Công ty dầu mỏ thu lợi nhuận khổng lồ khi người tiêu dùng chịu giá cao

Mất cân bằng toàn thị trường

Vào sáng ngày 28/10 vừa qua, Exxon Mobil đã báo cáo thu nhập cao nhất từ trước đến nay là 19,7 tỷ USD trong quý, trong khi Shell báo cáo mức thu nhập cao thứ hai là 9,5 tỷ USD.

Lợi nhuận hàng quý của Exxon Mobil đã vượt qua con số 17,9 tỷ USD của quý II, đánh bại dự đoán của các nhà phân tích là khoảng 4 tỷ USD. Công ty cho biết trong một cuộc phỏng vấn về mức thu nhập rằng lợi nhuận của họ đã được thúc đẩy bởi sản lượng dầu và khí đốt được khai thác ở mức kỷ lục tại Permian Basin, với gần 560.000 thùng mỗi ngày.

Shell, trong khi đó, đã công bố lợi nhuận 9,5 tỷ USD cho quý này vào ngày hôm trước. Doanh thu của Chevron cũng vượt qua kỳ vọng, thu về 11,2 tỷ USD trong quý III, cũng là mức thu nhập quý cao thứ hai từ trước đến nay.

Exxon đã có thể bù đắp giá dầu tăng đột biến phần lớn thông qua xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG). Nhu cầu LNG đã tăng mạnh ở châu Âu sau khi EU chấm dứt nhập khẩu từ Nga. Kết quả là, các công ty ở Mỹ đã nắm bắt được cơ hội.

Tin tức về lợi nhuận tăng vọt xuất hiện sau những lời chỉ trích từ các đảng viên Đảng Dân chủ, bao gồm cả Tổng thống Biden, rằng các công ty đang bỏ rơi người tiêu dùng.

Những mức thu nhập mới này có khả năng sẽ làm gia tăng sự chỉ trích của đảng Dân chủ khi chỉ còn vài tuần nữa là đến giữa nhiệm kỳ năm 2022.

Đòn bẩy thực tế của Tổng thống Biden đối với các công ty là hạn chế. Nhưng ông Biden và các nghị sĩ Dân chủ thường xuyên tìm cách nhấn mạnh sự thịnh vượng liên tục của các công ty dầu mỏ và vai trò của cuộc xung đột Ukraine đối với giá khí đốt cao bởi vì các cử tri có xu hướng đổ lỗi cho đảng cầm quyền.

Biden đã nhiều lần khuyến khích ngành công nghiệp giảm giá bán lẻ để bù những khoản thu nhập này, đặc biệt kể từ khi khối OPEC + tuyên bố sẽ cắt giảm sản lượng khai thác dầu.

Hôm 27/10, Tổng thống Biden đã công khai thông báo của Shell rằng họ sẽ mua lại 4 tỷ USD cổ phiếu trong thời gian còn lại của năm.

“Con số đó nhiều hơn gấp đôi so với những gì họ đã làm được trong quý III năm ngoái. Và họ cũng tăng cổ tức, vì vậy lợi nhuận sẽ được trả lại cho các cổ đông của họ thay vì đi khai thác và hạ giá nhiên liệu”, ông Biden cho biết tại Syracuse, New York.

Tổng thống cũng nhắm đến Exxon trên Twitter sau khi Giám đốc điều hành Darren Woods bảo vệ cổ tức hàng quý của công ty bằng cách trả lại lợi nhuận cho khách hàng. “Không thể tin được là tôi phải nói điều này nhưng việc mang lại lợi nhuận cho các cổ đông không giống như việc hạ giá cho các gia đình Mỹ”, tài khoản tổng thống Biden viết trên Twitter.

Trong khi đó, các đảng viên Dân chủ tại Quốc hội đã kêu gọi đánh thuế lợi nhuận đối với các công ty dầu mỏ lớn trong mùa hè, khi giá tiêu dùng khí đốt đạt mức cao nhất mọi thời đại.

Ông Tom Kloza, trưởng bộ phận phân tích năng lượng toàn cầu tại Dịch vụ Thông tin Giá Dầu, nói với tờ The Hill trong một cuộc phỏng vấn: “Không phải về định nghĩa pháp lý, nhưng trong suy nghĩ của hầu hết mọi người, những gì đang xảy ra với các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, lợi nhuận và biên lợi nhuận đều rất đáng kể”.

Patrick DeHaan, trưởng bộ phận phân tích xăng dầu tại GasBuddy, cho rằng phần lớn giá tiêu dùng thực tế nằm ngoài tầm kiểm soát của các công ty dầu mỏ.

Ông nói: “Họ có thể quyết định tăng sản lượng hay không, và nếu họ tăng sản lượng thì sẽ làm giảm giá, nhưng hiện tại, lợi nhuận của các công ty dầu mỏ là dấu hiệu cho thấy sự mất cân bằng đang tồn tại trên thị trường dầu mỏ. Đó là, mọi người đều muốn mua dầu và các sản phẩm tinh chế và chỉ đơn giản là không có đủ để cung cấp”.

Ông DeHaan lưu ý rằng các công ty khai thác dầu có thể dễ dàng “thua lỗ lớn” trong một kịch bản làm giảm nhu cầu, như khi bắt đầu đại dịch Covid-19.

“Khi mọi việc diễn ra tốt đẹp, nó rất tốt, và khi mọi việc tồi tệ, nó cực kỳ tồi tệ”, ông DeHaan nói thêm.

Trong tương lai, ông Kloza dự đoán: “Tôi nghĩ rằng chúng ta đang bước vào một thời kỳ có giá khí đốt cao, điều mà Nhà Trắng đang tập trung vào… sẽ không làm giảm đáng kể, nhưng chúng sẽ hạn chế bớt”.

Ông nói thêm rằng nhiều khả năng việc tăng giá các mặt hàng như nhiên liệu diesel và dầu sưởi sẽ kéo dài sang mùa đông.

Doanh thu lớn vì đầu tư từ nhiều năm trước?

Đầu năm nay, Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ, bà Jennifer Granholm đã kêu gọi các nhà lọc dầu lớn hạn chế xuất khẩu các sản phẩm tinh chế trước mùa bão và mùa đông. Bà nói: “Tôi mong các Tập đoàn tập trung vào việc tích trữ hàng tồn kho tại Mỹ trong thời gian tới, thay vì bán bớt các kho dự trữ hiện tại và tăng cường xuất khẩu”.

Tuy nhiên, để đáp lại, Giám đốc điều hành Exxon đã bác bỏ luận điểm của bà Granholm rằng hạn chế xuất khẩu là có lợi cho người tiêu dùng.

Theo tờ The Wall Street Journal, ông Woods viết vào tháng 9 rằng: “Tiếp tục xuất khẩu dầu mỏ ở vùng Duyên hải Vịnh Mexico là điều cần thiết để tái cân bằng thị trường một cách hiệu quả - đặc biệt là với nguồn cung từ Nga bị chuyển hướng. Việc giảm nguồn cung toàn cầu bằng cách hạn chế xuất khẩu của Hoa Kỳ để tích trữ hàng tồn kho dành riêng cho khu vực sẽ chỉ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu”.

Các thành viên đảng Dân chủ thuộc phe tiến bộ của đảng đã kêu gọi chính quyền hành động quyết liệt hơn hoặc tự mình tìm cách thực hiện.

Vào thời điểm giá khí đốt tăng cao trong mùa hè, Hạ nghị sĩ Ro Khanna và Thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse đã đưa ra luật áp dụng thuế lợi tức đối với các công ty dầu mỏ, với doanh thu được trả lại cho người nộp thuế. Thống đốc bang California Gavin Newsom đã kêu gọi một mức thuế tương tự ở Golden State, thường vượt trội hơn tất cả những nơi khác khi tính đến giá xăng.

Cuối tuần trước, ông Khanna đưa ra một dự luật khác sẽ cấm xuất khẩu các sản phẩm khí đốt tinh chế trong 7 ngày bất kỳ khi giá khí đốt trung bình trong nước chạm mức 3,12 USD trở lên.

Dự luật khó có thể được thông qua, nhưng một lệnh cấm sẽ khả thi hơn đáng kể so với những giới hạn tự nguyện mà Granholm yêu cầu trong lá thư hồi tháng 8 của bà.

Qua lời khai trước Quốc hội, Chủ tịch Shell Gretchen Watkins nói: “Bởi vì dầu là hàng hóa toàn cầu, Shell không ấn định hoặc kiểm soát giá dầu thô. Tương tự, Shell không đặt ra hoặc kiểm soát mức giá mà người tiêu dùng phải trả. Thật vậy, Shell làm như vậy là bất hợp pháp vì gần như tất cả các trạm bán lẻ mang thương hiệu Shell ở Hoa Kỳ đều thuộc sở hữu của các nhà khai thác độc lập, những người tự định giá trên thị trường”.

Trong khi đó, một phát ngôn viên của Exxon nói với The Hill rằng: “Các khoản đầu tư của chúng tôi trong 5 năm qua, kể cả khi đại dịch ở mức thấp, đang thúc đẩy kết quả kinh doanh quý III. Các nhà máy lọc dầu ở Bắc Mỹ của chúng tôi đã lập kỷ lục mọi thời đại về khối lượng sản xuất tại thời điểm mà thế giới cần sản phẩm của chúng tôi nhất. Trên khắp thế giới, các nhà máy lọc dầu của chúng tôi có sản lượng tốt nhất kể từ năm 2008”.

Hồng Vân (Theo The Hill)