Cựu lãnh đạo Libya, Đại tá Muammar Gaddafi.
Rối mù thông tin về cái chết của Gaddafi
Ngay ngày 20/10- thời điểm tin tức về cái chết của Muammar Gaddafi, thông tin về cựu lãnh đạo Libya đã khá nhiễu loạn. Chính sự nhiễu loạn này đã khiến cho cái chết của Muammar Gaddafi đã lập tức nhuốm màu bí ẩn. Chúng khiến độc giả mới đầu không hiểu sự kiện này đã diễn ra như thế nào? Liệu ông Gaddafi có bị thương nặng khi đang cố chạy trốn hay đã bị hành quyết? Đâu là những bằng chứng về cái chết của vị đại tá này?
Hầu hết các phương tiện truyền thông lớn bé, đủ mọi loại hình, tại hầu hết các quốc gia đều đưa khá đậm về cái chết này nhưng dường như không ai giống ai. Kênh truyền hình Al Jazeera loan báo rằng, nhà lãnh đạo bị lật đổ của Libya Muammar Gaddafi đã bị quân nổi dậy nước này giết chết tại thành phố quê nhà Sirte. Kênh truyền hình Arab này còn phát đi hình ảnh một người đàn ông có khuôn mặt giống ông Gaddafi đang bị kéo lê trên đường phố ở Sirte. Tuy nhiên, hãng tin Anh Reuters dẫn lời một nguồn tin từ lực lượng của Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia Libya (NTC) nói rằng, nhà lãnh đạo Gaddafi đã tắt thở do bị thương quá nặng chỉ vài giờ sau khi bị NTC bắt giữ ở Sirte. Trước đó, cũng chính Reuters dẫn lời ông Abdel Majid, thành viên NTC, cho hay, "Gadhafi đã bị bắt giữ và bị thương ở cả hai chân. Sau đó xe cứu thương đã đưa ông ấy tới bệnh viện". Hãng tin Anh BBC dẫn lời một binh sỹ NTC tự nhận đã chính tay bắt giữ ông Gaddafi khi anh này đã phát hiện ra cựu lãnh đạo Libya trong một cái hố ngay ở Sirte. Khi hai bên chạm mặt nhau, ông Gaddafi đã liên tục hét lên: "Xin đừng bắn! Xin đừng bắn".
Hiện trên mạng Internet đang lưu truyền một bức ảnh chụp ông Gaddafi trong tình trạng người đầy máu ngồi thụp dưới chân một binh sỹ NTC. Theo bức hình này, thì ông Gaddafi khi đó vẫn còn sống. Kênh truyền hình Libya lil Ahrar dẫn lời ông Mohamed Leith, một tư lệnh của NTC, cũng thừa nhận ông Gaddafi bị thương nặng nhưng vẫn còn sống. Chính mắt ông Leith đã nhìn thấy ông Gaddafi trong bộ quân phục bằng kaki và đội khăn xếp khi bị bắt giữ. Trên thực tế, thông tin chính thức về ông Gaddafi bị thương rồi bị bắt hay là đã chết do bị thương nặng vẫn chưa có nguồn tin độc lập nào kiểm chứng. Ngay liên quân quốc tế do NATO đứng đầu vào thời điểm ngày 20/10 cũng chưa thể xác nhận thông tin này. Và đến thời điểm này, thật khó để nói Gaddafi bị thương như thế nào, và ở tầm bắn nào, khi nào hoặc trong những tình huống ra sao.
Hình ảnh về cái chết của Gaddafi - Công chúng phẫn nộ
Hình ảnh về sự chiến thắng của phe nổi dậy tràn ngập trên các tờ báo lớn, trên mạng thông tin trong những ngày qua. Bên cạnh những hình ảnh về chiến sự đã xuất hiện một đoạn video được quay từ điện thoại ghi lại những hình ảnh cuối cùng của Gaddafi bị quân nổi dậy và cả những dân thường xâu xé thi thể một cách phẫn nộ. Đó là hình ảnh một người đàn ông đã 69 tuổi bị lôi đi xềnh xệch xung quanh là đám đông đánh đá túi bụi. Người đầm đìa máu van xin tha mạng nhưng các tay súng vẫn hành quyết Gaddafi tại chỗ với những viên đạn vào đầu và bụng. Sau đó xác của Gaddafi được đặt trên nóc xe và diễu hành khắp các con phố.
Những hình ảnh này đã dấy lên một làn sóng tranh luận về cách đưa tin của những phương tiện truyền thông. Trong khi có nhiều người hoan nghênh thì cũng có nhiều người chỉ trích những hình ảnh về cái chết “khủng khiếp” của Gaddafi. Nhiều độc giả trăn trở đặt câu hỏi rằng, giới truyền thông khi đưa tin, ngoài yếu tố chân thực có cần phải nhìn nhận lại tính nhân văn trong thông tin không khi cho phát đi phát lại trên màn ảnh nhỏ, giương to trên trang nhất hình ảnh một cơ thể đẫm máu bị giằng xé xung quanh một đám đông? Một khán giả của kênh truyền hình CNN đã phản hồi một cách đầy bức xúc trước cái cách mà CNN đã đưa hình ảnh cái chết của Gaddafi lên mạng: Chúng ta không thể biểu lộ tính nhân đạo ngay cả đối với một tên độc tài tàn bạo được sao? Tại sao lại tôn vinh hình ảnh và video của ai đó bị bắn chết hoặc bị giết? Xem người chết là đáng ghê tởm và vô nhân đạo dù cho đó là ai. Và đơn thuần khi nói ông ta là một nhà độc tài vô nhân đạo cũng không phải là lí do đúng đắn để đưa những hình ảnh này lên TV. Nhưng sao chúng tôi phải xem đoạn video khủng khiếp đó lặp đi lặp lại liên tục? Vài phút một lần là đủ cho mọi người xem.
Một độc giả trên Internet đã bình luận như thế này trước cái cách mà CNN, BBC và rất nhiều cơ quan truyền thông đưa tin về sự kiện cái chết Gaddafi: Truyền thông ngày nay với sức mạnh và phương tiện nhanh chóng đã đưa đến cho hàng triệu người xem những hình ảnh về những sự kiện xảy ra hàng ngày trên khắp thế giới. Sự cạnh tranh của các hãng truyền thông đã đẩy những bản tin đi tới những giới hạn tột cùng khiến người ta tự hỏi đó có còn là bản tin nữa hay không? Đâu là những giới hạn của tính nhân đạo của con người? Con người có còn văn minh hơn những người thời trung cổ nữa không khi hoan nghênh những hành động dã man cho dù là với một tên độc tài tàn bạo như Gaddafi. Phương tiện truyền thông phải mang trách nhiệm cao cả của nó là đưa những bản tin đến với người xem chứ không phải những hình ảnh trong rạp xiếc thời trung cổ, kích thích những bản năng thấp hèn của con người.
Hà Trang