Đại tướng Võ Nguyên Giáp và mối duyên nợ đầu tiên với báo chí

Trong quá trình chuẩn bị tư liệu cho sự kiện trưng bày về nhà báo, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, các cán bộ Bảo tàng Báo chí Việt Nam đã có dịp sưu tầm các tài liệu, hiện vật về quá trình hoạt động báo chí, đặc biệt là khoảng thời gian Đại tướng làm báo trước Cách mạng tháng Tám 1945.

Trong đó, bài báo đầu tiên được Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết lúc mới 16 tuổi, khi đang học năm thứ 2 tại Trường Quốc học Huế.

dai tuong vo nguyen giap va moi duyen no dau tien voi bao chi hinh 1

Bài viết “Mười lăm năm làm báo trước Cách mạng Tháng Tám” đăng trên Tạp chí Nhà báo và Công luận số tháng 8.1991

Trong bài viết “Mười lăm năm làm báo trước Cách mạng Tháng Tám” đăng trên Tạp chí Nhà báo và Công luận số tháng 8.1991, Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể lại:

“Năm 1925, tôi mới 14 tuổi, từ một làng quê Quảng Bình vào Huế học ở trường Quốc học. Đây là một cái nôi của phong trào học sinh yêu nước Miền Trung. Học sinh trao tay nhau những bài thơ ca yêu nước. Anh Hải Triều đã đưa tôi đọc Bản Án chế độ thực dân Pháp của Nguyễn Ái Quốc, báo Le Paria, báo Việt Nam hồn... Cuộc đấu tranh âm ỉ đã nổi lên nhân phong trào đòi thả cụ Phan Bội Châu, nhân đám tang cụ Phan Chu Trinh. Ban giám hiệu người Pháp và các giám thị tăng cường theo dõi, o ép, dẫn tới cuộc bãi khóa lớn của học sinh năm 1927, bắt đầu từ Quốc học. Một số học sinh trong đó có tôi bị đuổi khỏi trường.

Tôi nảy ra ý định viết một bài báo với tiêu đề “Đả đảo tên bạo chúa ở trường Quốc học”. Phải viết bằng tiếng Pháp để gửi cho tờ L’Annam xuất bản ở Sài Gòn, do luật sư Phan Văn Trường làm chủ nhiệm. Đây là tờ báo dám công khai đả kích thực dân Pháp. Bài báo có tiếng vang ở Huế và nhiều nơi. Mối duyên nợ với báo chí bắt đầu từ đây”.

Trong cuốn sách Đại tướng Võ Nguyên Giáp thời trẻ, tác giả Trung tướng Phạm Hồng Cư dựa trên nhiều cuộc phỏng vấn với Đại tướng cũng nhắc tới đầu đề bài báo đầu tiên của Tướng Giáp với tựa đề bằng tiếng Pháp như một khẩu hiệu đấu tranh, một tiếng thét căm hờn: “À bas le tyranneau de Quoc hoc!” (Đả đảo tên tiểu bạo chúa trường Quốc học).

dai tuong vo nguyen giap va moi duyen no dau tien voi bao chi hinh 2

Đại tướng Võ Nguyên Giáp thời trẻ. Nguồn: Sở Mật thám Pháp

Nhà văn Lady Borton, người có nhiều công trình nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cho rằng bài báo đầu tiên của Đại tướng đã được đăng trên báo L’Annam. Tuy nhiên, do bút danh lạ, và do tiêu đề bài báo khác với nhan đề mà Tướng Giáp đã nêu trong phỏng vấn đã làm các nhà nghiên cứu không tìm thấy ngay bài báo đầu tiên của Võ Nguyên Giáp.

Bài báo đó đã được bà Lady Borton tìm thấy dưới tên gọi đã được biên tập lại: Huế: chế độ lạ kỳ trong một trường quốc học! (Hue: Quel singulier régime dans un collège!) với bút danh Trắc Ánh (Trac Anh) trên báo L’Annam.

Khi sưu tầm tài liệu tại Thư viện Quốc gia Pháp, được sự giúp đỡ của các đồng nghiệp nước bạn, Bảo tàng Báo chí Việt Nam đã tìm kiếm và tiếp cận các số báo L’Annam xuất bản từ 1926 đến 1928 với gần 500 trang đang lưu giữ tại Thư viện này có ký hiệu vi phim là MICR D-237 trong đó tìm thấy số báo L’Annam 4 trang có nội dung đăng trên trang nhất bài viết của cậu học sinh Trường Quốc học Huế Võ Giáp khi đó mới 16 tuổi ra thứ Năm, ngày 24.3.1927.

dai tuong vo nguyen giap va moi duyen no dau tien voi bao chi hinh 3

Báo L’Annam đăng bài báo đầu tiên của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trên trang nhất. Nguồn: Thư viện Quốc gia Pháp

Bài báo tố cáo nền giáo dục ngu dân, lên án lối cai trị hà khắc và âm mưu thâm độc của những kẻ tự nhận là “khai hóa” và “bảo hộ”.

Ngay sau khi đọc bài báo, Luật sư Phan Văn Trường đã phải thốt lên: “Một cây bút mới xuất hiện lần đầu ở bản xứ này, mà có giọng văn sắc sảo như giọng văn Nguyễn Ái Quốc bên Paris”.

Từ bài báo đầu tiên này, cuộc đời Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gắn chặt với báo chí, dùng báo chí làm công cụ hữu hiệu cho hoạt động đấu tranh cách mạng, thể hiện trí dũng song toàn xuất sắc của một vị Đại tướng. Trong cuộc đời cách mạng vẻ vang, Tướng Giáp tìm thấy mối quan hệ chặt chẽ đặc biệt giữa nghệ thuật quân sự và nghệ thuật báo chí.

Năm 1991, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Hội Nhà báo Việt Nam tặng Huy chương vì sự nghiệp báo chí Việt Nam. Ông chia sẻ: “Nghề báo là một nghệ thuật đầy hứng thú. Sau này khi đã chuyển qua công tác quân sự, tôi thấy làm một số báo cũng như tổ chức một trận đánh hiệp đồng. Đó là công việc luôn khẩn trương.”

Ông tâm sự: “Nghề làm báo hao tâm tổn trí, gian khổ nhưng người làm báo được đền bù xứng đáng là niềm vui khi thấy tác dụng và hiệu quả của tờ báo trong đông đảo bạn đọc”.

Xem thêm

Đài Truyền hình Việt Nam cho ra mắt nền tảng VTVgo The Next

Đài Truyền hình Việt Nam cho ra mắt nền tảng VTVgo The Next

(CLO) Chiều 7/9 tại Hà Nội, Trung tâm Nền tảng và Dịch vụ số (Đài Truyền hình Việt Nam) giới thiệu VTVgo The Next, phiên bản mới của nền tảng truyền hình số VTVgo, hướng tới cá nhân hóa trải nghiệm và mở rộng hệ sinh thái nội dung, giải trí, dịch vụ số.

Xây dựng Nhà Tưởng niệm Liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam tại Nghệ An

Xây dựng Nhà Tưởng niệm Liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam tại Nghệ An

(CLO) Sáng 31/8, tại chùa Da - Âu Lạc Cổ Tự, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với nhà chùa tổ chức Lễ Hưng công xây dựng Nhà Tưởng niệm anh linh Liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam. Đây là công trình mang ý nghĩa tri ân sâu sắc đối với những người làm báo đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đại hội Hội Nhà báo tỉnh Lạng Sơn lần thứ VIII: Giữ vững bản lĩnh, chủ động chuyển đổi số và nâng tầm báo chí Xứ Lạng

Đại hội Hội Nhà báo tỉnh Lạng Sơn lần thứ VIII: Giữ vững bản lĩnh, chủ động chuyển đổi số và nâng tầm báo chí Xứ Lạng

(CLO) Ngày 29/8, Đại hội Hội Nhà báo tỉnh Lạng Sơn lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2026 – 2031 tổ chức phiên làm việc chính thức. Với tinh thần "Đoàn kết - Đổi mới - Sáng tạo - Trách nhiệm", Đại hội đặt ra mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), không ngừng nâng cao đạo đức nghề nghiệp và bám sát thực tiễn, lấy Nhân dân làm trung tâm.

Trách nhiệm nghề nghiệp phải theo sát nội dung báo chí trên mọi nền tảng

Trách nhiệm nghề nghiệp phải theo sát nội dung báo chí trên mọi nền tảng

(CLO) Luật Báo chí năm 2025 đặt hoạt động báo chí trên không gian mạng vào khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn, đồng thời mở rộng trách nhiệm nghề nghiệp trên các nền tảng số. Theo nhà báo Đồng Mạnh Hùng, Trưởng ban Thư ký biên tập, Đài Tiếng nói Việt Nam, nội dung báo chí đi đến đâu thì trách nhiệm nghề nghiệp và pháp lý phải đi đến đó.

Góp ý Dự thảo Sổ tay AI của Hội Nhà báo Việt Nam: Cần hình thành năng lực điều phối giữa con người, AI và tòa soạn

Góp ý Dự thảo Sổ tay AI của Hội Nhà báo Việt Nam: Cần hình thành năng lực điều phối giữa con người, AI và tòa soạn

(NB&CL) Quy chế sử dụng AI trong báo chí cần chuyển từ tư duy quản lý việc sử dụng công nghệ sang xây dựng năng lực phối hợp hiệu quả giữa con người và AI. Đó là đề xuất của chuyên gia công nghệ Hà Thân, Phó Chủ tịch Hội Tin học TP. Hồ Chí Minh, khi góp ý hoàn thiện Dự thảo Sổ tay hướng dẫn xây dựng và triển khai Quy chế sử dụng trí tuệ nhân tạo cho các cơ quan báo chí của Hội Nhà báo Việt Nam.

Không phải tòa soạn cứ dùng nhiều công cụ AI là chuyển đổi thành công

Không phải tòa soạn cứ dùng nhiều công cụ AI là chuyển đổi thành công

(CLO) Tại Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA 2026 diễn ra ở Hà Nội ngày 14/8, các diễn giả cho rằng, bài toán lớn nhất của tòa soạn trong kỷ nguyên AI không nằm ở việc sở hữu bao nhiêu công cụ, mà ở khả năng biến những thử nghiệm riêng lẻ thành một phần của quy trình làm báo.

Bế mạc Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA 2026: Khơi nguồn ý tưởng, truyền cảm hứng hành động trong kỷ nguyên AI

Bế mạc Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA 2026: Khơi nguồn ý tưởng, truyền cảm hứng hành động trong kỷ nguyên AI

(CLO) AI đang chuyển từ vai trò công cụ hỗ trợ sang các tác nhân tự chủ, làm thay đổi cách các tòa soạn vận hành, cách công chúng tiếp cận thông tin và đặt ra yêu cầu phải tái định hình chiến lược phát triển báo chí. Đây là những thông điệp nổi bật được đúc kết tại phiên tổng kết Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam 2026.

Hearst Newspapers để AI 'đi tìm' câu chuyện cho nhà báo

Hearst Newspapers để AI 'đi tìm' câu chuyện cho nhà báo

(CLO) Thay vì để AI trực tiếp sản xuất tin bài, Hearst Newspapers (Mỹ) lại thử nghiệm xây dựng các tác thể AI có khả năng tự thu thập dữ liệu, kết nối nhiều nguồn thông tin và chuẩn bị bối cảnh để phóng viên đưa ra quyết định. 

Kinh nghiệm quản trị AI thực chiến từ báo The Straits Times

Kinh nghiệm quản trị AI thực chiến từ báo The Straits Times

(CLO) Chia sẻ tại Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA 2026 ngày 14/8 tại Hà Nội, bà E-von Yeung - Biên tập viên Chiến lược Tòa soạn về AI và Đổi mới sáng tạo của tờ The Straits Times (SPH Media, Singapore) - đã mang đến cái nhìn cận cảnh về cách cơ quan báo chí này đưa AI vào vận hành thực tế.

Cách VnExpress sử dụng 'vibe coding' để biến ý tưởng thành sản phẩm

Cách VnExpress sử dụng 'vibe coding' để biến ý tưởng thành sản phẩm

(CLO) AI không chỉ thay đổi cách các tòa soạn sản xuất nội dung mà còn đang thay đổi chính cách những sản phẩm báo chí được tạo ra. Với phương thức "vibe coding", những người làm nội dung, thiết kế UX/UI, SEO hay quản lý sản phẩm có thể chủ động xây dựng các công cụ AI phục vụ công việc mà không cần kỹ năng lập trình chuyên sâu. Đây là mô hình được Báo điện tử VnExpress chia sẻ tại Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam 2026.

HTV: Đưa AI vào toàn bộ quy trình sản xuất, con người giữ vai trò quyết định

HTV: Đưa AI vào toàn bộ quy trình sản xuất, con người giữ vai trò quyết định

(CLO) Tại Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam 2026, ông Nguyễn Quốc Huy, Trưởng phòng Công nghệ và Kỹ thuật, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh (HTV) nhấn mạnh AI không chỉ là công cụ hỗ trợ tác nghiệp mà đang trở thành một phần trong toàn bộ quy trình sản xuất chương trình, song mọi quyết định biên tập và phát sóng vẫn phải do con người đảm nhiệm.

Cỡ chữ bài viết: