Tại cuộc họp báo công bố Chương trình đánh giá năng lực và vinh danh nhà thầu xây dựng Việt Nam năm 2026 do Hiệp hội Các nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức ngày 30/6, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch VACC cho biết: Ngành xây dựng đang giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế khi đóng góp khoảng 8-9% GDP.
Đặc biệt, năm 2026, Nhà nước dự kiến dành khoảng 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công, phần lớn tập trung vào phát triển hạ tầng kỹ thuật. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc lựa chọn các nhà thầu có đủ năng lực tài chính, kinh nghiệm và trình độ kỹ thuật để bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả của các dự án.
Tuy nhiên, Chủ tịch VACC cho rằng, sự phát triển nhanh chóng của ngành xây dựng nhưng lại có tính "tự phát".
"Dù sở hữu lực lượng hùng hậu với ước tính hơn 10.000 doanh nghiệp quy mô đa dạng từ trung ương đến địa phương, ngành xây dựng lại đang phát triển một cách tự phát theo yêu cầu thị trường. Ngành hiện vẫn thiếu vắng một hệ thống quy chuẩn đánh giá và xếp hạng năng lực bài bản để phân cấp rõ ràng như cách tổ chức của một giải bóng đá chuyên nghiệp", ông Hiệp nói.
Nhằm hướng tới sự chuyên nghiệp học tập từ các nền kinh tế phát triển (như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc), VACC được Bộ Xây dựng ủng hộ triển khai hệ thống đánh giá năng lực nhà thầu.
Trong giai đoạn đầu, chương trình sẽ được thực hiện theo hình thức thí điểm, tập trung vào ba lĩnh vực gồm xây dựng dân dụng, xây dựng công trình giao thông và cơ khí - cơ điện. Đây được xem là những lĩnh vực phản ánh tương đối đầy đủ năng lực của các doanh nghiệp xây dựng lớn tại Việt Nam.
Điểm nhấn khác biệt của chương trình là tính khách quan, công bằng và công khai tuyệt đối. Thay vì những phương pháp thủ công, VACC ứng dụng hệ thống công nghệ AI, số hóa để xây dựng một khung đánh giá minh bạch.
Quy trình này kết hợp giữa việc doanh nghiệp tự đánh giá dựa trên khung tiêu chí chung, sau đó Hội đồng đánh giá gồm các chuyên gia uy tín hàng đầu sẽ tiến hành kiểm tra, thẩm định và bỏ phiếu công tâm. Đặc biệt, chương trình mở rộng cửa chào đón cả những doanh nghiệp không phải là hội viên của VACC cùng tham gia đăng ký.
Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, mục tiêu của chương trình không chỉ dừng ở việc tôn vinh các doanh nghiệp tiêu biểu mà còn hướng tới xây dựng một cơ sở dữ liệu chuẩn về năng lực nhà thầu xây dựng Việt Nam.
“Đây sẽ là nguồn thông tin tham khảo quan trọng cho các cơ quan quản lý, chủ đầu tư và các tổ chức liên quan khi đánh giá, lựa chọn nhà thầu”, ông Hiệp nhấn mạnh.
Đại diện cơ quan quản lý, ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho rằng: Trong bối cảnh Nhà nước đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, ngành xây dựng giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội.
Các doanh nghiệp xây dựng đã phát triển mạnh về quy mô, năng lực tài chính, nhân lực và công nghệ, góp phần tạo nên nhiều công trình trọng điểm trên cả nước.
Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu một hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật và được đánh giá khoa học về năng lực doanh nghiệp. Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ chủ đầu tư trong lựa chọn nhà thầu.
Bộ Xây dựng hoan nghênh và ủng hộ Hiệp hội VACC thí điểm chương trình đánh giá năng lực và tôn vinh các nhà thầu lớn ở một số lĩnh vực trọng điểm.
Bộ Xây dựng đề nghị hệ thống tiêu chí đánh giá phải bảo đảm tính khoa học, khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng, phản ánh toàn diện năng lực doanh nghiệp từ tài chính, nhân lực, kinh nghiệm, công nghệ đến hiệu quả hoạt động và uy tín trên thị trường.
“Thời gian tới, chương trình cần tiếp tục hoàn thiện, mở rộng phạm vi đánh giá, góp phần chuẩn hóa năng lực doanh nghiệp và nâng cao sức cạnh tranh của ngành xây dựng Việt Nam”, ông Đàm Đức Biên cho biết.
Tại buổi họp báo, VACC đã ra mắt Hội đồng đánh giá năng lực doanh nghiệp xây dựng gồm 11 thành viên. Trong đó, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch VACC làm Chủ tịch Hội đồng; ông Lê Quang Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng làm Phó Chủ tịch; ông Dương Văn Cận, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VACC làm Phó Chủ tịch, Thư ký Hội đồng.