Một trong những dấu hiệu rõ nhất là vụ cháy ở vùng Gironde, gần thành phố Bordeaux của Pháp, đã tạo ra "mây dông do cháy rừng" (pyrocumulonimbus) – hiện tượng hiếm gặp vốn thường chỉ xuất hiện trong các vụ cháy quy mô lớn ở Mỹ, Canada hoặc Úc.
Loại mây này hình thành khi sức nóng từ đám cháy đẩy luồng không khí nóng bốc lên rất cao, gặp không khí lạnh phía trên và tạo thành mây dông. Những đám mây này có thể sinh ra gió mạnh, sấm sét, mưa và thậm chí khiến đám cháy tiếp tục lan rộng theo cách rất khó dự đoán, làm công tác chữa cháy trở nên nguy hiểm hơn.
Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu cho biết chưa thể khẳng định đây có phải lần đầu tiên hiện tượng này xuất hiện ở Pháp hay không. Nếu được xác nhận, điều đó cho thấy cường độ của vụ cháy hiện nay là chưa từng có.
Từ đầu mùa hè đến nay, cháy rừng tại Pháp đã thiêu rụi hơn 160.000 ha rừng và đất tự nhiên, trở thành vụ cháy lớn nhất trong lịch sử nước này. Trong khi đó, Tây Ban Nha cũng đang trải qua một trong những mùa cháy nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận.
Phát biểu trong chuyến thăm thành phố Bordeaux, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhận định nước này đang phải đối mặt với tình hình nghiêm trọng nhất kể từ sau Thế chiến II và mô tả các đám cháy là "chưa từng có tiền lệ".
Theo các chuyên gia, điều đáng lo ngại không chỉ là diện tích bị thiêu rụi mà còn là số lượng các vụ cháy lớn xuất hiện cùng lúc trên nhiều quốc gia.
Pháp và Tây Ban Nha đều đã phải đề nghị Liên minh châu Âu hỗ trợ chữa cháy. Trong khi đó, EU cảnh báo nguy cơ cháy rừng tiếp tục lan rộng sang Hy Lạp và Ý khi châu Âu bước vào đợt nắng nóng thứ tư chỉ trong năm nay.
Tình hình cũng diễn biến xấu tại Thổ Nhĩ Kỳ, nơi lửa đã lan sang nhiều khu rừng và khu vực nông nghiệp ở tỉnh Mugla. Tại Hy Lạp, ít nhất ba lính cứu hỏa đã thiệt mạng khi làm nhiệm vụ, trong khi nhiều khu dân cư trên đảo Crete phải sơ tán khẩn cấp.
Theo giới khoa học, nguyên nhân chính khiến các vụ cháy năm nay trở nên dữ dội là tác động của biến đổi khí hậu.
Mùa đông vừa qua, Pháp và Tây Ban Nha có lượng mưa lớn bất thường, khiến cây cối phát triển mạnh. Tuy nhiên, từ tháng 5, khu vực này liên tiếp hứng chịu các đợt nắng nóng kéo dài, làm toàn bộ thảm thực vật khô héo và trở thành nguồn nhiên liệu khổng lồ cho các đám cháy.
Ông Víctor Resco de Dios, chuyên gia về cháy rừng của Đại học Lleida (Tây Ban Nha), cảnh báo châu Âu đang bước vào "kỷ nguyên của những đám cháy không thể dập tắt".
Theo ông, với những đám cháy có quy mô quá lớn, lực lượng cứu hỏa gần như không thể khống chế hoàn toàn cho đến khi nhiên liệu cháy cạn hoặc xuất hiện mưa kéo dài, bất kể huy động bao nhiêu nhân lực và phương tiện.
Ngoài việc phá hủy rừng và nhà cửa, các vụ cháy còn tạo ra lượng lớn khói bụi độc hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, gây thiệt hại cho du lịch, nông nghiệp và nhiều hoạt động kinh tế.
Các chuyên gia cảnh báo nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng do việc đốt nhiên liệu hóa thạch, những vụ cháy rừng cực đoan như hiện nay sẽ xuất hiện thường xuyên hơn. Châu Âu có thể phải đối mặt với các thảm họa tương tự từng xảy ra ở California (Mỹ) hay Úc, nơi những đám cháy có thể thiêu rụi hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu hecta đất.
