Phát biểu đề dẫn trước diễn đàn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân thẳng thắn nhìn nhận bối cảnh kinh tế toàn cầu đang tái định hình mạnh mẽ. Để không bị tụt lại phía sau, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào những lợi thế truyền thống đang dần cạn kiệt. Người đứng đầu ngành Khoa học và Công nghệ đề xuất ba sự chuyển đổi chiến lược mang tính bước ngoặt.
Đó là việc từng bước thay đổi tâm thế từ chỗ chỉ thụ động tiếp nhận sang chủ động làm chủ công nghệ; từ việc dựa vào nguồn nhân công giá rẻ sang lấy đổi mới sáng tạo làm động lực chính; và từ lợi thế cạnh tranh bằng chi phí thấp sang định hình vị thế trên trường quốc tế bằng lợi thế công nghệ cao.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định đây chính là nền tảng sống còn nhằm giải quyết bài toán nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số.
Nhằm hướng các phiên thảo luận đi sâu vào thực chất và gợi mở những hành động quyết liệt, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã đặt ra ba câu hỏi lớn cần sự hiến kế của các đại biểu.
Thứ nhất, về mặt thể chế, làm thế nào để kiến tạo một khung chính sách và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đủ độ mở, linh hoạt? Cơ chế này cần dung hòa được yêu cầu quản lý an toàn, đồng thời phải thực sự "tiếp sức" cho các luồng công nghệ mới phát triển, thay vì tư duy e ngại rủi ro dẫn đến siết chặt quản lý.
Thứ hai, đối với bài toán hợp tác, Diễn đàn cần tìm ra những đột phá để quan hệ đối tác công - tư (PPP) giữa Chính phủ và các tập đoàn công nghệ lớn vượt ra khỏi khuôn khổ hình thức. Trọng tâm là xây dựng môi trường để cộng đồng doanh nghiệp sẵn sàng chủ động rót vốn, hiến kế và trực tiếp sát cánh cùng Chính phủ triển khai các đại dự án công nghệ chiến lược.
Bài toán thứ ba được Bộ trưởng Vũ Hải Quân đặc biệt lưu tâm liên quan mật thiết đến khâu thực thi. Ông trăn trở về việc làm sao để các sáng kiến công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ dừng lại ở các mô hình thử nghiệm nhỏ lẻ. Thay vào đó, cần có những giải pháp đầu tư đủ mạnh, tạo đòn bẩy ứng dụng công nghệ rộng rãi, từ đó tạo ra sức bật nâng cao năng suất trên quy mô toàn bộ nền kinh tế.
Với tinh thần cầu thị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục sát cánh cùng các bộ, ngành, doanh nghiệp nỗ lực hoàn thiện thể chế. Mục tiêu cao nhất là kiến tạo một môi trường thuận lợi nhất để các công nghệ chiến lược thực sự hóa thành cỗ máy kéo tăng trưởng mới của đất nước.
Sức nóng của Diễn đàn "Xác lập mô hình tăng trưởng mới" năm nay được khẳng định qua sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Phó Tổng Thư ký OECD Yasushi Masaki, Giáo sư Merit Janow, PGS.TS. Bùi Thế Duy cùng Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Bên cạnh đó là sự hiện diện đông đảo của các đại sứ, đại diện tổ chức quốc tế, các nhà khoa học và lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu.
Xoay quanh những định hướng chiến lược từ Bộ trưởng Vũ Hải Quân, các phiên thảo luận chuyên sâu tiếp theo của Diễn đàn tập trung mổ xẻ khung chính sách phát triển khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, thiết lập quan hệ đối tác công nghệ trọng điểm và mở rộng dư địa ứng dụng thực tiễn.
