Theo TS.BS Giang Minh Nhật, Trưởng Khoa Hồi sức Tim mạch, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, nhiều người bỏ qua điều trị tăng huyết áp vì bệnh không gây đau đớn hay triệu chứng rõ rệt. Họ vẫn ăn ngủ bình thường dù chỉ số huyết áp đã ở ngưỡng nguy hiểm.
"Tăng huyết áp là bệnh lý mà bệnh nhân dễ bỏ điều trị bởi thường không có triệu chứng, uống thuốc vẫn không thấy thay đổi gì", bác sĩ Nhật chia sẻ.
Thế nhưng, chính sự “im lặng” đó khiến tăng huyết áp trở thành “kẻ giết người thầm lặng”. Bệnh kéo dài và không được kiểm soát có thể âm thầm tấn công các cơ quan quan trọng: Có nguy cơ cao gây đột quỵ, xuất huyết não, dễ dẫn tới nhồi máu cơ tim, suy tim hay thận là nguyên nhân phổ biến của bệnh thận mạn tính, suy thận giai đoạn cuối. Cuối cùng là mắt và mạch máu có thể gây mù lòa và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tại Việt Nam, cứ 3 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp. Tuy nhiên, chỉ 50% được chẩn đoán, và chỉ khoảng 30% trong số đó đang điều trị đều đặn.
Điều này lý giải vì sao tăng huyết áp đang là nguyên nhân tử vong hàng đầu do bệnh tim mạch tại Việt Nam.
Việc chẩn đoán tăng huyết áp không hề khó – chỉ cần đo huyết áp. Tuy nhiên, cần hiểu rõ bối cảnh: Nếu chỉ số huyết áp tâm thu từ 135 mmHg trở lên, hoặc tâm trương từ 85 mmHg trở lên trong nhiều lần đo khác nhau, người đó cần đến cơ sở y tế để đánh giá chuyên sâu. Trường hợp huyết áp tăng tạm thời do căng thẳng, mất ngủ, vận động mạnh chưa thể kết luận là tăng huyết áp.
Bác sĩ Nhật khuyến cáo: Tuyệt đối không tự ý mua thuốc uống khi thấy huyết áp cao. Việc điều trị phải có hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, đánh giá tổn thương cơ quan đích và các bệnh lý liên quan.
Một thực trạng đáng lo ngại là nhiều bệnh nhân, sau thời gian điều trị thấy huyết áp ổn định, tự ý ngưng thuốc vì nghĩ đã khỏi bệnh.
"Huyết áp chỉ ổn khi có sự can thiệp điều trị đều đặn. Nếu ngưng thuốc, huyết áp gần như chắc chắn sẽ tăng trở lại, âm thầm gây ra các biến cố nghiêm trọng", bác sĩ Nhật nhấn mạnh.
Tăng huyết áp là bệnh mạn tính suốt đời, cần theo dõi và kiểm soát liên tục. Chủ quan với bệnh là đang đánh cược với tính mạng.
Tăng huyết áp có cơ chế phức tạp, liên quan đến cả di truyền lẫn môi trường sống. Nếu trong gia đình có người bị bệnh, các thành viên khác sẽ có nguy cơ cao hơn.
Một số yếu tố nguy cơ điển hình: Ăn mặn, sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, ít vận động thể lực, thừa cân, béo phì, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu, bia, thuốc lá.
Ngày càng có nhiều trường hợp người mới 20-30 tuổi đã bị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh sau khi biến chứng nặng xảy ra, như đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Làm gì để phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp? Theo bác sĩ, chúng ta cần đo huyết áp định kỳ, ngay cả khi khỏe mạnh, giữ cân nặng hợp lý, không để béo phì, ăn giảm muối, hạn chế đường, tinh bột tinh luyện, tăng rau xanh, trái cây tươi, tập thể dục đều đặn ít nhất 3 buổi/tuần, mỗi buổi từ 30 phút trở lên. từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ngủ đủ, giảm căng thẳng, tránh làm việc quá sức.
Huyết áp cao không có triệu chứng nhưng để lại hậu quả rõ ràng. Chủ động kiểm tra, theo dõi và điều trị là cách duy nhất để bảo vệ bạn và gia đình khỏi những biến chứng đáng tiếc.
