Chuyển nhiệm vụ nhưng giữ tư duy cũ - nguy cơ “bóp nghẹt” cải cách giáo dục ở cơ sở
Văn Hiền
(CLO) Điểm nghẽn không nằm ở nhiệm vụ mà ở tư duy quản lý, không thể "cắt - dán" hành chính mà phải chuyển sang mô hình "quản lý dựa trên nhà trường".
Theo Thông tư 15/2025/TT-BGDĐT (Thông tư 15), từ 1/7, UBND cấp xã chính thức được giao quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn. Tuy nhiên, nhiệm vụ mới lại đang đặt ra một bài toán khó khi nguồn lực tại xã không thay đổi, cán bộ thiếu chuyên môn.
Việc phân cấp, trao quyền cho chính quyền cơ sở là một bước tiến quan trọng trong cải cách giáo dục. Tuy nhiên, theo phản ánh từ nhiều địa phương, thực tế triển khai Thông tư 15 đang vấp phải những khó khăn lớn. Nhiệm vụ quản lý giáo dục ngày càng nặng nề, trong khi nhân lực tại xã không được bổ sung, nhiều nơi phải bố trí cán bộ không có chuyên môn sư phạm phụ trách.
Vậy làm thế nào để việc giao quyền này không trở thành gánh nặng, mà thực sự mang lại hiệu quả?
Phóng viên Nhà Báo và Công Luận đã có cuộc trao đổi với TS Hoàng Ngọc Vinh, Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo để làm rõ vấn đề này.
“
Giữa mô hình 'tự chủ có giám sát' và 'xin - chờ - phê duyệt', thì chúng ta hoàn toàn có thể tin mô hình đầu sẽ hiệu quả hơn, linh hoạt hơn và phù hợp với xu thế hiện đại"
TS. Hoàng Ngọc Vinh
Điểm nghẽn nằm ở tư duy: "Thu nhỏ" phòng giáo dục về xã sẽ gây quá tải
Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nếu vẫn giữ nguyên mô hình hành chính cũ, tức là "thu nhỏ" Phòng Giáo dục và Đào tạo về xã, thì việc quá tải là điều khó tránh khỏi.
"Nhiệm vụ thì rất nhiều, nhưng xã lại không có biên chế giáo dục riêng, thiếu công cụ chuyên môn và nền tảng số. Khi giao nhiệm vụ mà không đủ điều kiện thực hiện, mọi việc sẽ trở nên rối rắm. Nhiều xã đành 'mượn tay' nhà trường nhưng lại không có cơ chế rõ ràng, khiến trách nhiệm bị chồng chéo, đùn đẩy”, TS Vinh phân tích.
Vấn đề không chỉ nằm ở số lượng nhiệm vụ, mà ở tư duy quản lý. Cải cách sẽ trở nên kém hiệu quả nếu chúng ta chỉ dịch chuyển nhiệm vụ theo kiểu "cắt-dán" thủ tục hành chính mà không thay đổi cách thức tổ chức, vận hành.
TS Hoàng Ngọc Vinh cho rằng, khi chuyển sang mô hình chính quyền 2 cấp, việc quản lý giáo dục cấp xã cần một tư duy mới, trao quyền thực chất cho hiệu trưởng.
Giải pháp chuyển sang mô hình "quản lý dựa trên nhà trường"
Để giải quyết điểm nghẽn này, TS Hoàng Ngọc Vinh đề xuất một mô hình mới: "quản lý dựa trên nhà trường", tức là trao quyền tự chủ thực chất cho nhà trường.
"Hiệu trưởng là người hiểu rõ nhu cầu thực tiễn của trường mình nhất. Họ cần được chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục, sử dụng ngân sách, quản lý nhân sự và tài sản nhỏ", TS Vinh nhấn mạnh.
“
Ngược lại, UBND xã không nên 'làm thay' mà đóng vai trò giám sát, điều phối và cung cấp nguồn lực theo quy định”
Đây là mô hình đã được nhiều quốc gia phát triển áp dụng, với nguyên tắc: quản trị tập trung vào trường học, chính quyền địa phương hỗ trợ và chịu trách nhiệm phần khung.
Ngay cả trong việc tuyển dụng giáo viên, nếu nhà trường không có quyền lựa chọn, chỉ có quyền báo cáo nhu cầu, thì sẽ không thể chịu trách nhiệm thực sự về chất lượng đội ngũ.
“
"Trách nhiệm bị phân tán, còn chất lượng giáo dục lại không ai chịu trách nhiệm đến cùng"
TS Vinh cho rằng: Thay vì giao toàn quyền tổ chức tuyển dụng cho Sở Giáo dục và Đào tạo, nên phân rõ vai trò, trách nhiệm của từng bên liên quan.
Chẳng hạn như Sở Giáo dục và Đào tạo nên chịu trách nhiệm định chuẩn năng lực giáo viên, điều tiết chỉ tiêu theo vùng, tổ chức vòng thi chuẩn hóa để sàng lọc “ứng viên đạt chuẩn” và quản lý quỹ lương – biên chế và giám sát tư vấn nhà trường.
Đây là vai trò điều tiết và bảo đảm công bằng. Nhà trường sẽ chịu trách nhiệm khâu tuyển dụng từ danh sách ứng viên đạt chuẩn do Sở cung cấp.
Nhiều xã đành “mượn tay” nhà trường, nhưng lại không có cơ chế rõ ràng, khiến trách nhiệm bị chồng chéo, đùn đẩy.
Ban giám hiệu phải chịu trách nhiệm giải trình minh bạch về quyết định của mình, với quy trình phỏng vấn, dạy thử, và chấm điểm công khai. Đây là quyền gắn liền với trách nhiệm, và cũng là cách tốt nhất để giảm nguy cơ tuyển sai.
Đương nhiên ở những nơi nhà trường không đủ năng lực tuyển dụng thì Sở nên hỗ trợ và kết hợp giám sát.
Trao quyền phải đi kèm giám sát và khung hướng dẫn chi tiết
TS Hoàng Ngọc Vinh thừa nhận lo ngại về việc trao quyền có thể dẫn đến buông lỏng quản lý là có cơ sở, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được.
“
Điều quan trọng là phải đi kèm với khung năng lực cho hiệu trưởng để việc bổ nhiệm theo tiêu chuẩn, hệ thống báo cáo minh bạch và cơ chế giám sát chuyên môn chặt chẽ"
TS Hoàng Ngọc Vinh
Giữa mô hình 'tự chủ có giám sát' và 'xin - chờ - phê duyệt', thì chúng ta hoàn toàn có thể tin mô hình đầu sẽ hiệu quả hơn, linh hoạt hơn và phù hợp với xu thế hiện đại.
Tuy nhiên, theo phản ánh từ nhiều địa phương, trong khi nhiệm vụ ngày càng nặng thì nguồn nhân lực tại xã lại không đổi.
Để Thông tư 15 phát huy hiệu quả, TS Vinh đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành Khung hướng dẫn chi tiết để phân định rõ nhiệm vụ của xã và nhà trường. Bên cạnh đó, nên tổ chức thí điểm mô hình quản lý dựa trên nhà trường tại một số địa phương, đồng thời có sự hỗ trợ về kỹ thuật và nhân lực.
Tóm lại, mọi cải cách thể chế đều phải gắn liền với đổi mới tư duy. Nếu chỉ dịch chuyển nhiệm vụ mà không chuyển đổi mô hình và cách thức tổ chức, chúng ta sẽ định hình một thể chế mới nhưng với tư duy và công cụ cũ.
(CLO) Trong quá trình tuần tra trên tuyến sông Lam qua địa bàn xã Đại Đồng (Nghệ An), lực lượng Cảnh sát đường thủy đã phát hiện, bắt quả tang 2 phương tiện không gắn biển số đang khai thác cát trái phép.
(CLO) UBND tỉnh Bắc Ninh vừa ban hành Kế hoạch số 225/KH-UBND về việc tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
(CLO) Xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ là mục tiêu mà tỉnh Lào Cai đang hướng tới thông qua nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà trong thực thi công vụ.
(CLO) Ngày 18/6, tại phường Trung Sơn, tỉnh Ninh Bình, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức lễ khởi công dự án xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng giữa Nam Đồng bằng sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và vùng duyên hải Bắc Trung bộ (Giai đoạn 1).
(CLO) Giữa đêm tối mịt mù nơi vùng biển tiền tiêu, trước tình huống vô cùng khẩn cấp, Đồn Biên phòng (ĐBP) Đảo Trần đã kịp thời điều động lực lượng dũng cảm vượt sóng dữ, tiếp cận và giải cứu an toàn 9 thuyền viên trên chiếc tàu cá bị chìm đắm do giông lốc.
(CLO) 99,48% hộ dân tham gia lấy ý kiến đồng ý với chủ trương thành lập 10 phường trên cơ sở nguyên trạng 10 xã của TP Đà Nẵng gồm: Hòa Vang, Hòa Tiến, Bà Nà, Điện Bàn Tây, Núi Thành, Tam Anh, Đại Lộc, Nam Phước, Chiên Đàn và Thăng Bình.
Nổi bật trong phong trào thể dục thể thao của Trường THPT Ngô Gia Tự - Hà Đông thời gian qua là thành tích xuất sắc của em Lê Như Ý (học sinh lớp 11A6) đã đạt Huy chương Vàng nội dung nhảy cao tại Giải Thể thao học sinh phổ thông TP. Hà Nội năm 2026.
(CLO) Một bệnh nhi mới 6 tuổi mắc ung thư xương ác tính vừa được các bác sĩ Bệnh viện K thực hiện thành công ca phẫu thuật cắt đoạn xương đùi kết hợp thay khớp tăng trưởng nhân tạo. Đây là bệnh nhi nhỏ tuổi nhất được áp dụng kỹ thuật này tại bệnh viện, mở ra cơ hội bảo tồn chi thể và duy trì khả năng phát triển bình thường của đôi chân trong tương lai.
(NB&CL) Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu ngày càng trở nên cấp thiết. Nắm bắt xu thế đó, Đại học Huế tiếp tục mở rộng quy mô và ngành nghề đào tạo, bổ sung nhiều chương trình mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho giai đoạn mới.
(NB&CL) Sau gần một năm thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, phường Yên Dũng, tỉnh Bắc Ninh đang cho thấy những chuyển động tích cực trên nhiều lĩnh vực. Từ việc nhanh chóng ổn định bộ máy, đẩy mạnh cải cách hành chính đến phát huy lợi thế công nghiệp, đô thị và dịch vụ, địa phương đang từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới ở khu vực phía Tây của tỉnh Bắc Ninh.
(NB&CL) Xã Thiên Lộc, thành phố Hà Nội được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Võng La, phần lớn diện tích tự nhiên, toàn bộ quy mô dân số của các xã Kim Chung, Đại Mạch, Kim Nỗ (huyện Đông Anh), một phần diện tích tự nhiên của xã Tiền Phong (huyện Mê Linh) và xã Hải Bối theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá XV, có diện tích khoảng 28,17 km², quy mô dân số trên 91.800 người.
(CLO) Từ hoàn thiện cơ chế bảo hiểm y tế, cập nhật danh mục thuốc cổ truyền sau hơn một thập kỷ, đưa thuốc về tận tuyến cơ sở đến thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ngành Y tế đang từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua, tạo nền tảng để y học cổ truyền phát triển trên cơ sở khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trở thành một trụ cột quan trọng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân thời kỳ mới.
(CLO) Các đơn vị khai thác cảng hàng không cần tăng cường kiểm tra tình trạng đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ trong điều kiện thời tiết nắng nóng, khắc nghiệt.
(CLO) Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) sẽ điều chỉnh rào chắn và tổ chức giao thông trên đường Văn Cao để phục vụ thi công nhà ga S1 (ga Quần Ngựa) thuộc tuyến đường sắt đô thị số 5.
(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định: "Đây không phải là việc áp dụng thêm một chính sách mới mà là địa phương thực hiện trách nhiệm khắc phục những bất cập trong quá trình thực thi chính sách, đảm bảo việc bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương đối với giáo viên thống nhất, đúng tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định của pháp luật về viên chức".
(CLO) Hàng nghìn con cá rô phi, cá trôi chết nổi trắng một góc hồ điều hòa trong Công viên Nghĩa Đô (Hà Nội) vào ngày 17/6. Hiện tượng cá chết hàng loạt khiến nhiều người dân lo ngại về chất lượng nguồn nước, trong khi lực lượng chức năng khẩn trương triển khai công tác thu gom, xử lý.
(CLO) Ngày 17/6, UBND tỉnh Ninh Bình ban hành Quyết định số 2207/QĐ-UBND về việc đổi tên Khu du lịch Quất Lâm thành Khu du lịch Giao Ninh, thuộc xã Giao Ninh, tỉnh Ninh Bình.
(CLO) Xác định ô nhiễm môi trường là một trong những điểm nghẽn cần tập trung giải quyết, phường Kiến Hưng (Hà Nội) đang đồng loạt kiểm soát nguồn thải, chấn chỉnh vệ sinh đô thị, xử lý vi phạm và huy động người dân tham gia giữ gìn môi trường sống.
(CLO) Ngày mai 18/6, khu vực Thanh Hóa đến TP Huế duy trì thời tiết ngày nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt trên 37 độ C. Về chiều tối và đêm, khu vực có lúc xuất hiện mưa dông.
