Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, Thượng tướng, Viện sĩ, Anh hùng LLVTND Nguyễn Huy Hiệu - Ủy viên Trung ương Đảng các khóa VIII, IX, X, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, cho rằng, điều quan trọng là phải biến tinh thần ấy thành hành động cụ thể, tạo ra kết quả thực chất và hướng tới mục tiêu cao nhất là phục vụ Nhân dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
+ Thưa Thượng tướng, Nghị quyết số 24-NQ/TW xác định dấn thân, đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung là phẩm chất cốt lõi, trách nhiệm chính trị và yêu cầu tự thân của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Theo Thượng tướng, điểm nhấn này cần được hiểu như thế nào?
- Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Tôi cho rằng đây là một yêu cầu rất quan trọng đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Bởi đất nước muốn phát triển nhanh, bền vững thì trước hết phải có con người dám chịu trách nhiệm trước công việc, trước tổ chức và trước Nhân dân.
“Dám nghĩ, dám làm” không phải là làm khác đi để thể hiện mình, càng không phải cứ mạnh dạn quyết định là đổi mới. Cái dám ấy phải xuất phát từ trách nhiệm, từ lợi ích chung và từ yêu cầu của thực tiễn. Người cán bộ phải suy nghĩ xem việc mình làm có tháo gỡ được khó khăn cho cơ sở hay không, có đem lại lợi ích cho Nhân dân hay không, có góp phần phát triển đất nước hay không.
Tôi từng trải qua nhiều năm trong quân đội, từ chiến đấu đến công tác chỉ huy, quản lý và xây dựng lực lượng. Thực tiễn cho thấy, trong những thời điểm khó khăn, nếu người cán bộ chỉ nghĩ đến việc giữ mình an toàn thì công việc rất khó tạo chuyển biến rõ nét. Nhưng dám quyết định cũng phải đi cùng bản lĩnh, kiến thức, kỷ luật và trách nhiệm. Đã nhận nhiệm vụ thì phải làm đến nơi đến chốn, có vấn đề phát sinh thì phải báo cáo, tìm cách khắc phục, không đùn đẩy cho cấp dưới hoặc cho hoàn cảnh.
Theo tôi, tinh thần tiên phong, gương mẫu trước hết thể hiện ở chỗ người cán bộ dám nhận phần việc khó về mình, dám đi trước trong những việc mới, việc chưa có tiền lệ và dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
+ Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 24 là không chỉ yêu cầu cá nhân cán bộ dám làm mà còn đặt trách nhiệm đối với cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu trong việc tạo môi trường, giao việc, giao quyền và bảo vệ cán bộ. Thượng tướng nhìn nhận vấn đề này ra sao?
- Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Tôi cho rằng đây là điều kiện rất quan trọng. Không thể nói cán bộ phải dám nghĩ, dám làm nhưng khi giao nhiệm vụ lại không giao đủ thẩm quyền, không bố trí nguồn lực cần thiết, hoặc khi có khó khăn thì không có cơ chế hỗ trợ.
Người đứng đầu phải là người đi trước. Việc khó mình phải nghĩ trước, việc mới mình phải tìm cách tháo gỡ trước; đồng thời phải biết lựa chọn cán bộ có năng lực để giao việc, giao quyền và kiểm tra quá trình thực hiện.
Tôi rất đồng tình với tư tưởng “chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá”. Cán bộ muốn trưởng thành phải được thử thách trong thực tiễn. Không thể chỉ nhìn vào hồ sơ, bằng cấp hay những bản nhận xét chung chung mà biết được một người có thực sự có năng lực hành động hay không.
Đặc biệt, phải giao cho cán bộ những việc mới, việc khó, những điểm nghẽn đang cần tháo gỡ. Qua đó mới nhận diện được ai có bản lĩnh, ai có năng lực tổ chức thực hiện, ai biết tập hợp lực lượng, ai dám chịu trách nhiệm đến cùng.
Nhưng giao quyền phải đi cùng kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đó là nguyên tắc rất quan trọng. Người cán bộ được giao quyền phải biết mình được quyết định đến đâu, chịu trách nhiệm đến đâu; cấp trên cũng phải biết mình cần kiểm tra những gì, hỗ trợ những gì.
+ Nghị quyết 24 có bước tiến đáng chú ý khi đặt vấn đề xem xét miễn, giảm trách nhiệm đối với những rủi ro khách quan, sai sót trong quá trình đổi mới, thử nghiệm. Theo Thượng tướng, cơ chế này có ý nghĩa thế nào trong việc tạo niềm tin cho cán bộ?
- Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Tôi nghĩ cơ chế này rất cần thiết, bởi muốn đổi mới thì phải có không gian để thử nghiệm. Không có đổi mới nào bảo đảm ngay từ đầu rằng mọi việc đều đúng và không có rủi ro.
Điều quan trọng là phải phân định thật rõ giữa sai sót trong quá trình đổi mới vì lợi ích chung với cố ý làm trái, vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm. Hai việc này không thể đánh đồng.
Một cán bộ có động cơ trong sáng, thực hiện đúng chủ trương, phương án đã được phê duyệt, có đánh giá rủi ro, có báo cáo, khi phát sinh vấn đề thì chủ động khắc phục, thì cần được xem xét khách quan, toàn diện. Đó là cách để người cán bộ có thêm niềm tin khi nhận nhiệm vụ khó.
Ngược lại, nếu lợi dụng danh nghĩa đổi mới để làm trái, che giấu thông tin, bỏ qua cảnh báo, tự ý vượt thẩm quyền hoặc nhằm mục đích vụ lợi thì phải xử lý nghiêm. Bảo vệ cán bộ dám làm không có nghĩa là bao che sai phạm.
Tôi cho rằng điểm rất quan trọng ở đây là chuyển từ tư duy “có sai mới xử lý” sang chủ động quản trị rủi ro từ sớm, từ xa. Khi giao một nhiệm vụ mới, phải xác định rõ mục tiêu, thẩm quyền, nguồn lực, những rủi ro có thể xảy ra và phương án xử lý. Có như vậy mới vừa khuyến khích được đổi mới, vừa giữ vững kỷ luật, kỷ cương.
+ Từ những yêu cầu trên, theo ông, làm thế nào để tinh thần tiên phong, gương mẫu và dám nghĩ, dám làm thực sự trở thành một “văn hóa hành động” trong đội ngũ cán bộ, đảng viên?
- Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu: Trước hết phải bắt đầu từ người đứng đầu. Người đứng đầu không gương mẫu, không dám nhận việc khó thì rất khó yêu cầu cấp dưới tiên phong.
Cùng với đó là phải tạo được môi trường dân chủ, cởi mở để cán bộ có thể nói thẳng, đề xuất những cách làm mới, kể cả những vấn đề chưa có tiền lệ. Cái mới phải được lắng nghe, được xem xét bằng thực tiễn, bằng lý luận và bằng pháp luật, chứ không nên vì chưa từng làm mà ngại làm.
Tôi cũng cho rằng phải thay đổi cách đánh giá cán bộ. Đừng chỉ xem một người có hoàn thành đủ hồ sơ, đủ quy trình hay không, mà phải xem công việc thực tế chuyển biến thế nào. Người tháo gỡ được việc khó, tạo ra sản phẩm, đem lại hiệu quả cho cơ quan, địa phương và Nhân dân thì phải được ghi nhận.
Đất nước đang đứng trước nhiều thời cơ nhưng cũng có không ít thách thức. Nếu mỗi cán bộ đều có tinh thần trách nhiệm, có khát vọng cống hiến, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân thì sức mạnh sẽ được cộng hưởng rất lớn.
Tôi nghĩ rằng, suy cho cùng, cán bộ là người thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong cuộc sống. Mọi đổi mới, mọi quyết định cuối cùng đều phải hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn của Nhân dân. Vì thế, “dám nghĩ, dám làm” phải gắn với “dám chịu trách nhiệm”, và cao hơn nữa là dám dấn thân để phụng sự Nhân dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nghị quyết số 24-NQ/TW đặt ra một yêu cầu rất cao, nhưng cũng mở ra một không gian rất lớn cho cán bộ cống hiến. Điều quan trọng là mỗi người phải tự hỏi mình: Trước nhiệm vụ được giao, mình đã thực sự làm hết trách nhiệm chưa; trước khó khăn của đất nước và Nhân dân, mình có dám đứng ra nhận việc khó hay không. Nếu trả lời được những câu hỏi đó bằng hành động cụ thể thì tinh thần tiên phong, gương mẫu mới thực sự đi vào cuộc sống.
+ Xin trân trọng cảm ơn Thượng tướng!
