Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp vừa ký văn bản phúc đáp công văn của UBND TP Hà Nội về việc đầu tư xây dựng các đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống và sông Đà nhằm góp phần cải thiện môi trường, khôi phục dòng chảy cho các sông Tô Lịch, Nhuệ, Đáy và một số hệ thống sông nội đô.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Quy hoạch Phòng, chống thiên tai và thủy lợi thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050 và Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050 đã đề xuất xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng, đập Long Tửu trên sông Đuống nhằm điều tiết, kiểm soát dòng chảy, dâng mực nước trên sông Hồng trong thời gian mùa cạn, phục vụ đa mục tiêu tạo cảnh quan, môi trường; phát triển giao thông đường thủy và du lịch, dịch vụ.
Các đập dâng cũng được kỳ vọng bảo đảm nguồn nước cho các hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, Bắc Đuống, sông Nhuệ, sông Đáy phục vụ sản xuất nông nghiệp, cải tạo chất lượng nước và góp phần "làm sống lại" các dòng sông vùng đồng bằng sông Hồng như sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch và Ngũ Huyện Khê..., thông qua việc duy trì mực nước trên sông Hồng vào mùa cạn.
Quy hoạch cũng xác định nghiên cứu xây dựng đập trên sông Đà hoặc sông Hồng nhằm điều tiết dòng chảy, dâng mực nước trong mùa cạn để bảo đảm lấy nước qua cống Lương Phú, tiếp nước cho sông Tích và sông Đáy, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn nước phục vụ dân sinh, sản xuất, phát điện và giao thông thủy, nhưng không làm ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát lũ.
Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất việc nghiên cứu, đề xuất xây dựng 3 đập dâng trên sông Hồng, sông Đuống và sông Đà, phù hợp với các quy hoạch thủy lợi đã được phê duyệt.
Bộ cũng lưu ý, việc xác định vị trí, quy mô các công trình phải tuân thủ yêu cầu của Quyết định số 1409/QĐ-BNNMT ngày 21/4/2026, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các mục tiêu và nhiệm vụ quy hoạch.
Cụ thể, việc nghiên cứu xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng, đập Long Tửu trên sông Đuống phải đảm bảo vận hành lấy nước vào các cống Xuân Quan (75 m3/giây); vào hệ thống Bắc Hưng Hải, cống Long Tửu (28 m3/giây); vào hệ thống Bắc Đuống, cống Liên Mạc (36 m3/giây); vào hệ thống sông Nhuệ, cống Cẩm Đình (khoảng 8 - 13 m3/giây).
Các công trình cũng phải bảo đảm điều tiết tỷ lệ phân lưu từ sông Hồng sang sông Đuống, kết hợp vận hành với các hồ chứa thượng nguồn nhằm phục vụ cấp nước sản xuất và đẩy mặn cho khu vực hạ du hệ thống sông Hồng - sông Thái Bình.
Đối với đập trên sông Đà hoặc sông Hồng, công trình phải bảo đảm lưu lượng lấy nước tối thiểu 60 m³/giây qua cống Lương Phú để tiếp nước cho sông Tích và sông Đáy..., đồng thời khai thác tối ưu hiệu quả nguồn nước cho các mục tiêu cấp nước cho dân sinh, sản xuất, phát điện, giao thông thủy, không để ảnh hưởng đến tiêu nước, thoát lũ trên sông Đà.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị UBND TP Hà Nội triển khai nghiên cứu đầu tư bảo đảm tính khả thi về kinh tế - kỹ thuật, góp phần an ninh nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, Bộ yêu cầu quá trình đầu tư phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn, không làm ảnh hưởng đến khả năng thoát lũ, không làm gia tăng rủi ro thiên tai, không gây sạt lở bờ bãi hoặc bồi lấp thượng lưu, đồng thời bảo đảm không tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái.
Các đập dâng đảm bảo mực nước hạ lưu, không làm hạ thấp mực nước phía hạ lưu đập gây ảnh hưởng đến khả năng lấy và tiêu thoát nước của các công trình ven sông. Đối với đập dâng trên sông Đà, tuyệt đối không gây ảnh hưởng đến mực nước thấp nhất (mực nước hạ lưu) của Nhà máy thủy điện Hòa Bình theo đúng thiết kế trong mọi trường hợp và chế độ vận hành.
Ngoài ra, dự án cần được đánh giá đầy đủ các tác động đến chỉnh trị dòng sông, giao thông thủy, luồng di cư của cá, vận chuyển bùn cát, phòng chống ô nhiễm nguồn nước và phải bảo đảm đồng bộ với Dự án đầu tư xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
