Thông tin được Bộ Xây dựng nêu tại Hội nghị phổ biến Luật Xây dựng 2025 và các nghị định hướng dẫn thi hành, tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên toàn quốc sáng 29/6.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng khẳng định, Luật Xây dựng mới được ban hành nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn đầu tư xây dựng.
Để triển khai luật, Chính phủ đã ban hành 6 nghị định hướng dẫn về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, chất lượng công trình, vật liệu xây dựng, hợp đồng xây dựng, điều kiện năng lực hoạt động xây dựng và quản lý hoạt động xây dựng.
Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng cũng ban hành 8 thông tư cùng một quyết định công bố mẫu hợp đồng xây dựng. Toàn bộ các văn bản này sẽ đồng thời có hiệu lực từ ngày 1/7.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc cải cách thủ tục cấp giấy phép xây dựng. Theo quy định mới, cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện kiểm soát một lần đối với mỗi dự án hoặc công trình từ giai đoạn chuẩn bị đến khi khởi công.
Những công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được miễn giấy phép xây dựng. Đối với các trường hợp vẫn phải xin giấy phép, thủ tục sẽ được thực hiện trực tuyến toàn trình, hồ sơ và điều kiện được đơn giản hóa, thời gian giải quyết dự kiến không quá 7 ngày.
Luật cũng thay đổi cách phân loại dự án đầu tư xây dựng khi chuyển từ tiêu chí nguồn vốn sang hình thức đầu tư, gồm đầu tư công, đối tác công tư (PPP) và đầu tư kinh doanh.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh, cách phân loại này nhằm phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa pháp luật về đầu tư và pháp luật về xây dựng. Ở khâu lập và thẩm định dự án, luật bổ sung quy định cho phép người quyết định đầu tư lựa chọn loại thiết kế phù hợp với tính chất dự án.
Cơ quan chuyên môn về xây dựng sẽ tập trung thẩm định các nội dung liên quan đến an toàn công trình, phòng cháy chữa cháy, quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy hoạch, trong khi nhiều nội dung khác được phân cấp cho chủ đầu tư và người quyết định đầu tư.
Đối với thiết kế xây dựng, quy định mới bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở tại cơ quan chuyên môn. Chủ đầu tư được giao trách nhiệm kiểm soát toàn bộ các bước thiết kế sau khi dự án được phê duyệt, đồng thời nâng cao vai trò của đơn vị tư vấn thiết kế và tư vấn thẩm tra.
Cùng đó, Luật cũng sửa đổi mô hình quản lý dự án, thay thế các ban quản lý dự án chuyên ngành và khu vực bằng mô hình “Ban quản lý đầu tư xây dựng”, đồng thời gộp các hình thức quản lý còn lại thành “chủ đầu tư tổ chức quản lý dự án”.
“Thay đổi này nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong lĩnh vực quản lý năng lực hoạt động xây dựng, quy định mới bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải có chứng chỉ năng lực, đồng thời cắt giảm một số lĩnh vực không còn yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân”, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh.
Về quản lý chi phí đầu tư xây dựng, Luật Xây dựng 2025 làm rõ các khái niệm, phương pháp xác định và hệ thống định mức, giá xây dựng, đồng thời tạo điều kiện linh hoạt hơn trong việc áp dụng các công cụ này, nhất là đối với các cơ chế đặc thù.
Các quy định về hợp đồng xây dựng cũng được điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với Luật Đấu thầu và Bộ luật Dân sự. Luật cũng bổ sung cơ chế bảo đảm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, quy định về bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản, đồng thời ưu tiên giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng của các dự án công thông qua trọng tài trong nước.
Một nội dung mới khác là việc xây dựng Hệ thống thông tin và Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng nhằm “định danh” công trình, phục vụ chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công.
Luật cũng bổ sung các quy định về quản lý trật tự xây dựng theo hướng tăng cường hậu kiểm, khuyến khích phát triển công trình xanh, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường và ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động xây dựng.
Tại hội nghị, bàn về Nghị định số 217/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, ông Bùi Văn Dưỡng, Cục phó Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng chia sẻ, Nghị định mới này nhằm đổi mới phương thức quản lý và phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Điểm nhấn nổi bật chính là đơn giản thủ tục hành chính và đồng bộ pháp luật.
Một trong những điểm mới và nội dung đã sửa đổi được ghi nhận như: nguyên tắc quản lý đối với dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài; quy định về điều kiện làm chủ đầu tư, hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng; lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng.
Cùng đó là các nội dung như: loại, số bước thiết kế xây dựng; sự phù hợp các bước thiết kế; thẩm định, phê duyệt thiết kế xây dựng; quản lý dự án xây dựng công trình đặc thù: bí mật, khẩn cấp, cấp bách, đầu tư công đặc biệt, tạm; hồ sơ, điều kiện, quy trình cấp giấy phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng.
Nội dung được nhiều doanh nghiệp cũng như dư luận quan tâm là miễn giấy phép xây dựng. Theo ông Dưỡng, nội dung này được xây dựng trên cơ sở kế thừa và cập nhật một số trường hợp (hiệu lực từ 1/1/2026).
Việc miễn giấy phép xây dựng theo nguyên tắc “mỗi công trình, từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến khi khởi công xây dựng chỉ phải thực hiện 1 thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, cũng làm rõ về công trình nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng; cấp IV tại nông thôn và thuộc khu vực không/chưa có một trong các loại quy hoạch đô thị - nông thôn, quy chế quản lý kiến trúc...
