Phát biểu của CEO Ford Jim Farley đang làm nóng lại tranh luận về quyền sửa chữa ô tô tại Mỹ. Trong bối cảnh xe ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, cảm biến và công cụ chẩn đoán chuyên dụng, ranh giới giữa quyền tự sửa của chủ xe và yêu cầu an toàn kỹ thuật trở nên khó phân định hơn.
Trong cuộc trao đổi với Detroit Free Press sau một cuộc họp tại Nhà Trắng về quyền sửa chữa, có sự tham gia của Ford và General Motors, ông Farley nói lập trường của Ford là “rất hợp lý”. Theo ông, Ford ủng hộ việc sửa chữa xe, miễn là hoạt động này được thực hiện với chi phí hợp lý và trong điều kiện phù hợp.
Khi được hỏi liệu chủ xe có nên tránh tự can thiệp vào khoang động cơ hay không, ông Farley cho rằng điều đó vẫn có thể chấp nhận trong một số trường hợp. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc tự sửa không nên áp dụng với các công việc liên quan đến bảo hành, bởi vấn đề cốt lõi nằm ở an toàn.
Theo CEO Ford, ô tô hiện đại đã trở nên quá phức tạp để người không có chuyên môn hoặc thiếu thiết bị phù hợp tự xử lý tại nhà. Ông nói mình có thể mày mò với một chiếc Bronco 1973, nhưng một chiếc Bronco đời mới là câu chuyện hoàn toàn khác. Nếu làm việc trên những mẫu xe như vậy mà không có dụng cụ chuyên dụng, theo ông, điều đó có thể đặt mạng sống của mọi người vào rủi ro.
Quan điểm này không chỉ xuất hiện từ phía Ford. Nhiều cơ sở sửa chữa ô tô cũng cho rằng xe đời mới tích hợp quá nhiều công nghệ, từ hệ thống điện tử, phần mềm điều khiển đến cảm biến an toàn, khiến việc can thiệp thiếu hiểu biết có thể dẫn đến hậu quả khó lường.
Dù vậy, lập trường của Ford cũng cần được đặt trong bối cảnh thị trường dịch vụ hậu mãi đang thay đổi. Người Mỹ đang sử dụng xe lâu hơn trước, khi dữ liệu từ S&P Global Mobility cho thấy tuổi trung bình của xe lưu thông tại Mỹ vào năm 2025 là khoảng 12,8 năm. Xe cũ hơn thường cần bảo dưỡng nhiều hơn, nhưng dòng tiền sửa chữa không nhất thiết quay lại hệ thống đại lý chính hãng.
Theo Cox Automotive, doanh thu dịch vụ của đại lý đã giảm 12% kể từ năm 2018. Trong cùng giai đoạn khoảng 8 năm, số gara sửa chữa độc lập tại Mỹ tăng từ 266.000 lên 300.000. Những con số này phần nào lý giải vì sao các hãng xe lớn quan tâm nhiều hơn đến việc giữ khách hàng trong hệ thống dịch vụ chính hãng.
Một tâm điểm khác của cuộc tranh luận là Đạo luật REPAIR, đề xuất đã được thảo luận tại Quốc hội Mỹ trong vài năm qua nhưng vẫn chưa trở thành luật. Nếu được thông qua, đạo luật này sẽ yêu cầu các hãng xe cung cấp cho gara độc lập dữ liệu chẩn đoán và công cụ tương tự như đại lý, qua đó mở rộng khả năng sửa chữa bên ngoài hệ thống chính hãng.
Tranh luận về quyền sửa chữa không chỉ diễn ra trong ngành ô tô. John Deere từng đối mặt với cuộc chiến kéo dài với nông dân vì bị cáo buộc kiểm soát thị trường sửa chữa thiết bị nông nghiệp. Hãng sau đó đồng ý trả tổng cộng 99 triệu USD để dàn xếp và cam kết chia sẻ các công cụ kỹ thuật số cần thiết để sửa thiết bị lớn trong 10 năm tới.
Trong lĩnh vực công nghệ, vấn đề tương tự xuất hiện qua cơ chế ghép đôi linh kiện, khi một bộ phận thay thế chỉ hoạt động nếu được phần mềm của nhà sản xuất chấp thuận. Apple từng bị chỉ trích vì cách kiểm soát màn hình iPhone theo hướng này, trong khi một số bang tại Mỹ đã bắt đầu siết quy định, như Oregon cấm hoàn toàn thực hành nói trên và luật sửa chữa của bang Washington có hiệu lực từ tháng 1.
