Đây là khẳng định của Giáo sư danh dự Roberto Rabel, Nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược thuộc Đại học Victoria Wellington (New Zealand) đưa ra trong cuộc trả lời phỏng vấn nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới New Zealand.
Giáo sư Roberto Rabel cho rằng, chuyến thăm sẽ tạo điều kiện để lãnh đạo hai nước trực tiếp trao đổi những định hướng hợp tác, tiếp nối chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon năm 2025. Việc duy trì các chuyến thăm cấp cao cho thấy cam kết của hai bên trong việc cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Giáo sư Rabel cho rằng, các lĩnh vực có nhiều tiềm năng hợp tác gồm thương mại và đầu tư, ngoại giao khu vực, an ninh, ứng phó biến đổi khí hậu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, du lịch và giáo dục. Hai nước đã xây dựng nền tảng hợp tác đáng kể trong những lĩnh vực này, cả ở cấp song phương và trong các khuôn khổ đa phương như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA).
Trong đó, giáo dục được đánh giá là lĩnh vực có nền tảng hợp tác vững chắc, nhưng vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Giáo sư Rabel dẫn các chương trình hợp tác lâu năm giữa Đại học Victoria Wellington với Học viện Ngoại giao Việt Nam và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời cho rằng hai nước có thể mở rộng hơn nữa quan hệ đối tác giữa các cơ sở giáo dục, đào tạo nghề, đào tạo tiếng Anh và phát triển nguồn nhân lực.
Theo ông, giáo dục là một trong những khoản đầu tư lâu dài và bền vững nhất cho phát triển. Một lực lượng lao động có trình độ cao sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. New Zealand có thể tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thông qua các chương trình đào tạo và hợp tác giáo dục cả tại New Zealand và Việt Nam.
Một nội dung khác được Giáo sư Rabel kỳ vọng sẽ được đề cập trong các cuộc trao đổi cấp cao là những thách thức đối với hai nước trong bối cảnh môi trường khu vực ngày càng chịu tác động của cạnh tranh địa chính trị giữa các cường quốc.
Ông cho rằng, Việt Nam và New Zealand có những góc nhìn khác nhau nhưng mang tính bổ trợ. Việc chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp trong xử lý các thách thức khu vực có thể mang lại giá trị thiết thực, đặc biệt là trong củng cố chủ nghĩa đa phương, nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế và địa chính trị, cũng như duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và bao trùm.
Giáo sư Rabel đánh giá Việt Nam đã thể hiện năng lực ngoại giao đáng kể thông qua chính sách đối ngoại độc lập. New Zealand cũng coi trọng truyền thống chính sách đối ngoại độc lập. Theo ông, hai nước có thể tăng cường phối hợp để bảo đảm tiếng nói của ngoại giao và hợp tác đa phương được phát huy, góp phần hạn chế tác động tiêu cực của cạnh tranh nước lớn.
Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN và thúc đẩy cách tiếp cận dựa trên luật lệ có ý nghĩa quan trọng. Việt Nam và New Zealand có thể hợp tác với cả các quốc gia có quan điểm tương đồng và khác biệt nhằm củng cố các thể chế đa phương của khu vực, qua đó thúc đẩy đối thoại và định hướng cạnh tranh theo hướng xây dựng.
Ở cấp độ song phương, Giáo sư Rabel cho rằng, hai nước nên tận dụng chuyến thăm để xác định những lĩnh vực cụ thể có thể phối hợp hành động, trong đó có an ninh biển.
Theo ông, Việt Nam và New Zealand cùng có lợi ích trong việc bảo đảm tự do hàng hải, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên biển, quản lý bền vững tài nguyên biển và đề cao vai trò của luật pháp quốc tế. Hai nước có thể chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời cùng ủng hộ Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 như khuôn khổ chung cho quản trị biển.
Đánh giá về mục tiêu phát triển của Việt Nam đến năm 2045, Giáo sư Rabel nhận định Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng phải đối mặt với những thách thức đan xen. Để tận dụng tốt các cơ hội về thương mại, đầu tư và phát triển nguồn nhân lực, Việt Nam cần duy trì đà tăng trưởng, tiếp tục nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của bộ máy nhà nước, khuyến khích tinh thần doanh nhân và phát huy lợi thế của lực lượng dân số tương đối trẻ. Ông đồng thời đánh giá cao những phẩm chất của người Việt Nam như sự cần cù, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới sáng tạo, cho rằng đây là những yếu tố quan trọng hỗ trợ Việt Nam trong quá trình hiện thực hóa các mục tiêu phát triển.
Giáo sư Rabel nhấn mạnh thành công của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện không chỉ phụ thuộc vào hợp tác giữa hai chính phủ mà còn cần sự tham gia của doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục và người dân hai nước. Vì vậy, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để hai bên vừa tăng cường hợp tác chính thức, vừa mở rộng các mối liên kết giữa doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng.
Theo ông, những lĩnh vực hợp tác thực chất, từ giáo dục, phát triển nguồn nhân lực đến an ninh biển và hợp tác đa phương, sẽ góp phần đưa Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - New Zealand đi vào chiều sâu, tạo ra những kết quả cụ thể, lâu dài và mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai nước.
