Việc triển khai thử nghiệm có kiểm soát các sản phẩm và dịch vụ ứng dụng phương tiện bay không người lái của tỉnh Điện Biên được giới chuyên môn đánh giá là bước đi tiên phong, mang tính đột phá nhằm khai thác tối đa tiềm năng của kinh tế không gian tầm thấp, đồng thời tạo ra môi trường thực tiễn quan trọng để Việt Nam tiến tới hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực đầy mới mẻ này.
Quy tụ các nguồn lực công nghệ hàng đầu
Chương trình thử nghiệm được ấn định thời gian triển khai từ nay đến hết ngày 31/5/2027. Dưới sự chủ trì và giám sát chặt chẽ của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên, dự án đã quy tụ sự tham gia của những doanh nghiệp công nghệ và logistics hàng đầu.
Cụ thể, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) được giao trọng trách là đơn vị đầu mối trực tiếp vận hành toàn bộ chương trình. Trong khi đó, Tập đoàn FPT cùng các đơn vị sản xuất UAV đóng vai trò cung cấp các giải pháp công nghệ tiên tiến, thiết bị bay tiêu chuẩn và hệ thống điều khiển thông minh.
Đặc biệt, các doanh nghiệp địa phương, hợp tác xã và người dân sẽ không đứng ngoài cuộc mà trực tiếp ứng dụng thiết bị, qua đó tham gia đánh giá tính hiệu quả thực tiễn một cách khách quan nhất.
Đa dạng hóa lĩnh vực ứng dụng thực tiễn
Theo kế hoạch được phê duyệt, các hoạt động bay thử nghiệm sẽ cọ xát trực tiếp với thực tiễn thông qua bốn trụ cột chính bao gồm: nông nghiệp, logistics, y tế và đo đạc bản đồ số.
Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp được chú trọng triển khai tại các vùng chuyên canh trọng điểm của tỉnh như vùng chè Sính Phình, cà phê Mường Ảng, mắc ca Tuần Giáo và vùng sản xuất lúa Thanh Nưa.
Tại các khu vực này, UAV sẽ gánh vác những công việc đòi hỏi nhiều sức lao động như gieo hạt, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời đóng vai trò "mắt thần" giám sát tình trạng sinh trưởng của cây trồng và phát hiện sớm dịch bệnh.
Song song với nông nghiệp, mạng lưới vận tải vùng cao cũng đón nhận sự thay đổi lớn. UAV sẽ tham gia vào chuỗi cung ứng logistics, trực tiếp vận chuyển nông sản, vật tư nông nghiệp và các mặt hàng thiết yếu, giúp tối ưu hóa thời gian và chi phí so với vận tải đường bộ truyền thống.
Ngoài ra, thiết bị bay còn được giao nhiệm vụ bay quét, khảo sát địa hình nhằm xây dựng bản đồ số và mô hình 3D, phục vụ đắc lực cho công tác quy hoạch và quản lý tài nguyên đất đai của địa phương.
Nối liền khoảng cách y tế vùng sâu
Ứng dụng UAV trong y tế ghi nhận một bước tiến mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi công nghệ thiết lập nên những hành lang cứu trợ khẩn cấp trên không.
Mạng lưới UAV sẽ kết nối trực tiếp Trung tâm Y tế Mường Ảng với hệ thống các trạm y tế vùng sâu, vùng xa bao gồm Nà Tấu, Mường Đăng, Ngối Cáy và Ảng Tở.
Sự can thiệp của các chuyến bay không người lái sẽ giúp thuốc men, vật tư y tế và đặc biệt là các mẫu xét nghiệm, bệnh phẩm khẩn cấp vượt qua địa hình đồi núi hiểm trở trong thời gian ngắn nhất, nâng cao năng lực ứng phó y tế cho cơ sở.
Quản lý thận trọng, đặt an toàn lên hàng đầu
Để hiện thực hóa những mục tiêu trên, Điện Biên dự kiến thực hiện khoảng 6.000 chuyến bay trong suốt thời gian thử nghiệm, với yêu cầu khắt khe là tỷ lệ an toàn phải đạt trên 99%.
UBND tỉnh Điện Biên quán triệt nguyên tắc mọi hoạt động bay đều phải trải qua quy trình đăng ký, thẩm định và cấp phép nghiêm ngặt theo đúng quy định pháp luật.
Trong giai đoạn đầu, việc cấp phép dự kiến chỉ được thực hiện theo từng tháng. Cách tiếp cận thận trọng này giúp cơ quan quản lý có thể bám sát tình hình, đánh giá rủi ro và kịp thời tinh chỉnh quy trình vận hành.
Mọi hoạt động phải bảo đảm tuyệt đối các yêu cầu về quốc phòng, an ninh vùng trời, an toàn bay, tần số vô tuyến điện cũng như trật tự an toàn xã hội.
Đồng thời, tỉnh Điện Biên sẽ từng bước xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu số liên quan đến không gian tầm thấp để phục vụ công tác giám sát chuyến bay theo thời gian thực.
Thông qua mô hình thử nghiệm toàn diện, Điện Biên kỳ vọng sẽ thu thập được nguồn dữ liệu vô giá về tính khả thi kinh tế, năng lực vận hành và công tác kiểm soát rủi ro.
Những kinh nghiệm đúc kết từ "phòng thí nghiệm mở" này sẽ là cơ sở nền tảng quan trọng để các cấp quản lý nghiên cứu, đề xuất và ban hành những cơ chế, chính sách phù hợp, tạo bệ phóng vững chắc cho ngành kinh tế không gian tầm thấp cất cánh tại Việt Nam.
