Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 diễn ra chiều tối nay (4/5), đại diện Bộ Tư pháp đã trả lời báo chí xung quanh việc thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về cắt giảm các thủ tục hành chính (TTHC), các điều kiện kinh doanh theo Nghị quyết số 18 của Trung ương.
Đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm
Cụ thể, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, tại phiên họp Chính phủ ngày 3/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã kết luận, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương với tinh thần quyết liệt, khẩn trương có phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương. Cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết; Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.
Theo ông Nguyễn Thanh Tịnh, đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định: Sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay.
Đối với phương án cần sửa đổi luật: Sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.
Theo đó, đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, theo đúng yêu cầu, sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.
"Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một 'chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc' xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương", ông Tịnh nói.
Thông tin về số liệu chi tiết của việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, ông Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, về cắt giảm (theo 8 Nghị quyết đã ban hành) - đã cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; Bãi bỏ 680 thủ tục hành chính; Đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; Cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra.
Đồng thời, tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm. Hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính, cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác.
Triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"
Trả lời câu hỏi "việc cắt giảm có thực chất hay không? Có tình trạng tới đây "mọc ra" các điều kiện kinh doanh mới, các thủ tục mới khác hay không?", Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, đây là vấn đề mà Thường trực Chính phủ chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, căn cứ vào tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện thủ tục hành chính hiện nay có sự khác biệt. Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các thủ tục "tiền kiểm", thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu.
Cụ thể với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách thủ tục hành chính thì các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ.
Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép. Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ "hậu kiểm".
"Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh sẽ phải gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở", ông Tịnh nhấn mạnh.
Về giải pháp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho biết các bộ ngành cũng đã đề xuất rất cụ thể. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện "hậu kiểm" là yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã.
Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. Ở thời điểm đó, các cơ quan quản lý nhà nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời, để thực hiện cơ chế mới này, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia sản xuất kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật.
Cũng theo ông Nguyễn Thanh Tịnh, để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ, đối với các chủ thể đăng ký, thông báo hoạt động theo phương án của họ, họ phải trung thực và quy định pháp luật phải bảo đảm hội đủ điều kiện để đầu tư ngành nghề kinh doanh. Nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó và xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.
Cơ quan nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm được yêu cầu đó.
"Với tinh thần trên, việc 'mọc ra' các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn", ông Tịnh nhấn mạnh.
