Đổi mới quản trị, xây dựng nền hành chính số
Là tỉnh miền núi biên giới với địa hình chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều, điều kiện hạ tầng và nguồn nhân lực còn hạn chế, Lai Châu phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình chuyển đổi số. Tuy nhiên, thay vì coi khó khăn là rào cản, tỉnh đang chủ động tìm hướng đi phù hợp, từng bước đưa công nghệ vào quản lý, điều hành và các lĩnh vực của đời sống.
Ngay sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo tỉnh và UBND tỉnh Lai Châu đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền được tỉnh Lai Châu xác lập làm nguyên tắc hành động xuyên suốt, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ thực hiện nhiệm vụ.
Đến nay, Ban Chỉ đạo chuyển đổi số đã được thành lập tại 20/20 sở, ngành và 38/38 xã, phường. Công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường tại 42/42 đảng bộ trực thuộc. Phong trào học tập số thu hút 2.042 học viên hoàn thành khóa học trên nền tảng MOOCs - nền tảng học trực tuyến mở về kỹ năng số, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Trong hoạt động của hệ thống chính trị, phương thức làm việc truyền thống đang dần được thay thế bằng điều hành trên môi trường mạng. Khối Đảng hiện vận hành 13 phần mềm chuyên ngành, khối cơ quan nhà nước sử dụng 11 phần mềm nghiệp vụ. 100% hồ sơ, văn bản công việc mới phát sinh, trừ văn bản thuộc danh mục bí mật nhà nước, được tiếp nhận và xử lý hoàn toàn trên môi trường mạng thông qua hệ thống liên thông với 9.800 tài khoản người dùng. Từ ngày 4/8 đến 6/9/2026, toàn tỉnh đã gửi, nhận 133.059 văn bản điện tử, đạt tỷ lệ 100%. Tỷ lệ xử lý văn bản đi toàn trình đạt 86,6%, xếp hạng 11/60 cơ quan, đơn vị trên toàn quốc theo hệ thống theo dõi của Trung ương. Đây là kết quả đáng chú ý đối với một địa phương miền núi còn nhiều khó khăn như Lai Châu.
Đặc biệt, chuyển đổi số đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Toàn tỉnh hiện cung ứng 1.986 thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công nghệ số trở thành công cụ quan trọng giúp bộ máy mới vận hành thông suốt. Hệ thống phần mềm quản lý văn bản điện tử, họp không giấy, theo dõi tiến độ đầu tư công được triển khai đồng bộ từ tỉnh xuống xã, giúp cán bộ cơ sở chủ động truy cập, xử lý công việc thay cho phương thức trao đổi giấy tờ truyền thống. Thực tiễn tại xã Pa Tần cho thấy, sau hơn 4 tháng hoạt động, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đã tiếp nhận 1.465 hồ sơ trực tuyến và trực tiếp, trong đó giải quyết, trả kết quả trước hạn 1.463 hồ sơ.
Công nghệ mở lối phát triển kinh tế
Nếu chuyển đổi số trong khu vực công tạo ra những thay đổi về phương thức quản trị, thì ở khu vực kinh tế, công nghệ đang mở thêm cơ hội để người dân Lai Châu thay đổi cách sản xuất, kinh doanh và tiếp cận thị trường.
Tại nhiều bản làng vùng cao, những chiếc điện thoại thông minh đang trở thành công cụ kết nối thông tin và phát triển sinh kế. Giờ đây, trưởng bản sử dụng Zalo để thông báo lịch thời vụ, hướng dẫn phòng chống dịch bệnh cho cây trồng, vật nuôi; thanh niên, phụ nữ chủ động livestream giới thiệu, quảng bá đặc sản địa phương trên mạng xã hội; người dân cũng dần biết sử dụng các nền tảng trực tuyến để tìm kiếm, đặt mua giống cây trồng, phân bón từ những địa chỉ uy tín.
Những thay đổi ấy đang tạo nên chuyển biến trong nhận thức và phương thức làm kinh tế của người dân. Từ chỗ chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm, tiêu thụ hàng hóa trong phạm vi địa phương, người dân vùng cao đã từng bước tiếp cận cách làm mới, chủ động tìm kiếm thông tin và kết nối với thị trường rộng lớn hơn.
Tại xã Dào San, nơi có 97% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, công nghệ số đã mở ra hướng tiếp cận mới đối với hoạt động du lịch. Anh Vàng A Cu, người dân bản Sểnh Sảng A, xã Dào San được hướng dẫn livestream giới thiệu khu du lịch và quảng bá đặc sản trên Zalo, Facebook. Nhờ đó, điểm du lịch thu hút trung bình khoảng 250 lượt khách mỗi tháng, đem lại tổng thu nhập của gia đình đạt gần 100 triệu đồng mỗi năm.
Câu chuyện này cho thấy chuyển đổi số không chỉ nằm ở việc đưa phần mềm hay thiết bị công nghệ vào hoạt động quản lý, mà quan trọng hơn là giúp người dân thay đổi cách tiếp cận cơ hội phát triển. Khi biết khai thác nền tảng số để quảng bá sản phẩm, kết nối khách hàng và mở rộng thị trường, những lợi thế về nông sản, cảnh quan, văn hóa bản địa có thêm điều kiện chuyển hóa thành giá trị kinh tế.
Như chia sẻ của anh Lý De Cà, Trưởng bản U Ní Chải, xã Dào San, trong các cuộc họp bản hiện nay, bên cạnh chuyện nương rẫy, người dân còn bàn về số hóa, đầu ra sản phẩm, học nghề trực tuyến và kết nối thị trường, làm sao để nông sản địa phương đến được với mọi miền đất nước. Đó là dấu hiệu cho thấy tư duy phát triển đang dần thay đổi từ mỗi cơ sở.
Đầu tư hạ tầng, nhân lực, tạo nền tảng bứt phá
Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển, Lai Châu xác định hạ tầng và nguồn nhân lực là những điều kiện nền tảng đối với một tỉnh miền núi, nơi địa hình phức tạp và trình độ tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư còn chênh lệch.
Dù xuất phát điểm thấp, tỉnh đã phát triển 2.104 trạm BTS; 100% cơ quan nhà nước cấp xã được kết nối Internet cáp quang. Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và Trung tâm giám sát, điều hành an toàn thông tin mạng (SOC) đi vào vận hành từ cuối năm 2024, hỗ trợ quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực và bảo đảm an toàn thông tin. Các doanh nghiệp viễn thông cũng hoàn tất chuyển đổi thuê bao 2G sang 4G, mở rộng vùng phủ sóng đến địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới.
Ở cơ sở, 616 Tổ công nghệ số cộng đồng với 4.661 thành viên đang tích cực hướng dẫn người dân tiếp cận các nền tảng số. Chương trình “Bình dân học vụ số” thu hút 22.789 người đăng ký tham gia với 142.631 lượt học. Đến nay, 38/38 xã, phường đã bố trí công chức chuyên trách công nghệ thông tin và chuyển đổi số, so với 16 xã, phường hồi tháng 7/2026. Tỉnh cũng tổ chức hai lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho 767 học viên cơ sở, đồng thời phối hợp với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông mở hai lớp đào tạo trình độ đại học chuyên ban cho 100 cán bộ cốt cán giai đoạn 2026 - 2028.
Chặng đường phía trước vẫn còn không ít thách thức, nhất là khoảng cách phát triển giữa các địa bàn, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng huy động nguồn lực đầu tư. Tuy nhiên, những chuyển biến từ bộ máy hành chính đến từng bản làng cho thấy Lai Châu đang từng bước hình thành nền tảng cho một phương thức phát triển mới. Khi chính quyền chủ động kiến tạo, doanh nghiệp tích cực đổi mới và người dân trở thành chủ thể tham gia, công nghệ số sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp địa phương vượt qua những giới hạn về địa lý, thu hẹp khoảng cách vùng miền, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững.
