Chứng khoán Việt Nam “rung lắc” trong tháng 3
Trong báo cáo mới nhất của chứng khoán ACBS, trong hai tháng đầu năm 2026, chỉ số VN-Index biến động mạnh quanh vùng 1.800 – 1.900 điểm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực lãi suất và thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng, cùng với hoạt động chốt lời ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm ngân hàng.
Sang tuần đầu tháng 3, căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông tiếp tục gây áp lực tâm lý lên thị trường, khiến VN-Index giảm gần 6% trong tuần và giảm gần 1% tính từ đầu năm.
Tuy nhiên, các nhóm dầu khí và vận tải được kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng giá dầu và cước vận tải tăng, dù tác động dài hạn vẫn phụ thuộc vào diễn biến và thời gian kéo dài của xung đột.
Bên cạnh đó, giá xăng dầu trong nước tăng nhanh khi cơ chế điều hành cho phép điều chỉnh linh hoạt hơn.
“Điều này có thể tạo lợi nhuận ngắn hạn cho nhóm dầu khí, nhưng đồng thời cũng đặt ra rủi ro đối với nền kinh tế khi gia tăng áp lực lạm phát và thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ”, ACBS nhận định.
Ngoài ra, ACBS nhận định, thị trường chứng khoán Việt Nam đang duy trì quan điểm thận trọng trước các biến động địa chính trị. Theo kịch bản này, căng thẳng tại Trung Đông có thể kéo dài hơn dự kiến, khiến giá dầu thế giới duy trì quanh ngưỡng 90 USD/thùng, qua đó tạo áp lực lên mặt bằng lạm phát toàn cầu.
Tuy vậy, kết quả kinh doanh tương đối tích cực của các doanh nghiệp niêm yết trong năm 2025, cùng với nhịp điều chỉnh mạnh đầu tháng 3, đang cải thiện mức định giá của thị trường trên diện rộng. Trong kịch bản cơ sở, triển vọng lợi nhuận năm 2026 vẫn được đánh giá khả quan.
ACBS nhấn mạnh: Nhịp điều chỉnh hiện tại cũng mở ra cơ hội tái cơ cấu danh mục tại vùng giá hợp lý, với các nhóm ngành được ưu tiên gồm ngân hàng, chứng khoán (hưởng lợi từ Thông tư 08/2026/TT-BTC), cùng các ngành dệt may và thủy sản có thể hưởng lợi từ việc Mỹ giảm thuế nhập khẩu.
Ẩn số đến từ nhóm phân bón
Cũng theo báo cáo của ACBS, bên cạnh các nhóm ngành nêu trên, còn một nhóm khác rất có tiềm năng ở thời điểm hiện tại, đó là phân bón.
Thứ nhất, căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã tác động mạnh tới còn đường vận tải biển qua eo biển Hormuz. Thực tế, căng thẳng tại eo biển này xảy ra vào đầu tháng 3/2026 đã khiến hoạt động vận tải hàng hóa qua khu vực này bị gián đoạn.
Đây là tuyến hàng hải đặc biệt quan trọng khi khoảng 33% lượng phân bón toàn cầu, bao gồm lưu huỳnh và amoniac, được vận chuyển qua eo biển này. Do đó, nếu căng thẳng kéo dài, giá phân bón thế giới có thể chịu áp lực tăng.
Thứ hai, nguồn cung phân bón toàn cầu đang bị thắt chặt. Nguyên nhân là do nhiều “cường quốc” sản xuất phân bón như Trung Quốc (quốc gia chiếm 1/3 tổng cung ure toàn cầu) và Ai Cập thực hiện biện pháp hạn chế xuất khẩu kể từ năm 2024, làm nguồn cung bị thắt chặt.
Theo ACBS, trên phạm vi toàn cầu, an ninh lương thực đang trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Á, qua đó thúc đẩy nhu cầu sử dụng phân bón để nâng cao năng suất cây trồng.
Vì vậy, Chính phủ nhiều nước cũng đang tăng cường chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động canh tác. Những yếu tố này đều tác động mạnh tới thị trường phân bón, và thị trường phân bón trong nước cũng không phải là ngoại lệ.
Ở trong nước, nhu cầu phân bón được dự báo tiếp tục tăng trưởng, nhờ giá nông sản duy trì ở mức tốt, đặc biệt với các cây trồng chủ lực như lúa, cà phê và hạt điều. Năm 2026, sản lượng tiêu thụ phân bón trong nước được ước tính tăng khoảng 2%, đạt 10,7 triệu tấn.
Trong cơ cấu sản phẩm, phân bón urê vẫn duy trì nhu cầu ổn định, trong khi phân bón hữu cơ được dự báo tăng trưởng khoảng 15% mỗi năm, chiếm gần 28% tổng quy mô thị trường. Trong điều kiện bình thường, giá bán phân bón trong nước được kỳ vọng duy trì ổn định hoặc chỉ giảm nhẹ trong năm 2026.
ACBS cũng cho rằng vai trò của phân bón Việt Nam trên thị trường quốc tế đang gia tăng. Tỷ trọng xuất khẩu dự kiến duy trì khoảng 14% tổng sản lượng trong năm 2026, tương đương khoảng 1,8 triệu tấn, nhờ giá phân bón quốc tế ổn định và nhu cầu từ các thị trường lớn như Ấn Độ và Brazil.
Bên cạnh đó, chính sách áp thuế VAT đầu ra 5% đối với phân bón, chính thức có hiệu lực từ giữa năm 2025, tiếp tục phát huy tác động tích cực trong năm 2026.
"Việc được khấu trừ thuế VAT đầu vào đối với nguyên vật liệu như khí và hóa chất giúp doanh nghiệp trong nước giảm chi phí sản xuất, từ đó nâng cao đáng kể sức cạnh tranh so với hàng nhập khẩu", ABCS nhận định.
Trước bối cảnh đó, ACBS cho rằng một số doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước có thể hưởng lợi từ xu hướng giá tăng của thị trường thế giới.
Trong đó, Phân bón Dầu khí Cà Mau ( DCM) được đánh giá có thể hưởng lợi khi giá urê toàn cầu tăng mạnh do nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ khu vực Trung Đông. Khi giá thế giới đi lên, doanh nghiệp có khả năng điều chỉnh giá bán trong nước, đồng thời tăng lợi nhuận từ hoạt động xuất khẩu.
Tương tự, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM), doanh nghiệp sản xuất urê từ khí tự nhiên cũng có thể hưởng lợi khi giá urê thế giới tăng. Diễn biến này giúp doanh nghiệp cải thiện giá bán nội địa và mở rộng lợi thế xuất khẩu trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu gia tăng.
Ngoài ra, Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Hà Bắc (DHB) có lợi thế riêng khi sản xuất urê từ nguyên liệu than đá, với nguồn cung chủ yếu trong nước từ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.
Nhờ đó, doanh nghiệp ít phụ thuộc vào biến động giá khí tự nhiên hoặc dầu mỏ trên thế giới. Nếu căng thẳng tại Eo biển Hormuz đẩy giá urê toàn cầu lên cao, DHB cũng có thể hưởng lợi từ mặt bằng giá bán tăng.
