Ngày 20/4, đóng góp ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đại biểu Quốc hội Hoàng Nam Hải (đoàn Quảng Trị) tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết.
Theo đại biểu, điều này tương đối phù hợp với Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; đồng thời, cũng phù hợp với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Về thời gian thực hiện, dự thảo Nghị quyết quy định thời gian thực hiện thí điểm từ ngày 01/10/2026 đến 30/9/2028 (2 năm). Tuy nhiên, một số đại biểu bày tỏ lo ngại rằng thời gian này là quá hẹp. Lý do được đưa ra là quy trình chuẩn bị (rà soát danh sách, xét tiêu chuẩn, đề nghị Bộ Tư pháp công nhận) đã chiếm một khoảng thời gian không nhỏ. Đồng thời, một vụ kiện hành chính hoặc vụ việc pháp lý thường kéo dài, nếu quy định 2 năm có thể chưa đủ số lượng vụ việc và thời lượng để đánh giá chính xác chất lượng, sự phù hợp của đội ngũ luật sư công.
Đại biểu Hoàng Nam Hải phân tích, theo quy định của Luật Luật sư, điều kiện, tiêu chuẩn để trở thành luật sư là phải có Chứng chỉ hành nghề luật sư, tức là phải học, theo quy định hiện hành là 12 tháng; tham gia tập sự nghề luật sư cũng là 12 tháng. Như vậy, trong trường hợp không được miễn học, không được miễn, giảm thời gian tập sự, thì để trở thành luật sư phải mất 24 tháng, đúng bằng thời gian thực hiện thí điểm theo dự thảo Nghị quyết.
Về bản chất, với các trường hợp luật sư tập sự hoặc là chuyên gia, phó giáo sư, giáo sư, tiến sĩ hoặc chuyên viên cao cấp - hầu hết là lãnh đạo cấp vụ, nếu được bổ nhiệm luật sư công ngay, thì chủ yếu rơi vào đối tượng quản lý hoặc chuyên gia đầu ngành. Do đó, đại biểu Hoàng Nam Hải đề nghị cần đánh giá, tính toán kỹ lưỡng tác động về thời gian thí điểm như dự thảo; cân nhắc mở rộng thời gian thí điểm.
Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị) cho rằng, cần cân nhắc về phạm vi và kéo dài thời gian thí điểm. “Chúng ta hiện đang tìm kiếm và đào tạo nguồn nhân lực này. Do đó, Ban soạn thảo cần cân nhắc để tránh thu hẹp nguồn nhân lực đủ điều kiện được công nhận là luật sư công; nghiên cứu mở rộng đối tượng miễn đào tạo, miễn tập sự đối với một số nhóm có kinh nghiệm pháp lý phù hợp, để nhanh chóng hình thành đội ngũ luật sư công trong giai đoạn đầu”, đại biểu phân tích.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị, Ban soạn thảo cần xem xét kéo dài thời gian thí điểm Nghị quyết này hoặc thực hiện cơ chế đặc thù về đào tạo, bồi dưỡng rút gọn trong phạm vi thí điểm, nhưng vẫn bảo đảm chất lượng chuyên môn.
Một vấn đề nữa được các đại biểu Quốc hội quan tâm là chế độ, chính sách đối với luật sư công. Theo quy định tại Điều 10 của dự thảo Nghị quyết, ngoài chế độ tiền lương theo quy định của pháp luật, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và các chế độ, chính sách khác tương tự như đối với cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang có vị trí việc làm xây dựng pháp luật, pháp chế theo Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Trong trường hợp luật sư công được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ hằng tháng thì chỉ được hưởng chính sách hỗ trợ cao nhất. Luật sư công khi tham gia giải quyết vụ việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng trả cho một buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở.
Đóng góp ý kiến đối với quy định này, đại biểu Hoàng Nam Hải (đoàn An Giang) nêu vấn đề, nếu luật sư công không làm pháp chế hay công tác xây dựng pháp luật mà áp dụng Nghị quyết số 197/2025/QH15 là không đúng phạm vi. Bên cạnh đó, nếu cho phép luật sư công khi tham gia giải quyết vụ việc có tính chất pháp lý được hưởng bồi dưỡng vụ việc trả cho một buổi làm việc là 0,5 lần mức lương cơ sở sẽ dẫn đến chồng chéo về chế độ, khi vừa được hưởng 100% lương.
Đại biểu bày tỏ “nhất trí khi tham gia vụ việc được bồi dưỡng”, nhưng đề nghị Ban soạn thảo cần đánh giá kỹ về mức hưởng cũng như cân nhắc cho phép áp dụng Nghị quyết 197/2025/QH15 đối với luật sư công.
Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Nguyễn Tiến Hải (đoàn An Giang) cũng bày tỏ tán thành với việc mở rộng đối tượng để tham gia luật sư công, bởi chúng ta đang có rất nhiều luật sư giỏi.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, nếu mở rộng mà không xem xét đến chế định về bồi dưỡng sẽ dẫn đến việc có nhiều luật sư ở khu vực ít việc làm, hoặc luật sư có năng lực, uy tín bị giới hạn, ít khách hàng sẽ xin vào làm luật sư công.
“Đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu theo hướng mở rộng đối tượng để không lãng phí nguồn lực, song, cần quy định rõ hơn về chế độ. Chỉ khi tham gia vụ việc cụ thể thì mới được bồi dưỡng”, đại biểu Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh.
