Diễn ra đúng Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10) và hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sự kiện thu hút khoảng 300 đại biểu với các trao đổi tập trung vào yêu cầu đưa văn hóa ra khỏi phạm vi những giá trị được tuyên bố, để trở thành năng lực vận hành, đổi mới và tạo giá trị thực. Đặc biệt, chương trình có sự quan tâm, đồng hành của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)
Tại đây, hai phiên tham luận “Văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên phát triển mới” và “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới và chuyển đổi số” mở ra những góc nhìn trực diện về một vấn đề đang được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm: Làm thế nào để văn hóa thoát khỏi phạm vi những giá trị được tuyên bố, trở thành năng lực thực sự của doanh nghiệp.
Các phiên tham luận do Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng, Tổng Biên tập Báo Văn Hóa Nguyễn Anh Vũ, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội Mạc Quốc Anh và TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh chủ trì, điều hành.
Xác lập bản sắc, xây dựng hệ giá trị phù hợp
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhắc lại thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị: “Nếu kinh tế quyết định khả năng đi nhanh thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”. Theo Thứ trưởng, văn hóa có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển nhanh và bền vững của doanh nghiệp cũng như nền kinh tế.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề xuất tám giá trị: Liêm chính, thượng tôn pháp luật, giữ chữ tín; tạo giá trị thực cho khách hàng; tôn trọng và phát triển con người; đổi mới sáng tạo, học tập, thích ứng; sử dụng dữ liệu và AI có trách nhiệm; lãnh đạo nêu gương; giữ bản sắc Việt Nam; gắn phát triển với trách nhiệm cộng đồng.
Những giá trị này cần được kiểm nghiệm bằng hành vi: Giữ nguyên tắc trước lợi ích trước mắt, bảo đảm chất lượng sản phẩm, thực hiện cam kết và chịu trách nhiệm khi phát sinh vấn đề. Văn hóa phục vụ khách hàng còn thể hiện ở cách tiếp nhận phản hồi và giải quyết khiếu nại.
Thứ trưởng nhấn mạnh người đứng đầu phải nêu gương, giữ lời, nhận trách nhiệm và chấp nhận phản biện. Nếu lãnh đạo hành xử trái với những giá trị đã tuyên bố, quy tắc khó tạo niềm tin; khát vọng kinh doanh cũng cần gắn với trách nhiệm cộng đồng và đất nước.
TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần trả lời ba câu hỏi: “Ta là ai?”, “Ta đang trong thời đại nào?” và “Ta muốn trở thành ai?”. Theo ông, văn hóa kinh tế Việt Nam có những phẩm chất như tự lực, tự cường, chăm chỉ, linh hoạt, tháo vát; song tâm lý cục bộ, tầm nhìn hẹp, xuê xoa và tư duy ngắn hạn có thể trở thành lực cản. Doanh nghiệp cần phát huy giá trị phù hợp, điều chỉnh những hạn chế.
TS. Trần Đình Thiên đề xuất hệ giá trị doanh nghiệp dựa trên ba trụ cột: tinh thần doanh nhân và lòng yêu nước làm định hướng; cạnh tranh tự do, bình đẳng làm nguyên lý dẫn dắt; tinh hoa văn hóa dân tộc làm nền tảng. Doanh nghiệp cần có bản lĩnh, trí tuệ, tầm nhìn toàn cầu và năng lực tự chủ, đồng thời sẵn sàng cạnh tranh quốc tế. Điều này đòi hỏi môi trường kinh doanh minh bạch, xác lập rõ quyền tài sản, quyền doanh nghiệp và quyền của người lao động, cũng như khuyến khích đối thoại, phản biện.
Đưa văn hóa vào quản trị và đổi mới sáng tạo
Đặt vấn đề về nguồn lực quyết định sức mạnh lâu dài của doanh nghiệp, Tổng Biên tập Báo Văn Hóa Nguyễn Anh Vũ khẳng định vốn, công nghệ, nhân lực, thị trường và mô hình kinh doanh đều quan trọng, nhưng văn hóa ảnh hưởng trực tiếp đến cách tổ chức hành động, ứng xử, vượt qua khủng hoảng và phát triển. “Niềm tin cũng là vốn; uy tín cũng là tài sản; đạo đức cũng tạo ra giá trị kinh tế”, ông nhấn mạnh.
Nghiên cứu của Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc VCCI và Blue C, công bố cuối năm 2025 cho thấy trên mẫu 505 doanh nghiệp, ghi nhận điểm trưởng thành văn hóa doanh nghiệp trung bình 43,84, tương đương cấp độ 4/6, tăng 4,12 điểm so với năm 2024. Có 48,51% doanh nghiệp đạt cấp độ 4 trở lên và 27,9% đạt hai cấp cao nhất, cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và thực hành vẫn cần thu hẹp.
Năm 2025, gần 297,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, trong khi 227,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Dù chịu tác động của nhiều yếu tố, khả năng thích ứng, phối hợp nguồn lực và giữ niềm tin vẫn là những phương diện văn hóa quản trị có thể tác động.
Trao đề về chủ để này, ông Hồ Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam, cũng cho rằng một hợp đồng có thể được ký nhờ năng lực chào hàng, nhưng để khách hàng quay trở lại, doanh nghiệp phải chứng minh chất lượng và sự tin cậy. Công nghệ có thể mua được, song hiệu quả sử dụng phụ thuộc vào kỷ luật phối hợp, tinh thần học hỏi và năng lực đổi mới.
Theo ông Hồ Anh Tuấn, văn hóa chuyển thành năng lực cạnh tranh qua bốn cơ chế: giảm chi phí do thiếu tin cậy; nâng cao chất lượng phối hợp; tăng khả năng học hỏi và đổi mới; tạo sự khác biệt có giá trị. Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần nối giá trị tuyên bố với chuẩn mực, cơ chế quản trị và hành vi hằng ngày; quyền hạn phải đi cùng trách nhiệm; đóng góp cần được ghi nhận; sai sót phải được xử lý công bằng, hướng tới khắc phục thay vì chỉ tìm người chịu lỗi.
TS. Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, cũng đề xuất nhìn văn hóa đổi mới qua năm thành tố: Cam kết của lãnh đạo; khả năng học hỏi và đề xuất của con người; quy trình quản trị; thử nghiệm có trách nhiệm; kết nối mở với đối tác. Những yếu tố này cần xuất hiện trong công việc thường nhật, không chỉ nằm trong tài liệu giới thiệu hay chiến dịch truyền thông nội bộ.
TS. Chử Đức Hoàng cho biết khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo, doanh nghiệp cần xác định người được đào tạo, người kiểm tra kết quả, dữ liệu được phép sử dụng và trách nhiệm khi có sai sót. Ông đề xuất năm nhóm hành động: Do được, làm thử, có tiền, nối mạng và lan tỏa; mỗi sáng kiến cần có người phụ trách, nguồn lực và thước đo kết quả.
Trong khuôn khổ Diễn đàn, Báo Văn Hóa và Trường Đại học Intracomký Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026–2031 hướng tới mục tiêu thiết lập mối quan hệ toàn diện, bền vững, phát huy tối đa thế mạnh của hai đơn vị. Thông qua thỏa thuận này, hai bên cam kết xây dựng mối quan hệ hợp tác toàn diện, phát huy tối đa tiềm năng và thế mạnh của mỗi bên.
Trọng tâm hợp tác bao gồm đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển các sản phẩm truyền thông đa phương tiện hiện đại. Bên cạnh đó, hai đơn vị sẽ phối hợp tổ chức các hội thảo, sự kiện văn hóa - giáo dục, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, hướng nghiệp và thực tập, tạo cơ hội việc làm thiết thực cho sinh viên.
