Theo dự thảo, các tỉnh, thành phải rà soát số lượng trường lớp, quy mô học sinh, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất để xây dựng phương án sắp xếp. Việc này có thể gồm sáp nhập, hợp nhất, giải thể hoặc thành lập mới, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, tránh lãng phí.
Bộ khuyến khích phát triển mô hình trường liên cấp tiểu học và THCS ở khu vực thưa dân hoặc điều kiện đi lại khó khăn; đồng thời, ưu tiên giữ lại điểm trường chính có cơ sở vật chất, giao thông thuận lợi.
Các điểm trường lẻ không đạt chuẩn, hoạt động kém hiệu quả có thể giải thể, học sinh sẽ được chuyển về trường chính.
Quy định hiện hành yêu cầu trường mầm non tối thiểu có 9 nhóm lớp (20-35 trẻ mỗi lớp), tối đa 30; trường tiểu học tối thiểu 10 lớp (sĩ số 35 em), tối đa 30. Với vùng khó khăn, tiểu học có thể còn 5 lớp.
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản: không làm mất cơ hội đến trường của học sinh, đồng thời bảo đảm an toàn trong quá trình đi lại;
không sáp nhập các trường nằm quá xa khu dân cư; không gộp trường mầm non với trường phổ thông hay trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên.
Bên cạnh đó, mỗi xã, phường bắt buộc phải duy trì ít nhất một trường ở từng cấp học gồm mầm non, tiểu học và THCS.
Trước khi sắp xếp, địa phương cần chuẩn bị cơ sở vật chất ở trường chính, bố trí đủ giáo viên, xây dựng lộ trình cụ thể và lấy ý kiến đồng thuận của phụ huynh, cộng đồng để hạn chế xáo trộn trong dạy học.
Hiện cả nước có hơn 23 triệu trẻ mầm non và học sinh phổ thông, trong đó hơn 12.100 trường tiểu học, 10.700 trường THCS và 2.455 trường THPT.
