Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, PGS.TS Nguyễn Thị Hoài An, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Việt, nguyên Trưởng khoa Tai mũi họng trẻ em, Bệnh viện Tai mũi họng Trung ương cho biết, thời gian gần đây, nhiều bệnh nhân đến khám và tái khám do mắc các bệnh lý đường hô hấp. Những bệnh thường gặp gồm cúm A, bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV), nhiễm trùng đường hô hấp, viêm tai giữa và viêm tiểu phế quản.
Đáng chú ý, số ca mắc cúm mùa, đặc biệt là cúm A, có xu hướng tăng so với thời điểm trước. Một số trường hợp nhập viện với triệu chứng nặng, cần điều trị nội trú.
Cúm A, RSV và các bệnh hô hấp dễ lây lan
Cúm là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, lây chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua tiếp xúc với bề mặt có virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
Người mắc cúm thường có biểu hiện nghẹt mũi, chảy nước mũi, sốt, đau đầu, chóng mặt, ho, đau họng, chán ăn. Phần lớn trường hợp có thể hồi phục, song bệnh không nên bị xem nhẹ, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng nặng, cần được theo dõi và điều trị tại cơ sở y tế.
Bên cạnh cúm mùa, nhiễm trùng đường hô hấp cũng là nhóm bệnh đáng lưu ý khi thời tiết chuyển lạnh. Tình trạng nhiễm trùng có thể xảy ra ở nhiều vị trí như mũi, họng, thanh quản, phế quản và phổi.
Theo bác sĩ An, thời tiết thay đổi, sự lưu hành của các tác nhân gây bệnh cùng việc gia tăng tiếp xúc gần tạo điều kiện để virus, vi khuẩn lây lan. Nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp có thể truyền từ người sang người qua đường hô hấp hoặc khi tiếp xúc với dịch tiết của người nhiễm bệnh.
Một bệnh lý khác thường gặp ở trẻ là viêm tai giữa. Bệnh có thể xuất hiện sau các đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên, khi tình trạng viêm và dịch tiết ảnh hưởng đến hoạt động thông khí của tai giữa.
Trẻ bị viêm tai giữa có thể đau tai, nghe kém, sốt, chảy dịch tai; một số trẻ nhỏ chưa biết diễn đạt cảm giác đau thường quấy khóc, bỏ bú hoặc khó ngủ. Nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp, bệnh có thể gây biến chứng.
Viêm tiểu phế quản cũng là bệnh cần đặc biệt lưu ý, chủ yếu gặp ở trẻ dưới 2 tuổi. Đây là tình trạng các tiểu phế quản bị viêm, phù nề và tăng tiết dịch nhầy, khiến đường thở nhỏ bị thu hẹp. Nguyên nhân thường gặp là virus hợp bào hô hấp (RSV), ngoài ra còn có thể do các virus đường hô hấp khác.
Bệnh thường khởi phát với các biểu hiện như ho, chảy nước mũi, sốt, sau đó có thể tiến triển thành thở nhanh, khò khè hoặc khó thở.
Cách phòng bệnh khi thời tiết chuyển mùa
Để hạn chế nguy cơ mắc các bệnh tai mũi họng và đường hô hấp, người dân chú ý giữ ấm cơ thể, nhất là vùng cổ, ngực và bàn chân khi trời lạnh hoặc có gió mùa. Khi tắm nên sử dụng nước ấm, thực hiện trong phòng kín gió; sau khi tắm cần lau khô người và mặc quần áo sạch. Tránh để cơ thể bị lạnh đột ngột, hạn chế thức khuya và duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý.
Vệ sinh răng miệng, mũi họng cũng là biện pháp cần thiết. Người dân nên đánh răng sau khi ăn, trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy; có thể sử dụng nước muối sinh lý 0,9% để vệ sinh mũi, súc họng khi cần thiết. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với người có biểu hiện bệnh hô hấp, giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Tiêm vaccine là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa một số bệnh truyền nhiễm, trong đó có cúm mùa. Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ về các vaccine phòng bệnh phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khuyến cáo hiện hành, trong đó có biện pháp phòng RSV.
Bác sĩ An cũng lưu ý, khi xuất hiện các triệu chứng bệnh lý tai mũi họng, người dân cần đi khám và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Không tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các mẹo điều trị truyền miệng chưa được kiểm chứng. Nếu triệu chứng kéo dài, có dấu hiệu nặng lên hoặc xuất hiện khó thở, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
