Pháo đài năng lượng giữa Vịnh Ba Tư
Dưới cái nắng khắc nghiệt của vùng Vịnh, hàng triệu thùng dầu thô được bơm liên tục qua hệ thống đường ống ngầm dưới biển quanh đảo Kharg của Iran. Tại vùng biển từng được nhà văn Iran Jalal Al-e-Ahmad gọi là “viên ngọc mồ côi của Vịnh Ba Tư”, hòn đảo nhỏ ngày nay lại trở thành trung tâm của một đế chế năng lượng.
Đảo Kharg nằm tại tỉnh Bushehr, cách cảng Bushehr khoảng 55 km và cách đất liền Iran gần 28 km. Dù chỉ dài khoảng 8 km và rộng 4-5 km, nơi đây xử lý tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, tương đương khoảng 950 triệu thùng mỗi năm.
Vùng nước sâu xung quanh đảo cho phép các siêu tàu chở dầu cỡ lớn cập bến và bốc dỡ dầu thô thuận lợi. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ đây được vận chuyển đến các thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc là khách hàng nhập khẩu lớn.
“Hòn đảo cấm” được canh gác nghiêm ngặt
Kharg được bảo vệ nghiêm ngặt bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Khu vực này thường được người dân Iran gọi là “Hòn đảo cấm”, bởi chỉ những người có giấy phép an ninh đặc biệt mới được phép đặt chân lên đảo.
Sau các hàng rào thép và tháp canh quân sự là hệ thống cơ sở năng lượng quan trọng bậc nhất của Iran. Tại đây, dầu thô từ ba mỏ ngoài khơi lớn - Aboozar, Forouzan và Dorood - được đưa vào hệ thống đường ống ngầm trước khi vận chuyển tới các cơ sở xử lý trên đất liền.
Dù phải đối mặt với nhiều năm trừng phạt quốc tế, Iran vẫn tiếp tục mở rộng cơ sở hạ tầng tại Kharg. Năm 2025, Iran đã bổ sung thêm khoảng 2 triệu thùng dung lượng lưu trữ tại nhà ga dầu của đảo bằng cách cải tạo hai bể chứa lớn.
Tâm điểm mới của căng thẳng quân sự
Ngày 13/3, đảo Kharg trở thành tâm điểm mới trong cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lực lượng không quân Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở quân sự của Iran trên đảo.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết ông đã lựa chọn không phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại Kharg. Tuy vậy, ông cảnh báo rằng quyết định này có thể thay đổi nếu Iran hoặc bất kỳ lực lượng nào cản trở hoạt động hàng hải an toàn qua eo biển Hormuz.
Vị trí của Kharg khiến hòn đảo này trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới vận chuyển năng lượng toàn cầu, đồng thời là mục tiêu chiến lược trong các cuộc xung đột tại Trung Đông.
Dấu tích hàng nghìn năm lịch sử
Đằng sau vai trò công nghiệp hiện đại, đảo Kharg vẫn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử và khảo cổ quan trọng. Bằng chứng cho thấy con người đã sinh sống tại đây từ cuối thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên, qua các thời kỳ Elamite, Achaemenid và Sassanid.
Trên đảo vẫn còn nhiều di tích tôn giáo và lịch sử, trong đó có đền Mir Mohammad từ thế kỷ 13 và đền Mir Aram với các khắc đá cổ được cho là có từ thời Achaemenid.
Một nghĩa trang cổ trên đảo cũng phản ánh sự đa dạng tôn giáo trong lịch sử khu vực, với các khu chôn cất của người Zoroastrian, các ngôi mộ Cơ đốc giáo và các lăng mộ từ thời Sassanid.
Do vị trí chiến lược, đảo Kharg từng bị oanh tạc dữ dội trong cuộc chiến Iran - Iraq những năm 1980 trước khi được Iran tái thiết. Ngày nay, hòn đảo vẫn được quân sự hóa mạnh mẽ, trong khi các siêu tàu chở dầu tiếp tục rời bến từ vùng nước sâu của nó, mang theo nguồn thu năng lượng chủ chốt của Iran ra thị trường toàn cầu.
