Theo dự thảo, mọi dự án được chọn tham dự vòng quốc gia sẽ được công bố công khai, có sự giám sát của xã hội và giới chuyên môn. Quy định này được kỳ vọng sẽ ngăn chặn tình trạng học sinh “đứng tên” đề tài do người khác làm, đảm bảo trung thực trong nghiên cứu.
Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, “liêm chính học thuật là nền tảng của khoa học học sinh”, và yêu cầu các địa phương thực hiện nghiêm túc quy trình xét chọn, không chạy theo thành tích.
Thay vì “cào bằng” số lượng dự án, Thông tư mới quy định số dự án được cử đi dự thi quốc gia sẽ căn cứ theo quy mô và chất lượng phong trào nghiên cứu khoa học của từng địa phương. Các đơn vị có phong trào mạnh có thể được gửi tối đa 12 dự án. Các đơn vị nhỏ hơn được đăng ký từ 3–9 dự án, tùy tỷ lệ tham gia thực tế.
Cách tính mới được đánh giá là linh hoạt, công bằng hơn, tạo động lực cho các sở, trường đầu tư chiều sâu thay vì chạy số lượng.
Theo dự thảo, các đơn vị có học sinh đạt giải Tư trở lên tại cuộc thi khoa học quốc tế sẽ được tặng thêm 1 suất dự thi cấp quốc gia trong năm kế tiếp.
Cơ chế này được xem là đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy phong trào nghiên cứu thực chất, nuôi dưỡng những tài năng trẻ có khả năng vươn ra sân chơi toàn cầu.
Bộ GD&ĐT khẳng định việc sửa đổi quy chế không chỉ để hoàn thiện thủ tục mà còn nhằm biến nghiên cứu khoa học thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường phổ thông.
“Chúng tôi muốn mỗi trường học là một không gian sáng tạo – nơi học sinh được thử, được sai, được nghiên cứu bằng tư duy của chính mình,” đại diện Bộ chia sẻ.
Dự thảo Thông tư hiện đang được lấy ý kiến rộng rãi trước khi ban hành chính thức, dự kiến áp dụng từ năm học 2025–2026.
