Hiện toàn tỉnh có 96 cụm công nghiệp đã được thành lập, chủ yếu tập trung tại khu vực đồng bằng và trung du. Trong khi đó, các xã vùng cao - nay thuộc các huyện Sơn Động và Lục Ngạn (sau sáp nhập) - mới chỉ có 3 cụm công nghiệp được phê duyệt. Tuy nhiên, các dự án này đang gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai, tiến độ chậm.
Hiện tại, khu vực vùng cao chỉ có một số nhà máy, doanh nghiệp hoạt động như: Nhà máy Nhiệt điện Sơn Động, Công ty Cổ phần May Sơn Động, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thực phẩm Toàn Cầu... nhưng quy mô còn nhỏ, khả năng thu hút lao động chưa cao.
Tại khu vực vùng cao huyện Sơn Động, đến nay mới chỉ có Cụm công nghiệp Thanh Sơn được thành lập vào tháng 3/2023, với diện tích 46 ha, nằm trên địa bàn xã Tây Yên Tử (trước đây thuộc thị trấn Tây Yên Tử, huyện Sơn Động). Tuy nhiên, cụm công nghiệp này vẫn chưa đủ điều kiện để được chấp thuận chủ trương đầu tư do vướng mắc về quy hoạch xây dựng vùng, kế hoạch sử dụng đất và phải thay đổi chủ đầu tư theo quy định tại Nghị định số 32/2024/NĐ-CP ngày 15/3/2024 của Chính phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp.
Tỉnh Bắc ninh hiện có hơn 53,9 nghìn ha cây ăn quả với các loại chủ lực như vải thiều, nhãn, cam, bưởi, na, ổi, dứa…, cho sản lượng khoảng 340 nghìn tấn/năm. Vùng nguyên liệu gỗ rừng trồng cũng đã được hình thành với khoảng 87 nghìn ha, sản lượng thu hoạch hơn 1 triệu m³ gỗ/năm và tiếp tục tăng. Tuy nhiên, phần lớn nông sản vẫn tiêu thụ dưới dạng thô, tỷ lệ chế biến sâu còn thấp, dẫn đến giá trị gia tăng chưa cao. Bắc Ninh không chỉ có lợi thế phát triển công nghiệp công nghệ cao như điện tử, bán dẫn… mà còn có dư địa lớn để phát triển công nghiệp chế biến nông sản từ chính nguồn nguyên liệu địa phương.
Theo Sở Công Thương, nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng cụm công nghiệp vùng miền núi, vùng cao - đặc biệt là Cụm công nghiệp Thanh Sơn - ngày 18/9 vừa qua, Sở đã làm việc với đại diện các sở, ngành liên quan và Liên danh chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp Thanh Sơn.
Tại cuộc họp, các bên thống nhất yêu cầu Liên danh chủ đầu tư thành lập pháp nhân mới để thay thế chủ đầu tư hiện tại, phù hợp quy định tại Nghị định số 32/2024/NĐ-CP ngày 15/3/2024 của Chính phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp.
Phát triển công nghiệp vùng cao có những đặc thù riêng so với miền xuôi, trong đó ưu tiên thu hút các ngành nghề như chế biến nông, lâm sản; nghiên cứu và sản xuất nông cụ. Khi các cụm công nghiệp này đi vào hoạt động, sẽ góp phần nâng cao giá trị ngành nông nghiệp, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực Đông Bắc của tỉnh.
