Ngày 21/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ.
Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) phân tích, về khái niệm “công nghệ mới” tại khoản 4 Điều 2, dự thảo chủ yếu mô tả mang tính định tính, thiếu căn cứ đánh giá cụ thể.
Đại biểu đề nghị bổ sung tiêu chí nhận diện như: mức độ khác biệt về nguyên lý, quy trình hoặc chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật so với công nghệ hiện đang được sử dụng phổ biến; mức độ phổ biến trên phạm vi thế giới và trong nước.
“Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, phương pháp phân loại công nghệ mới theo từng lĩnh vực. Điều này giúp cơ quan nhà nước và doanh nghiệp có căn cứ thống nhất khi xác định đối tượng được ưu tiên, hỗ trợ”, Đại biểu bày tỏ quan điểm.
Về khái niệm “công nghệ xanh” tại khoản 5a Điều 2, Đại biểu Dương Khắc Mai nhận định, dự thảo sử dụng các cụm từ “sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, thân thiện với môi trường, góp phần phát triển bền vững”. Đại biểu hoàn toàn thống nhất với những tiêu chí nêu trong dự thảo, nhưng cũng băn khoăn, nếu chỉ dừng ở mô tả, khi áp dụng để xác định đối tượng được ưu đãi thuế, tín dụng, đất đai, hay khi thẩm định dự án đầu tư sẽ rất khó khăn, mỗi địa phương có thể hiểu khác nhau.
“Do đó, tôi đề nghị luật chỉ xác lập nguyên tắc chung về công nghệ xanh gắn với mục tiêu tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường; đồng thời, giao Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành bộ tiêu chí, chỉ số và ngưỡng kỹ thuật cho từng ngành, từng loại hình sản xuất làm cơ sở pháp lý cụ thể. Ngoài ra, để bảo đảm thống nhất, nên sử dụng một thuật ngữ “công nghệ xanh” trong toàn bộ luật, không dùng song song “công nghệ xanh” và “công nghệ sạch” với phạm vi điều chỉnh trùng lặp”, Đại biểu Dương Khắc Mai đề xuất.
Cũng quan tâm đến lĩnh vực công nghệ xanh, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) nhấn mạnh, khái niệm công nghệ xanh cần phải được đưa vào luật để bổ sung, mở rộng phạm vi công nghệ điều chỉnh phù hợp với xu thế thế giới và yêu cầu thực tiễn, và mở rộng đối tượng công nghệ được khuyến khích chuyển giao, và thể chế chính sách, tạo động lực tài chính, thể chế pháp lý cho chuyển giao công nghệ.
Theo Đại biểu Nguyễn Văn Huy, dự thảo đã nêu được mục tiêu cốt lõi của công nghệ xanh là sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, thân thiện với môi trường và gắn với mục tiêu cuối cùng là phát triển bền vững. Tuy nhiên cách giải thích trong dự thảo luật về công nghệ xanh còn mang tính mô tả về mục tiêu, chưa xác định rõ phạm vi công nghệ, chưa phân biệt giữa công nghệ sản xuất, công nghệ xử lý, công nghệ hỗ trợ hay giải pháp quản lý. Và điều này có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau và gây khó khăn khi áp dụng chính sách ưu đãi.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy cho biết thêm, kinh nghiệm quốc tế cho thấy hầu hết các nước đều gắn công nghệ xanh với các chuẩn mực kỹ thuật và đánh giá theo vòng đời sản phẩm. “Do đó tôi đề nghị không bỏ khái niệm này mà đề nghị quy định theo hướng như sau: Công nghệ xanh là công nghệ được thiết kế, phát triển và ứng dụng nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu phát thải và chất thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm hoặc là quy trình sản xuất, thân thiện với môi trường và góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững”, Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề xuất.
Về các chính sách ưu tiên, khuyến khích chuyển giao công nghệ (khoản 3 và khoản 6 Điều 1 dự thảo), Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) nhận định, dự thảo đã nhấn mạnh ưu tiên chuyển giao công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công nghệ xanh, các dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, dự án phục vụ quốc phòng, an ninh, phát triển vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn. “Đây là định hướng đúng. Tuy nhiên, danh mục các loại công nghệ tại Điều 9 được liệt kê rất dài, chi tiết. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, nếu quy định quá chi tiết trong luật, khả năng lạc hậu là rất lớn, từ đó làm cho dự thảo Luật không có tính ổn định lâu dài”, Đại biểu phân tích.
Từ đó, Đại biểu đề nghị Điều 9 chỉ nên quy định theo nhóm tiêu chí mang tính nguyên tắc, như: công nghệ gây rủi ro lớn cho môi trường, sức khỏe con người thì thuộc diện hạn chế hoặc cấm; công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh thì thuộc diện khuyến khích; đồng thời giao Chính phủ ban hành, cập nhật định kỳ Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, hạn chế chuyển giao, cấm chuyển giao. Danh mục này cần được thiết kế đồng bộ với danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư, ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh trong Luật Đầu tư để tránh trùng lặp, mâu thuẫn.
Bổ sung ý kiến về nội dung này, Đại biểu Nguyễn Tri Thức (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) đặc biệt quan tâm đến chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực y tế. Đại biểu cho biết, tại khoản 2 Điều 9 có các chính sách về khuyến khích chuyển giao công nghệ nhưng chưa rõ về nội dung khuyến khích chuyển giao công nghệ đặc thù trong lĩnh vực y tế. Do đó, Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo xem xét và điều chỉnh thêm để phù hợp cho phát triển ngành y tế trong tương lai.
