Vất vả với nhiều công đoạn
Sơn Vi - một ngôi làng thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ là quê hương của sản phẩm độc đáo này. Nghề ủ ấm đã có mặt ở Sơn Vy hơn 100 năm nay, có lúc thịnh, có lúc suy nhưng đến nay vẫn tồn tại. Chắt chiu từ những nhọc nhằn thầm lặng, lại có nguồn gốc lâu đời, nghề ủ ấm trở thành niềm tự hào của người dân làng Sơn Vi.
Nghề làm ủ ấm Sơn Vi duy trì theo hướng thủ công đã từ lâu đời.
Với bàn tay khéo léo của mình, người làng Sơn Vi đã tạo ra loại ủ ấm có dáng vẻ riêng. Mỗi chiếc ủ ấm là một đồ dùng bền, đẹp, giữ nhiệt tốt, làm đậm đà cho những ấm nước chè xanh, lá vối, nhân trần... trong suốt bốn mùa, nhất là vào mùa đông lạnh lẽo.
Theo những người làm nghề lâu năm trong làng, được biết: Ấm ủ được làm hoàn toàn bằng phương pháp thủ công. Nứa thì dùng làm nan, rơm, bông vải vụn dùng làm lõi, ván xoan mỏng thì làm đáy, sơn keo để gắn và sơn ta dùng để quét màu trang trí.
“Quy trình làm ủ ấm phải trải qua nhiều công đoạn, từ việc chọn nan, uốn vanh, lên khuôn, cắt ván gắn đáy, may túi nhồi bông, đánh bóng và sơn… Vất vả nhất là lúc làm nan, người thợ lấy nứa cạo sạch tinh, cắt ngắn, vuốt nan, đem phơi khô vài nắng sau đó đem luộc lên, phơi lại rồi bó vào từng bó, đến lúc đem ra làm lại phải ngâm nước cho mềm nan”, ông Nguyễn Văn Hoạt, người thợ làm nghề ủ ấm tại làng cho biết.
Quy trình làm ủ ấm phải trải qua nhiều công đoạn khá cầu kỳ.
Chính bởi nhiều công đoạn cầu kỳ, tỉ mỉ, chiếc ủ ấm Sơn Vy nổi tiếng bền đẹp, giữ nguyên màu sắc dù tuổi thọ lên đến hàng chục năm. Ủ ấm Sơn Vi có nhiều kích cỡ, màu sắc khác nhau nhưng phổ biến là màu đỏ son.
Khác với những ủ ấm của những nơi khác, ủ ấm ở Sơn Vi được ghép từ hàng trăm nan tre nhỏ và từ những đôi bàn tay của làng nghề Sơn Vi đã khéo léo và cần mẫn để tạo ra những hình dáng bầu bĩnh, thuôn tròn đẹp đến lạ thường.
“Mùa đông là mùa vàng”
Để đáp ứng nhu cầu giữ nhiệt cho ấm trà, nhất là vào mùa đông, người làng Sơn Vi đang hăng say làm nên những sản phẩm để cung cấp cho thị trường. Bởi vậy, những ngày này cũng là lúc không khí lao động tại làng nghề trở nên tất bật hơn bao giờ hết.
. Vụ đông là lúc không khí lao động tại làng nghề trở nên tất bật hơn bao giờ hết.
Gắn bó với nghề hơn chục năm nay, chị Nguyễn Thị Mến (42 tuổi, Sơn Vi, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ) cho biết mùa đông là đợt ủ ấm bán chạy nhất trong năm.
“Lượng đơn hàng vào dịp này sẽ tăng nhiều hơn so với những ngày hè bởi mùa đông lạnh thì việc giữ ấm cho tách trà là rất cần thiết. Bởi vậy, mùa đông là mùa vàng với người làm nghề ủ ấm chúng tôi”, chị Mến cho hay
“Hầu hết, khách hàng sẽ đặt vào trước dịp trước mùa đông 1 tháng với số lượng lớn để chúng tôi kịp làm rồi giao cho khách”, chị Mến chia sẻ thêm.
Được biết, mỗi dịp đông về, các hộ sản xuất tại làng Sơn Vi cung cấp khoảng 8.000 - 10.000 sản phẩm ra thị trường.
Mỗi chiếc ủ ấm như vậy được bán với mức giá dao động từ 80.000 - 300.000 đồng, tùy kích thước sản phẩm.
Ngoài ra, ủ ấm Sơn Vi còn nổi tiếng bởi sự đa dạng từ mẫu mã tới kiểu dáng. Mỗi chiếc ủ ấm như vậy được bán với mức giá dao động từ 80.000 - 300.000 đồng, tùy kích thước sản phẩm.
Những sản phẩm này không chỉ làm vật dụng trong gia đình, mộc mạc đậm chất làng quê mà còn mang nét tự nhiên hết sức quyến rũ, có giá trị sử dụng và chứa đựng nhiều yếu tố mỹ thuật truyền thống.
Ủ ấm trà đã trở thành vật dụng không thể thiếu ở nhiều nơi và cũng là món quà lưu niệm cho khách tham quan ở Huế, Hà Nội, Hải Phòng, Hội An. Thậm chí, những chiếc ấm ủ tại Sơn Vi còn được xuất ngoại và rất được ưa chuộng ở Nhật Bản, Pháp, Mỹ…
Bài và ảnh: Quỳnh Anh
