu giá trị di sản của Việt Nam. Đồng thời, bà Pamnella DeVolder cũng khẳng định hai nước cũng có sự phối hợp về bảo tồn văn hóa của cả các giá trị vật thể lãn phi vật thể, từ sáng tác văn học, âm nhạc, phong tục truyền thống cho đến những hiện vật hôm nay. 

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam, thực hiện Công ước của UNESCO năm 1970 về các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn việc xuất nhập cảnh và buôn bán trái phép các tài sản văn hóa mà Việt Nam là quốc gia thành viên, năm 2013, trong cuộc điều tra tại bang Indianna, Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ (FBI) đã phát hiện công dân Donald Miller (hiện đã qua đời), tự xưng là nhà từ thiện và nhà khảo cổ nghiệp dư đã lưu giữ trái phép bộ sưu tập lớn cổ vật và hài cốt của gần 500 người người Mỹ bản địa và của nước ngoài. Năm 2014, FBI đã thu hồi hơn 7.000 đồ vật/hiện vật, Donald Miller sau đó từ bỏ quyền sở hữu với các đồ vật này, hợp tác với FBI, mong muốn các đồ vật được trả lại cho chủ sở hữu hợp pháp.

Ngày 27/2/2019, FBI công bố thông cáo báo chí trên website của FBI, tuyên bố mong muốn trao trả các tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp về với cộng đồng mà chúng thuộc về, đồng thời kêu gọi các chính phủ nước ngoài liên hệ và cử chuyên gia giám định liên hệ với FBI.

Sau khi tiếp nhận thông tin, Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ đã gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông báo về việc Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) đề nghị trao trả một số cổ vật được xác định là có nguồn gốc Việt Nam. Ngày 6/5/2022, Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) đã gửi văn bản đến Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ và các cơ quan liên quan khẳng định việc Bộ VHTTDL tiếp nhận số cổ vật trên là đúng quy định theo điều 45 Luật Di sản văn hóa và giao Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiếp nhận số cổ vật trên qua đường ngoại giao và lưu giữ, quản lý theo quy định.

Ngày 5/8/2022, được sự đồng ý và ủy quyền của Bộ VHTTDL, Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ đã tiếp nhận số cổ vật từ FBI. Ngày 31/8/2022, tại Washington DC (Hoa Kỳ), đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ đã bàn giao cho Vụ Châu Mỹ (Bộ Ngoại giao) trực tiếp mang về Việt Nam để bàn giao cho Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

Ngày 04/10/2022, tại Vụ Châu Mỹ (Bộ ngoại giao), đại diện Bảo tàng Lịch sử quốc gia cùng thành viên Hội đồng Giám định cổ vật của Bộ VHTTDL đã xem xét, giám định hiện vật và nhận bàn giao tổng số 10 hiện vật trên từ Vụ Châu Mỹ (Bộ ngoại giao) gồm: 01 rìu đá Hậu kỳ đá mới, 04 hiện vật (03 rìu đồng, 01 nồi gốm) văn hóa Đông Sơn, 03 tượng cá sấu đá thế kỷ 1 - 2 SCN, 02 tẩu đồng thế kỷ 17 - 18.

Một số hình ảnh tại Lễ tiếp nhận 10 hiện vật do Hoa Kỳ trao trả Việt Nam sáng 18/11