Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường năm 2026 được tổ chức trong 3 ngày (từ 22 đến 24/2/2026). Lễ hội còn được biết đến với tên gọi Lễ xuống đồng, Lễ mở cửa rừng - nghi lễ gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước, mang đậm dấu ấn của nền văn minh Việt cổ. Năm 2022, Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Phát biểu tại lễ hội, Chủ tịch UBND xã Mường Bi Lê Chí Huyên cho biết, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt, dấu mốc quan trọng khi tỉnh Phú Thọ cùng cả nước vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc đổi mới bộ máy quản lý không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành mà còn đặt ra trách nhiệm lớn lao hơn trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ngay từ cơ sở, để văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh của sự phát triển.
Lễ hội Khai hạ năm nay được tổ chức với quy mô cấp tỉnh tại xã Mường Bi, không chỉ khẳng định sức sống bền bỉ của di sản mà còn là minh chứng cho sự hội tụ, kế thừa và lan tỏa giá trị di sản văn hóa của dân tộc. Sự kết nối này đã tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, thống nhất, thể hiện tinh thần gắn kết bền chặt giữa các dân tộc trên quê hương Đất Tổ.
Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường được tổ chức gồm 2 phần, gồm phần lễ và phần hội với nhiều hoạt động phong phú, đặc sắc. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi thức cúng thổ công, thổ địa; nghi lễ thờ cúng Thành Hoàng và rước kiệu Quốc Mẫu Hoàng Bà.
Không gian lễ hội diễn ra ấn tượng với chương trình nghệ thuật chào mừng, nổi bật là màn trình tấu chiêng Mường của hàng trăm nghệ nhân, tạo nên âm hưởng hùng tráng, vang vọng núi rừng, khơi dậy niềm tự hào về cội nguồn dân tộc.
Nghi lễ xuống đồng được tái hiện trang trọng, thể hiện khát vọng về một năm mới thuận lợi, sản xuất phát triển.
Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều nội dung hấp dẫn. Các đội thi tham gia trình diễn trang phục truyền thống dân tộc Mường; trưng bày trại văn hóa, ẩm thực giới thiệu những nét đặc sắc trong đời sống sinh hoạt của từng địa phương.
Các môn thể thao dân tộc như bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, bóng chuyền... thu hút đông đảo vận động viên và cổ động viên tham gia, tạo không khí thi đua hào hứng.
Bên cạnh đó là chuỗi hoạt động văn hóa dân gian mang đậm bản sắc Mường như: Trình diễn xéc bùa, giới thiệu nghề dệt thổ cẩm, làm bánh, nấu cơm lam; cùng các trò chơi truyền thống: đánh mảng, cướp cờ, bịt mắt đánh trống, đi cà kheo, đánh đu, cầu bập bênh, ném còn...
Mỗi hoạt động không chỉ mang tính giải trí mà còn góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ.
Ngoài ra, tại lễ hội còn có các gian trưng bày, giới thiệu nông sản, sản phẩm tiểu thủ công nghiệp, sản phẩm OCOP, quảng bá văn hóa, du lịch của các địa phương trong tỉnh, góp phần thúc đẩy liên kết phát triển kinh tế - du lịch gắn với bảo tồn di sản.
Theo quan niệm truyền thống, lễ hội mang ý nghĩa tôn kính các vị thần linh, tưởng nhớ những người đã có công lập đất, lập mường; đồng thời, là dịp để Nhân dân cầu mong mưa thuận gió hòa, vạn vật sinh sôi, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Lễ hội gắn với truyền thuyết về Quốc Mẫu Hoàng Bà - thân mẫu của Đức Thánh Tản, người có công gây dựng mảnh đất Mường, được Nhân dân tôn kính và thờ phụng qua nhiều thế hệ.
Đây cũng là dịp để đồng bào người Mường ở khắp các nơi gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng trong không gian văn hóa chung, thể hiện lòng thành kính tri ân trời đất, tổ tiên, mở đầu cho một năm lao động sản xuất đầy kỳ vọng.
