Lần đầu tiên đăng đàn trả lời chất vấn Quốc hội chiều 12/11, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhận được sự quan tâm lớn về một mục tiêu kép: Cần giải pháp nào để huy động đủ nguồn lực khổng lồ phục vụ tăng trưởng hai con số, song hành cùng việc kiểm soát lạm phát, giữ vững vĩ mô và tránh "bẫy nợ"?
Áp lực khổng lồ từ mục tiêu tăng trưởng hai con số
Tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Đoàn TP. Cần Thơ) dẫn Nghị quyết 27 của Quốc hội, trong đó thông qua chỉ tiêu tổng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 lên tới khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, tăng 5,35 triệu tỷ so với giai đoạn trước. Nhìn nhận đây là một con số rất lớn, đại biểu băn khoăn: "Nếu quản lý không tốt, có thể gây ra những rủi ro tiềm ẩn đối với kinh tế vĩ mô".
Đại biểu đoàn TP Cần Thơ đề nghị Thủ tướng làm rõ các giải pháp để vừa bơm nguồn lực lớn cho tăng trưởng, vừa không làm tiền dàn trải, dẫn đến nguy cơ lạm phát, áp lực tỷ giá hay bẫy nợ.
Cùng chung mối quan tâm về nguồn lực, đại biểu Phạm Duy Anh (Đoàn TP. Đà Nẵng) chỉ ra một thực tế thách thức hơn: Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần tới 38,5 triệu tỷ đồng. Như vậy, kế hoạch đầu tư công trung hạn (8,22 triệu tỷ) mới chỉ gánh vác khoảng 1/5 nhu cầu; gần 4/5 còn lại (khoảng 30 triệu tỷ đồng) bắt buộc phải huy động ngoài ngân sách.
Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phụ thuộc nặng nề vào tín dụng ngân hàng, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ lộ trình phát triển các kênh vốn trung và dài hạn.
"Nhà đầu tư sẽ không yên tâm nếu môi trường pháp lý thiếu minh bạch"
Hồi đáp hai đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng bóc tách từng giải pháp huy động vốn đầu tư tư nhân, FDI và vốn từ các quỹ đầu tư dài hạn.
Để giải bài toán này, Thủ tướng chỉ ra ba trụ cột cốt lõi. Trong đó, trụ cột đầu tiên và mang tính quyết định chính là hoàn thiện thể chế.
Thủ tướng nhấn mạnh đây là giải pháp đột phá đã được định hình trong Nghị quyết Đại hội Đảng: Phải xây dựng khung khổ pháp lý minh bạch, phù hợp với thông lệ, chuẩn mực quốc tế, tạo lòng tin cho người dân, doanh nghiệp, và nhà đầu tư nước ngoài vào môi trường pháp lý của chúng ta. Các quy định pháp luật phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.
Trụ cột thứ hai là sức chống chịu của nền kinh tế. "Nhà đầu tư sẽ không yên tâm nếu môi trường pháp lý không minh bạch, không rõ ràng, khó thực hiện, và không giữ được cân đối vĩ mô", người đứng đầu Chính phủ nói và cho rằng việc xây dựng, kiên định và duy trì nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định là điều kiện tiên quyết.
Đi sâu hơn vào trụ cột thứ ba là thu hút các quỹ đầu tư và dòng vốn trung, dài hạn, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ đã có đề án và chiến lược phát triển thị trường chứng khoán rõ ràng. Quan trọng nhất là khâu chỉ đạo xây dựng các công cụ thu hút vốn, tạo lập điều kiện và cơ sở hạ tầng tài chính vững chắc cho nhà đầu tư.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, việc triển khai trước hết qua hai trung tâm tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng chính là giải pháp mang tính đòn bẩy, thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia của nhà đầu tư vào thị trường chứng khoán.
Đặc biệt, Thủ tướng thông tin tổ chức FTSE Russell vừa qua đã chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên mức thị trường mới nổi. Cùng với việc một số tổ chức xếp hạng đã xác định mức đầu tư tín nhiệm, ông cho rằng với môi trường vĩ mô ổn định và mục tiêu phát triển rõ ràng, chúng ta tin tưởng sẽ huy động được nguồn lực này.
Đầu tư công: Điểm nghẽn không nằm ở tiền, mà là "đưa nguồn vốn vào đâu"
Chuyển sang cấu phần quan trọng là nguồn vốn đầu tư công, Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận nguồn tiền đã được bố trí trong kế hoạch trung hạn, nhưng "quan trọng nhất là chúng ta đưa nguồn vốn vào đâu".
Để giải quyết bài toán dàn trải, manh mún, Thủ tướng dẫn lại Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2 với yêu cầu số lượng dự án đầu tư công phải được kiểm soát ở mức tối thiểu, giảm 30%. Nhờ sự quyết liệt này, nếu như nhiệm kỳ trước đã giảm mạnh xuống còn khoảng 5.000 dự án, thì hiện nay tổng số vốn đầu tư công ngân sách trung ương chỉ còn phân bổ cho hơn 3.000 dự án.
"Việc giảm số lượng dự án là điểm quan trọng nhất", Thủ tướng nhấn mạnh.
Thay vì rải đều, dòng vốn nhà nước sẽ được "nắn" vào đúng trọng tâm. Căn cứ chương trình toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và nghị quyết của Quốc hội, các dự án đầu tư công được lựa chọn phải có tính chất lan tỏa, liên vùng. Trọng điểm rót vốn là các hạ tầng thiết yếu như giao thông, cảng biển, lĩnh vực khoa học công nghệ then chốt và nông nghiệp.
Thủ tướng phân tích chiến lược đầu tư có trọng điểm này không chỉ giúp kiểm soát chất lượng, đẩy nhanh tiến độ mà còn "tạo hiệu ứng lan tỏa, phục vụ mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, và thu hút nguồn lực tư nhân, nước ngoài mà không gây bất ổn thị trường".
Để minh bạch hóa dòng tiền khổng lồ bơm vào nền kinh tế, Thủ tướng cam kết hằng năm Chính phủ đều báo cáo Trung ương và Quốc hội các chỉ tiêu giám sát rất cụ thể. Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội sẽ phân tách rõ ràng nguồn lực huy động đến từ đâu: bao nhiêu từ ngân sách, đầu tư công; bao nhiêu từ doanh nghiệp nhà nước, tư nhân, tín dụng ngân hàng; và bao nhiêu từ FDI hay thị trường chứng khoán…
