ThS.BS Nguyễn Văn Phúc, Trung tâm Phẫu thuật Gan mật – Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, bệnh nhân Đ.M.Đ. (40 tuổi, Hải Phòng) có tiền sử gan nhiễm mỡ, từng được chẩn đoán viêm dạ dày nhưng chưa phẫu thuật ổ bụng.
Theo bệnh sử, khoảng một ngày sau khi ăn 2-3 quả hồng, người đàn ông bắt đầu xuất hiện những cơn đau bụng từng đợt. Ban đầu, cơn đau thoáng qua, sau đó chuyển thành đau quặn, xuất hiện dày hơn và mức độ ngày càng tăng.
Bệnh nhân đi khám, được chẩn đoán viêm dạ dày và điều trị ngoại trú nhưng không cải thiện. Ngày 22/10/2026, người bệnh nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng đau bụng dữ dội, buồn nôn, bụng chướng căng nhanh, không thể trung tiện hoặc đại tiện.
Thời điểm tiếp nhận, bệnh nhân tỉnh táo, không sốt, huyết áp khoảng 130/90 mmHg. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bụng chướng, đau vùng thượng vị, đau quặn từng cơn. Tình trạng bí trung đại tiện khiến ê-kíp nghi ngờ tắc nghẽn đường tiêu hóa và chỉ định chụp cắt lớp vi tính ổ bụng.
Ban đầu, bác sĩ điều trị nội khoa và theo dõi khả năng các khối bã tự di chuyển để giải phóng vị trí tắc. Tuy nhiên, cơn đau không thuyên giảm mà tiếp tục tăng nặng, xuất hiện liên tục. Trước nguy cơ tắc ruột kéo dài gây tổn thương thành ruột và các biến chứng nguy hiểm, ê-kíp quyết định phẫu thuật nội soi.
Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện nhiều khối bã thức ăn nằm trong ruột non, gồm một khối khoảng 5 cm và hai khối khoảng 4 cm, nằm cách nhau khoảng 50 cm. Những khối này không thể tự di chuyển, khiến lòng ruột bị bít tắc. Các quai ruột phía trên vị trí tắc giãn nhiều, thành ruột có biểu hiện viêm và phù nề.
Theo BS Phúc, xử lý các khối bã bằng phương pháp nội soi mà không phải mở ruột giúp hạn chế tổn thương thành ruột, giảm mức độ xâm lấn của cuộc phẫu thuật. Chỉ một ngày sau can thiệp, bệnh nhân đã trung tiện trở lại, dấu hiệu cho thấy hoạt động lưu thông đường ruột bước đầu được phục hồi. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và chăm sóc sau mổ.
Theo BS Phúc, tắc ruột do bã thức ăn xảy ra khi các thành phần khó tiêu kết tụ thành khối trong đường tiêu hóa, di chuyển xuống ruột non và gây bít tắc lòng ruột.
Một số thực phẩm chứa nhiều chất xơ khó tiêu và tannin như quả hồng, đặc biệt là hồng còn xanh hoặc có vị chát, có thể làm tăng nguy cơ hình thành bã thức ăn. Trong môi trường axit của dạ dày, tannin có thể kết hợp với các thành phần thực vật như cellulose, hemicellulose và protein, tạo thành khối bã rắn chắc, khó tiêu hóa. Khi khối bã di chuyển xuống ruột non và mắc kẹt, người ăn có thể bị tắc ruột.
Những người có nguy cơ cao hơn gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ chưa nhai tốt, người gặp vấn đề về răng miệng, rối loạn vận động tiêu hóa hoặc từng phẫu thuật dạ dày. Thói quen ăn nhanh, nhai không kỹ, ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ khó tiêu hoặc quả có vị chát trong một lần, nhất là khi bụng đói, cũng cần được lưu ý.
BS Phúc khuyến cáo, người dân nên ăn chậm, nhai kỹ, tránh tiêu thụ quá nhiều thực phẩm khó tiêu hoặc quả có vị chát cùng lúc. Với quả hồng, nên hạn chế ăn quả còn xanh, chát và không nên ăn quá nhiều trong một lần. Người cao tuổi, người có bệnh lý răng miệng, rối loạn tiêu hóa hoặc từng phẫu thuật dạ dày cần thận trọng hơn; đồng thời duy trì chế độ ăn uống điều độ và bổ sung đủ nước theo nhu cầu cơ thể.
Đau bụng quặn từng cơn, bụng chướng tăng nhanh, bí trung tiện hoặc đại tiện, đôi khi kèm buồn nôn, là những dấu hiệu cảnh báo tắc ruột. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng này có thể làm tăng áp lực trong lòng ruột, gây phù nề, thiếu máu thành ruột, thậm chí hoại tử, thủng ruột, viêm phúc mạc và sốc nhiễm khuẩn.
Khi xuất hiện các triệu chứng trên, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, không nên tự ý dùng thuốc nhuận tràng, thuốc giảm đau hoặc cố chịu đau tại nhà vì có thể làm chậm trễ việc xử trí.
