Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy vừa ký ban hành Quyết định số 2345/QĐ-BVHTTDL phê duyệt Đề án “Bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với du lịch và phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới”.
Đề án được triển khai trên phạm vi cả nước, tập trung tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo, địa bàn khó khăn và những cộng đồng có giá trị văn hóa tiêu biểu hoặc đứng trước nguy cơ mai một.
Điểm cốt lõi của Đề án là chuyển từ bảo tồn thụ động sang bảo tồn gắn với thực hành, truyền dạy và phát huy giá trị. Văn hóa truyền thống được đặt trong đời sống đương đại, kết nối với du lịch cộng đồng, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và thị trường, qua đó tạo việc làm, sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đề án xác định cộng đồng các dân tộc thiểu số là chủ thể, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và hỗ trợ. Việc phục hồi, phục dựng các giá trị văn hóa phải dựa trên tư liệu đáng tin cậy, nhu cầu thực hành và sự đồng thuận của cộng đồng. Các hoạt động khai thác văn hóa để phát triển du lịch, sản xuất, kinh doanh phải bảo đảm tính chân thực, không làm biến dạng bản sắc và không phá vỡ không gian văn hóa truyền thống.
Trong giai đoạn 2026-2030, Đề án phấn đấu rà soát, thống kê, đánh giá và phân loại 90% giá trị văn hóa truyền thống, không gian văn hóa có nguy cơ mai một; phục dựng, bảo tồn và phát huy ít nhất 70% lễ hội truyền thống, nghề thủ công, nghệ thuật trình diễn dân gian và tri thức dân gian tiêu biểu có nguy cơ mai một.
Đề án cũng hỗ trợ bảo tồn không gian văn hóa truyền thống tại 60 làng, bản, buôn, phum, sóc; xây dựng ít nhất 100 mô hình bảo tồn, sáng tạo và phát huy giá trị văn hóa gắn với sinh kế bền vững; hỗ trợ nâng cao chất lượng 80 điểm đến tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Đến năm 2030, tối thiểu 70% giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu đủ điều kiện được số hóa và cập nhật vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Công nghệ bản đồ số, mã QR, truy xuất nguồn gốc, 3D, thực tế ảo và thực tế tăng cường được ứng dụng trong tư liệu hóa, truyền dạy, trải nghiệm và quảng bá văn hóa.
Đề án đồng thời khuyến khích phát triển sản phẩm OCOP, sản phẩm thủ công truyền thống và sản phẩm công nghiệp văn hóa; hỗ trợ xây dựng thương hiệu, cải tiến mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Giai đoạn 2031-2035, mục tiêu tiếp tục được mở rộng: 100% giá trị văn hóa truyền thống và không gian văn hóa có nguy cơ mai một được rà soát, đánh giá và xây dựng phương án bảo tồn; hỗ trợ nâng cao chất lượng 150 điểm đến du lịch tiêu biểu; phục hồi, phát huy không gian văn hóa tại 100 làng, bản, buôn, phum, sóc.
Nguồn lực thực hiện Đề án được bố trí từ ngân sách nhà nước, lồng ghép với các chương trình, đề án liên quan và huy động nguồn lực xã hội. Việc phân bổ kinh phí ưu tiên địa bàn khó khăn, giá trị văn hóa có nguy cơ mai một và những mô hình có sự tham gia thực chất của cộng đồng.
