Đại hội XIV nhìn từ văn hóa: Nguồn lực nội sinh cho khát vọng vươn mình của đất nước

Làm thế nào để chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sức mạnh kinh tế – xã hội cụ thể, nâng cao “sức mạnh mềm” và tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập, chuyển đổi số sâu rộng? Phóng viên đã có cuộc trao đổi với ông Ngô Hương Giang - chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa để phân tích rõ những vấn đề cốt lõi xung quanh nội dung này.

ngo huong giang
Ông Ngô Hương Giang - chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa.

+ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, động lực to lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Theo ông, đâu là những cơ chế đột phá cần thiết để biến các giá trị văn hóa – vốn mang tính trừu tượng thành sức mạnh kinh tế – xã hội cụ thể?

- Chuyên gia văn hoá Ngô Hương Giang: Đại hội XIV xác định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực và động lực phát triển thể hiện một bước tiến rất lớn trong tư duy chiến lược. Vấn đề cốt lõi hiện nay là phải có những cơ chế đủ mạnh để hiện thực hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực cụ thể cho phát triển.

Theo tôi, trước hết, cần chuyển mạnh từ tư duy “bao cấp cho văn hóa” sang tư duy “đầu tư cho văn hóa”, coi các ngành công nghiệp văn hóa là khu vực kinh tế có giá trị gia tăng cao, có khả năng lan tỏa mạnh mẽ.

Song song với đó là việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm bảo vệ, khai thác và thương mại hóa hợp lý các giá trị di sản, tri thức bản địa và sáng tạo đương đại.

Khi văn hóa được đặt đúng vị trí trong chuỗi giá trị phát triển, nó sẽ trở thành động lực nội sinh thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất xã hội và sức cạnh tranh quốc gia.

+ Nhiệm kỳ Đại hội XIV đặt nhiệm vụ xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc xác lập các hệ giá trị này có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao “sức mạnh mềm” và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế?

- Chuyên gia văn hoá Ngô Hương Giang: Việc xây dựng đồng bộ hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam có ý nghĩa như một “bộ mã định danh” của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Trong hội nhập, cạnh tranh không chỉ diễn ra về kinh tế hay công nghệ, mà ngày càng diễn ra gay gắt về hệ giá trị và bản sắc.

Do đó, các chuẩn mực cốt lõi như tinh thần yêu nước, trách nhiệm cộng đồng, kỷ luật, sáng tạo và nhân văn chính là nền tảng để hình thành nhân cách con người Việt Nam tin cậy, bản lĩnh và có khả năng thích ứng cao. Đó là sức mạnh mềm, tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững mà không quốc gia nào có thể sao chép.

03.jpg
Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng”.

+ Đại hội XIV của Đảng cũng lần đầu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng. Theo ông, việc phát triển “văn hóa số” và “công dân số” có đạo đức, kỷ luật sẽ tác động như thế nào tới phát triển bền vững và an ninh quốc gia?

- Chuyên gia văn hoá Ngô Hương Giang: Có thể thấy rằng, không gian mạng đã trở thành không gian văn hóa – xã hội đặc biệt, tác động trực tiếp đến nhận thức, hành vi và hệ giá trị của con người Việt Nam.

Xây dựng văn hóa số và công dân số không chỉ là yêu cầu về chuyển đổi số quốc gia, mà còn là vấn đề an ninh và phát triển bền vững.

Một cộng đồng công dân số có kỷ luật, trách nhiệm và năng lực phản biện cao sẽ góp phần hạn chế các nguy cơ về thông tin sai lệch, xung đột xã hội và suy thoái niềm tin.

Ngược lại, nếu buông lỏng quản trị văn hóa trên không gian mạng, các giá trị lệch chuẩn có thể sẽ làm xói mòn nền tảng tinh thần xã hội và gây bất ổn định.

+ Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Phát triển bền vững trước hết phải dựa vào con người và văn hóa”. Ông nhìn nhận như thế nào về quan điểm cho rằng, đầu tư cho văn hóa và giáo dục chính là đầu tư cho hạ tầng quan trọng nhất để hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045?

- Chuyên gia văn hoá Ngô Hương Giang: Quan điểm này là hoàn toàn đúng đắn và mang tầm chiến lược dài hạn.

Trong dài hạn, đầu tư cho văn hóa và giáo dục chính là đầu tư cho sự phát triển con người Việt Nam toàn diện.

Trong khi hạ tầng vật chất như đường sá, nhà máy hay công nghệ có thể được xây dựng nhanh chóng, thì nhân cách, tri thức và bản lĩnh văn hóa của con người lại cần thời gian dài để bồi đắp.

Muốn hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển vào năm 2045, Việt Nam buộc phải coi văn hóa và giáo dục là trụ cột chiến lược.

Đầu tư cho văn hóa và giáo dục chính là đầu tư cho con người Việt Nam phát triển toàn diện – không chỉ giỏi chuyên môn, làm chủ khoa học – công nghệ, mà còn có chiều sâu văn hóa, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến. Đây chính là nền tảng vững chắc nhất cho phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Xem thêm

Cấm bán thuốc lá trên môi trường điện tử, siết quản lý điểm bán

Cấm bán thuốc lá trên môi trường điện tử, siết quản lý điểm bán

(CLO) Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tiếp tục siết quản lý các sản phẩm thuốc lá, cấm mua bán thuốc lá trên môi trường điện tử và duy trì cơ chế cấp phép, kiểm soát điểm bán đối với thuốc lá truyền thống.

Tuyên bố chung Việt Nam - Azerbaijan

Tuyên bố chung Việt Nam - Azerbaijan

(CLO) Báo Nhà báo và Công luận trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam và Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan:

Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Bổ sung thủ tục mới đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội

Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Bổ sung thủ tục mới đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội

(CLO) Quốc hội vừa thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Đáng chú ý, Bộ luật bổ sung thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị; đồng thời, đặt ra yêu cầu bảo đảm tính tự nguyện, không hạn chế quyền bào chữa.

Không lấy bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi, nâng tuổi hiến tạng ngoài gia đình lên 25

Không lấy bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi, nâng tuổi hiến tạng ngoài gia đình lên 25

(CLO) Sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật giữ quy định không lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi và nâng độ tuổi hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người ngoài gia đình lên từ đủ 25 tuổi.

Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Công khai đầy đủ thông tin, bảo vệ quyền lợi người mua nhà

Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Công khai đầy đủ thông tin, bảo vệ quyền lợi người mua nhà

(CLO) Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) với 471/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,39% tổng số đại biểu Quốc hội. Luật bổ sung nhiều quy định về công khai thông tin dự án, điều kiện huy động tiền, tiến độ thanh toán, nhằm tăng minh bạch thị trường và bảo vệ quyền lợi người mua bất động sản.

Tăng khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo rủi ro cho người dân vùng sâu, vùng xa

Tăng khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo rủi ro cho người dân vùng sâu, vùng xa

(CLO) Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Kế hoạch tuyên truyền phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Lấy người dân làm trung tâm, đặc biệt chú trọng mở rộng khả năng tiếp cận thông tin chính thống cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và dân tộc thiểu số nhằm chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng ứng phó thực tế.

Quốc hội ‘chốt’ sửa Luật Bảo vệ môi trường: Cắt giảm nhiều thủ tục, tăng trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm

Quốc hội ‘chốt’ sửa Luật Bảo vệ môi trường: Cắt giảm nhiều thủ tục, tăng trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm

(CLO) Với 481/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Luật hướng tới cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm, kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Siết xử lý đất bỏ hoang, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giá đất

Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Siết xử lý đất bỏ hoang, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giá đất

(CLO) Sáng 21/11, với 466/479 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi). Luật sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến quy hoạch, thu hồi đất, tài chính đất đai, cấp giấy chứng nhận, đồng thời bổ sung quy định xử lý đối với dự án không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.

Quốc hội thông qua Nghị quyết về chất vấn: Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy công nghệ chiến lược

Quốc hội thông qua Nghị quyết về chất vấn: Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy công nghệ chiến lược

(CLO) Với 491/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 98,40% tổng số đại biểu Quốc hội), Nghị quyết về chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI được thông qua, đặt ra nhiều yêu cầu cụ thể nhằm đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, siết quản lý thuế, tháo gỡ điểm nghẽn về khoa học, công nghệ, dữ liệu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Sửa Luật Điện lực: Gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện

Sửa Luật Điện lực: Gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện

(CLO) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vừa được Quốc hội thông qua, hướng tới tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư các dự án điện, đẩy nhanh tiến độ nguồn và lưới điện, đồng thời bảo đảm an ninh cung ứng điện, kiểm soát chi phí và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Hà Nội: Không để đùn đẩy kiến nghị của cử tri

Hà Nội: Không để đùn đẩy kiến nghị của cử tri

(CLO) Đoàn giám sát HĐND TP Hà Nội yêu cầu các đơn vị xác định rõ cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành cụ thể cho từng vụ việc, kiên quyết chuyển đúng thẩm quyền và không để xảy ra tình trạng đùn đẩy kiến nghị của người dân.

Bộ Nội vụ: Địa phương không để người có công chậm nhận trợ cấp cuối năm 2026

Bộ Nội vụ: Địa phương không để người có công chậm nhận trợ cấp cuối năm 2026

(CLO) Tại hội nghị tập huấn về quản lý kinh phí thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương yêu cầu các địa phương bảo đảm chi trả đúng đối tượng, đúng chế độ, tuyệt đối không để người có công chậm nhận trợ cấp trong những tháng cuối năm 2026.

Luật mới làm rõ trách nhiệm chính quyền trong phản hồi, giải trình ý kiến người dân

Luật mới làm rõ trách nhiệm chính quyền trong phản hồi, giải trình ý kiến người dân

(CLO) Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, chính quyền cấp xã trong việc tiếp nhận, xử lý, phản hồi và công khai kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị của người dân. Đáng chú ý, người dân được tạo điều kiện trình bày ý kiến trước một số quyết định hành chính có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của mình.

Cỡ chữ bài viết: