Trong chuyến thực tế tìm hiểu, tuyên truyền về những thành tựu bảo đảm quyền con người trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, đoàn hơn 30 phóng viên, nhà báo các cơ quan báo chí Trung ương thường trú tại Quảng Trị cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã khảo sát, tìm hiểu thực tế ở nhiều địa phương.
Tại xã Cồn Tiên, rau liệt (xà lách xoong) gắn với hệ thống giếng cổ Gio An được xem là một trong những sản phẩm đặc trưng của địa phương. Không chỉ tạo sinh kế cho người dân, cây rau còn gắn với giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất.
Toàn xã hiện có hơn 120 hộ trồng rau, với diện tích khoảng 10-12ha tùy vụ. Tuy nhiên, thời gian bảo quản ngắn và thị trường tiêu thụ còn hạn chế từng là những trở ngại đối với việc nâng cao giá trị sản phẩm.
Để khắc phục, chính quyền địa phương kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ người dân đổi mới quy trình sản xuất và bảo quản. Từ đầu năm 2025, 19 hộ đã phối hợp với Công ty CP Phước Thành Việt Nam triển khai sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích 1ha.
Sản phẩm được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, đồng thời ứng dụng công nghệ bảo quản, giúp kéo dài thời gian giữ độ tươi khoảng 20-25 ngày. Việc thay đổi phương thức sản xuất, bảo quản được kỳ vọng giúp rau liệt tiếp cận các thị trường xa hơn, giảm phụ thuộc vào hình thức tiêu thụ truyền thống.
Cùng với nâng cao giá trị nông sản, Cồn Tiên đang kết hợp phát triển kinh tế với khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử. Hệ thống giếng cổ Gio An được công nhận là điểm du lịch cộng đồng năm 2025, tạo điều kiện hình thành các hoạt động tham quan, trải nghiệm sản xuất và thưởng thức đặc sản địa phương.
Theo ông Lê Phước Hiếu, Phó trưởng phòng Kinh tế UBND xã Cồn Tiên, trong hai năm 2025-2026, địa phương ước đón khoảng 70.000-100.000 lượt khách mỗi năm. Lượng khách này mở ra cơ hội phát triển các dịch vụ du lịch, ẩm thực, đồng thời tạo thêm đầu ra cho nông sản và sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Tại xã Hải Lăng, lợi thế bản địa được khai thác trên nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp, lâm nghiệp đến công nghiệp, làng nghề và du lịch.
Trên những diện tích đất thấp trũng, sản xuất lúa kém hiệu quả, người dân chuyển đổi sang trồng sen kết hợp nuôi cá. Toàn xã hiện có hơn 76,5ha trồng sen. Riêng Chi hội nghề nghiệp trồng sen nuôi cá thôn Thượng Xá có 24 thành viên, canh tác khoảng 30ha, qua đó tạo điều kiện để các hộ trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Không chỉ dựa vào nông nghiệp, Hải Lăng còn phát triển công nghiệp và các ngành nghề truyền thống. Cụm công nghiệp Hải Thượng có diện tích 25ha, thu hút 14 dự án đầu tư, trong đó 9 dự án đang hoạt động.
Theo ông Phạm Rừng Thông, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lăng, hoạt động của các dự án góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và mở rộng cơ hội sinh kế cho người dân địa phương.
Một điểm nhấn khác là làng nghề bánh chưng, bánh tét mặt trăng ở thôn Đại An Khê. Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các hộ sản xuất sử dụng khoảng 200 tấn nếp, cung ứng khoảng 330.000 chiếc bánh, doanh thu ước hơn 10 tỷ đồng. Sản phẩm không chỉ được tiêu thụ tại nhiều địa phương trong nước mà còn xuất hiện tại thị trường Hàn Quốc.
Hiện Hải Lăng có 3 sản phẩm OCOP gồm bánh tét mặt trăng, cam K4 và cam Quảng Lâm. Bên cạnh đó, Hợp tác xã Phú Hưng phát triển mô hình trồng rừng gỗ lớn trên diện tích khoảng 300ha, hướng đến hiệu quả kinh tế lâu dài gắn với bảo vệ môi trường.
Các mô hình lưu trú, nghỉ dưỡng kết hợp vườn cây, cà phê và ẩm thực cũng đang mở thêm hướng phát triển du lịch nông thôn, giúp khai thác đồng thời giá trị cảnh quan, nông sản và văn hóa địa phương.
Để các mô hình kinh tế phát triển bền vững, chính quyền địa phương đóng vai trò kết nối người dân với doanh nghiệp và các cơ quan chuyên môn; đồng thời hỗ trợ tiếp cận chính sách, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm đầu ra.
Song song với phát triển kinh tế, Hải Lăng chú trọng cải cách hành chính và thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Từ ngày 1/1 đến 8/10/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã tiếp nhận 4.500 hồ sơ, trong đó có 4.434 hồ sơ trực tuyến, chiếm 98,77%. Trong số hồ sơ đã giải quyết, 4.316 hồ sơ trước hạn, 51 hồ sơ đúng hạn và không có hồ sơ quá hạn.
Năm 2025, địa phương xây mới 16 căn nhà, sửa chữa 171 căn nhà cho người có công và thân nhân liệt sĩ, với tổng kinh phí 6,73 tỷ đồng. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 97%.
Từ rau liệt ở Cồn Tiên đến vùng sen, làng nghề và các mô hình kinh tế tại Hải Lăng, những lợi thế vốn có đang từng bước được chuyển hóa thành giá trị kinh tế. Việc kết nối chính sách, nguồn lực, doanh nghiệp và thị trường không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn mở rộng sinh kế, tạo việc làm và góp phần cải thiện đời sống người dân.
