Tại Gia Hội, 20 người có uy tín đang tham gia nhiều công việc ở cơ sở, từ vận động phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa đến xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh, trật tự. Trong số đó, có những người đã chủ động thay đổi tập quán của chính gia đình mình, tự nguyện đóng góp đất đai, công sức để vận động bà con cùng thực hiện.
“Thầy Mo” đi đầu thay đổi tập quán
Thôn Chiềng Pằn có 350 hộ dân, trong đó đồng bào dân tộc Giáy chiếm gần 99%. Ở đây, ông Hoàng Văn Duân không chỉ là người có uy tín mà còn là một thầy Mo am hiểu phong tục truyền thống. Sinh ra trong gia đình nhiều đời làm thầy Mo, ông được bà con tin tưởng mời thực hiện các nghi lễ quan trọng.
Chính sự am hiểu phong tục và mối quan hệ gần gũi với người dân đã giúp ông có điều kiện vận động bà con điều chỉnh những tập quán không còn phù hợp.
Trước đây, một đám tang theo phong tục của người Giáy tại Chiềng Pằn thường kéo dài 5 ngày, tốn kém thời gian, tiền của. Năm 2012, khi người em họ qua đời, ông Duân đã chủ động trao đổi, vận động gia đình và họ hàng rút ngắn thời gian tổ chức nghi lễ xuống còn 3 ngày. Thấy thầy Mo làm trước, lại giảm được gánh nặng chi phí, người dân trong thôn dần làm theo.
Không chỉ trong việc tang, ông Duân còn đề xuất cách hỗ trợ những gia đình có người qua đời. Theo đó, mỗi hộ trong thôn đóng góp 150.000 đồng, những gia đình có điều kiện có thể hỗ trợ thêm. Với sự hưởng ứng của bà con, mỗi trường hợp có thể nhận được khoảng 50 - 60 triệu đồng để trang trải chi phí. Đến nay, đã có 3 gia đình được hỗ trợ theo cách làm này.
Trăn trở với sinh kế của người dân, từ năm 2004, ông Duân đã đưa cây chè về trồng thử nghiệm tại địa phương. Nhận thấy chè cho thu nhập cao hơn ngô, sắn, nhiều hộ trong thôn tìm đến học hỏi kinh nghiệm, từng bước chuyển đổi diện tích canh tác. Đến nay, 100% hộ dân ở Chiềng Pằn đều tham gia trồng chè.
Không dừng lại ở đó, năm 2023, ông tiếp tục thử nghiệm trồng mắc ca trên đồi chè. Từ mô hình ban đầu của gia đình ông, đến nay khoảng 75% số hộ trong thôn đã trồng loại cây này.
Từ việc điều chỉnh những tập quán tốn kém đến tìm hướng sản xuất mới, sự gương mẫu của ông Duân đã góp phần thay đổi cách nghĩ, cách làm của người dân Chiềng Pằn.
Gương mẫu hiến đất, vận động người dân cùng làm
Tại thôn Bản Van, ông Ngân Văn Sơn, Bí thư Chi bộ thôn, cũng được bà con tin tưởng bởi sự gương mẫu trong những công việc chung, đặc biệt là vận động hiến đất xây dựng đường giao thông.
Khi địa phương triển khai tuyến đường Hồ Tà dài hơn 1km, đi qua đất của hàng chục hộ dân, ông Sơn cùng cán bộ thôn tổ chức họp, thống kê diện tích đất cần hiến và trao đổi với các gia đình về lợi ích của công trình.
Biết việc vận động người dân hiến đất không dễ, nhất là những diện tích gắn liền với đời sống, sinh kế, ông Sơn đã chủ động thực hiện trước. Gia đình ông tự nguyện hiến phần đất ở có chiều dài 50m, rộng 2m để phục vụ làm đường.
Từ việc làm gương của gia đình Bí thư Chi bộ, các hộ dân khác đã đồng thuận tham gia, tạo điều kiện để tuyến đường được triển khai.
Không dừng lại ở đó, khi địa phương mở tuyến đường từ Cau Sung đến khu vực nương chè dài khoảng 600m, ông Sơn tiếp tục hiến thêm 200m² đất trồng chè của gia đình.
Với những hộ dân sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp, đất đai là tài sản gắn trực tiếp với sinh kế. Bởi vậy, việc người đứng ra vận động cũng tự nguyện đóng góp phần đất của gia đình đã tạo thêm sự tin tưởng, giúp bà con cùng tham gia thực hiện.
Bên cạnh vận động hiến đất, ông Sơn còn tích cực tuyên truyền phòng, chống ma túy, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng nông thôn mới và tham gia hòa giải các mâu thuẫn trong cộng đồng. Trong 5 vụ việc tranh chấp, mâu thuẫn mà ông tham gia hòa giải, có 4 vụ được giải quyết thành công.
Theo bà Đồng Thị Thanh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Gia Hội, 20 người có uy tín trên địa bàn đều phát huy vai trò gương mẫu trong gia đình và cộng đồng. Bên cạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chủ trương, chính sách, họ còn tích cực tham gia phát triển kinh tế, giảm nghèo, giữ gìn bản sắc văn hóa và giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Khi lời nói đi đôi với việc làm, sự gương mẫu của những người có uy tín đã góp phần tạo dựng niềm tin, củng cố sự đồng thuận trong các thôn, bản vùng cao Gia Hội.
